VI SA/Wa 3814/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. z siedzibą w L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 marca 2023 r. nr DT-ZM.Z.545146.974.2022.13.aszw w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić skarżącej E. z siedzibą w L. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpis od skargi uiszczony w wysokości 1000 (tysiąc) złotych.

Pismem z 12 maja 2022 r. radca prawny G. K., powołując się na pełnomocnictwo udzielone przez E. z siedzibą w L. w Hiszpanii (dalej zwanej "Skarżącą"), złożył skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] marca 2023 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy graficzny nr [...]. Od skargi został uiszczony wpis sądowy w wysokości 1000 zł. Zarządzeniem z 6 czerwca 2023 r. Przewodnicząca Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała pełnomocnika Skarżącej do nadesłania, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi: a) oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa upoważniającego do wniesienia skargi, bądź do zastępowania strony skarżącej przed sądami administracyjnymi, b) dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, tj. oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii wypisu z urzędowego rejestru, z którego wynikałby sposób i osoby upoważnione do reprezentacji, wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski. Zarządzenie to zostało wykonane w piśmie z 5 lipca 2023 r., doręczonym radcy prawnemu G. K. 25 lipca 2023 r. W piśmie z 1 sierpnia 2023 r. (złożonym tego samego dnia w formie dokumentu elektronicznego) radca prawny G. K. stwierdził, że w odpowiedzi na wezwanie przesyła poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa oraz oświadczył, że Pani A. K. była i jest umocowana do samodzielnej reprezentacji strony skarżącej, w tym do udzielenia pełnomocnictwa w niniejszej sprawie. Jednocześnie wniósł o przedłużenie o 3 miesiące terminu na przesłanie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej wraz z tłumaczeniem przysięgłym, wyjaśniając że termin 7 dni nie jest wystarczający na uzyskanie ww. dokumentów, gdyż w Hiszpanii nie istnieje elektroniczna baza danych na wzór polskiego e-KRS, która pozwalałaby na natychmiastowe uzyskanie wypisu z urzędowego rejestru, a przedmiotowy dokument należy uzyskać drogą tradycyjną, co w Hiszpanii przekracza 7 dni i może potrwać od 2 do 3 miesięcy, zaś następnie strona skarżąca będzie musiała przetłumaczyć przysięgle ten dokument, co również zajmie kilka dni roboczych. Do pisma z 1 sierpnia 2023 r. została załączona kopia poświadczonego przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa podpisanego przez A. K. do występowania wspomnianego radcy prawnego w imieniu Skarżącej w tej sprawie m.in. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 28 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej zwanej "ppsa") osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z art. 29 ppsa wynika, że organ osoby prawnej ma obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu, a w myśl art. 34 ppsa strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Z art. 57 § 1 ppsa wynika, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania te zostały określone m.in. w art. 46 § 3 ppsa, zgodnie z którym do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Z piśmiennictwa oraz utrwalonego już stanowiska sądów administracyjnych wynika, że pojęcie pełnomocnictwa należy rozumieć całościowo - jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2009 r., sygn. akt I GSK 608/08 - treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W przypadku złożenia skargi przez pełnomocnika działającego w imieniu osoby prawnej, pełnomocnik jest obowiązany oprócz pełnomocnictwa dołączyć dokument wykazujący umocowanie osób upoważnionych do działania w imieniu tej osoby prawnej. Dokumentem tym jest zwykle odpis z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącego podmiotu, niemniej jednak ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadza wymogu, aby dokumentem wykazującym umocowanie pełnomocnika musiał być wyłącznie taki odpis. Chodzi o taki dokument, z którego ma wynikać, że pełnomocnik jest uprawniony do działania za mocodawcę, natomiast mocodawca, będąc osobą prawną, mógł – za pośrednictwem ściśle określonych osób – udzielić umocowania (zob. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 listopada 2021 r. o sygn. akt II GZ 388/21 i z 25 listopada 2021 r. o sygn. akt II GZ 407/21). Zgodnie z art. 49 § 1 ppsa jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z art. 58 § 1 pkt 3 ppsa wynika, że uzupełnienie braków formalnych skargi następuje pod rygorem jej odrzucenia, a nie pozostawienia bez rozpoznania. Skarga złożona w tej sprawie została podpisana przez radcę prawnego, który wskazał, że działa w imieniu Skarżącej i stwierdził, że pełnomocnictwo znajduje się w aktach. Sąd stwierdza, że do skargi nie został załączony dokument pełnomocnictwa, z którego wynikałoby, że wskazany radca prawny został umocowany - przez osobę/osoby uprawnione do działania w imieniu Skarżącej - do występowania przed sądem administracyjnym w tej sprawie. Jak wskazano wyżej, niezałączenie do skargi dokumentu pełnomocnictwa jest brakiem formalnym skargi. Analogicznie, brakiem formalnym skargi