VI SA/Wa 30/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Joanna Dąbrowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego A. F. kwotę 370 (słownie: trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "GITD") z [...] listopada 2022 r. nr [...], wydana na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "kpa"), art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693; dalej "udp") w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l udp, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 32 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 180 ze zm.), nakładająca na A. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...] (dalej "Strona" lub "Skarżący") karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 5 października 2021 r. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej. W dniu 5 października 2021 r. o godzinie 13:13 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (dalej "SPOE KAS") zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o ww. numerze rejestracyjnym (rodzaj: pojazd ciężarowy), przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym SPOE_A4 _01S, znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A4 Zgorzelec (granica państwowa) - węzeł Murckowska, co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...], w związku z czym organ stwierdził, iż ww. pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi wskazanym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. W wyniku dokonanej kontroli ustalono, iż ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w SPOE KAS. Z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano aktywnego urządzenia umożliwiającego pobór opłaty. Dodatkowo nie stwierdzono uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym organ uznał, że za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego pojazdu przekraczała 3.500 kg. Ponadto w oparciu o dane zawarte w Centralnej Ewidencji Pojazdów organ ustalił, iż na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący właścicielem ww. pojazdu samochodowego, tj. Skarżący. Mając powyższe na uwadze, pismem z dnia 14 czerwca 2022 r. GITD zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu. W dniu 27 czerwca 2022 r. do organu wpłynęło pismo Strony, w którym Skarżący wskazał, iż wcześniej zaopatrzył się w stosowne urządzenia, jednak z powodów niezależnych od niego, urządzenia te nie działały poprawnie. Skarżący wyjaśnił także, że w jego firmie pracują obywatele Ukrainy, którzy nie byli w stanie obsługiwać aplikacji e-Toll w telefonach. Ponadto Strona powołała się na komunikat M. R. sekretarza stanu Szefa KAS z dnia 30 września 2022 r., który wskazywał, iż kontrole prawidłowości uiszczania opłat w początkowym okresie działania systemu e-Toll będą opierały się na pouczeniu. Mając powyższe na uwadze Strona zwróciła się z wnioskiem o nienakładanie kar i umorzenie postępowania. Do pisma załączono kserokopię korespondencji Strony do firmy [...] Sp. z o.o. z dnia 30 września 2021 r. oraz odpowiedź firmy [...] Sp. z o.o. z dnia 25 października 2021 r. Postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji z [...] listopada 2022 r. o nałożeniu na Stronę kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł. W uzasadnieniu GITD wskazał, że okolicznością bezsporną jest fakt, że ww. pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się w dniu 5 października 2021 r. po płatnym odcinku drogi krajowej, zaś z poczynionych ustaleń jednoznacznie wynika, iż za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ pomimo zarejestrowania pojazdu w systemie SPOE KAS, z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano aktywnego urządzenia służącego do poboru opłat. Ponadto opłata nie była uiszczania z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym zdaniem organu doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. W oparciu o dokumentację znaną organowi z urzędu dotyczącą SPOE KAS, GITD ustalił, iż w momencie odnotowania naruszenia, tj. w dniu 5 października 2021 r. o godzinie 13:13 nie odnotowano transakcji poboru opłaty dla pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym. Ponadto organ ustalił, że powiązanie urządzenia o numerze biznesowym [...] z ww. pojazdem miało miejsce w dniu 26 listopada 2021 r. o godzinie 12:54, natomiast aktywacja ww. urządzenia nastąpiła o godzinie 12:55, a pierwsza zarejestrowana transakcja dla tego pojazdu miała miejsce po naruszeniu, tj. w dniu 2 grudnia 2021 r. o godzinie 16:57. GITD wyjaśnił, że kierujący pojazdami samochodowymi oraz właściciele/posiadacze/użytkownicy/korzystający z drogi, o których mowa w art. 13ia ust. 19 udp, mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych, co bezpośrednio wynika z treści art. 83 Konstytucji RP. Ponadto zgodnie z udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do poprawnej rejestracji w rejestrze SPOE KAS oraz ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.). Aby wypełnić ten obowiązek, zgodnie z art. 13ia udp, właściciel, posiadacz, użytkownik pojazdu lub korzystający z drogi jest obowiązany dokonać poprawnej rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną. Parametr DMC pojazdu został oznaczony w pozycji F.2 dowodu rejestracyjnego. Zdaniem organu z uzyskanych danych wynika jednoznacznie, iż DMC pojazdu przekraczała 3,5 tony, w związku, z czym podlegał on opłacie elektronicznej. W odniesieniu do wyjaśnień Strony dotyczących pisma przekazanego przez Szefa KAS Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorstw, w związku z obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz pozostałymi obowiązkami sankcjonowanymi zgodnie z art. 13k udp, GITD wyjaśnił, iż na etapie weryfikacji incydentu wziął pod uwagę informacje zawarte w ww. piśmie, niemniej jednak nie znalazł podstaw prawnych do niewszczynania postępowania administracyjnego w tej sprawie. W ramach obowiązujących przepisów prawa przesłanki zwalniające