jest niezałączenie do niej dokumentu wskazującego organ uprawniony do reprezentacji osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową, skład tego organu i sposób reprezentacji. W takiej sytuacji Przewodnicząca Wydziału prawidłowo wezwała radcę prawnego do nadesłania oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego, a także dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania, tj. oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii wypisu z urzędowego rejestru, z którego wynikałby sposób i osoby upoważnione do reprezentacji strony skarżącej, wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski. W wezwaniu jednoznacznie stwierdzono, że wskazane braki formalne mają być usunięte w terminie 7 dni (który wynika z art. 49 § 1 ppsa), liczonego od dnia doręczenia wezwania i że nieusunięcie braków formalnych skargi w tym terminie spowoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Sąd stwierdza, że w wynikającym z ustawy terminie stwierdzone braki formalne nie zostały w pełni uzupełnione. Wprawdzie przed upływem tegoż terminu radca prawny G. K. złożył pismo procesowe, do którego załączył kopię pełnomocnictwa, jednakże nie został złożony oryginał lub poświadczona za zgodność z oryginałem kopia wypisu z urzędowego rejestru (wraz z tłumaczeniem takiego dokumentu na język polski), z którego wynikałby sposób i osoby upoważnione do reprezentacji Skarżącej. Za wykonanie wezwania w tym zakresie nie może zostać uznane samo oświadczenie pełnomocnika, że osoba, która podpisała pełnomocnictwo, była i jest uprawniona do reprezentowania Skarżącej. Nie ulega wątpliwości Sądu, że nieprzedłożenie wskazanych wyżej dokumentów stanowiło nienależyte wykonanie wezwania do usunięcia braków formalnych skargi. Sąd nie mógł zatem zweryfikować m.in. tego, czy przedkładane pełnomocnictwo (podpisane przez A. K.) zostało udzielone przez osobę upoważnioną do jednoosobowej reprezentacji Skarżącej w dacie podpisania pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ppsa (wskazanym w wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi) sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skoro mimo prawidłowego doręczenia wskazanego wyżej wezwania, radca prawny nie uzupełnił braków formalnych skargi w sposób należyty, pozwalający na nadanie skardze biegu, to skarga podlegała odrzuceniu. Na marginesie Sąd wskazuje, że sformułowany w piśmie z 1 sierpnia 2023 r. wniosek o przedłużenie terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi w zakresie przesłania dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na charakter terminu określonego w art. 49 § 1 ppsa. Jest to bowiem termin ustawowy, a taki termin nie może być przez sąd skracany, ani przedłużany. W przypadku jego uchybienia, strona może co najwyżej domagać się przywrócenia takiego terminu w trybie art. 86 i art. 87 ppsa. Natomiast instytucja przedłużenia terminu odnosi się wyłącznie do terminów sądowych, a zatem terminów wyznaczonych przez sąd lub przewodniczącego (zob. art. 82 ppsa). Z art. 84 ppsa wynika bowiem, że przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu. Instytucja ta nie ma natomiast zastosowania w odniesieniu do terminów ustawowych (zob. H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 84, a także powołane tam postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 maja 2011 r. o sygn. akt II FZ 159/11 i z 17 maja 2011 r. o sygn. akt II OZ 397/11). W ocenie Sądu, odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia wspomnianego braku formalnego - mimo dotkliwości takiego rozstrzygnięcia - nie narusza zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W wyroku z 8 kwietnia 2014 r. (sygn. SK 22/11; publ. OTK-A 2014/4/37) Trybunał Konstytucyjny wyraźnie bowiem stwierdził, że postanowienia Konstytucji nie wykluczają ustanowienia określonych wymogów formalnych, zmierzających do przyspieszenia postępowania, a formalizm procesowy - sam w sobie - jest niezbędny w demokratycznym państwie prawnym dla zapewnienia sprawności i rzetelności postępowania, ponieważ brak rygorów formalnych niechybnie prowadziłby do arbitralności rozstrzygnięć i destrukcji wymiaru sprawiedliwości. Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie wspomnianego braku formalnego skargi nie skutkowało "automatycznym" odrzuceniem skargi; pełnomocnik Skarżącej został bowiem wezwany do usunięcia tego braku, a odrzucenie skargi było skutkiem nieprawidłowego wykonania tego wezwania. Dodać przy tym należy, że wykazanie umocowania przez pełnomocnika powinno nastąpić przy pierwszej czynności procesowej – w tej sprawie przy wnoszeniu skargi, zaś procedura określona w art. 49 § 1 ppsa (w tym związany z nią 7-dniowy termin) w istocie sprawia, że pełnomocnik ma więcej czasu na wykazanie swojego umocowania, niż wynika to z art. 37 § 1 ppsa, tym bardziej, że między wniesieniem skargi za pośrednictwem organu administracji a przekazaniem skargi przez ten organ sądowi administracyjnemu również upływa pewien okres. Z uwagi na odrzucenie skargi, Sąd zwrócił Skarżącej wpis od skargi, stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Mając na względzie opisane wyżej okoliczności, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ppsa oraz art. 232 § 1 pkt 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.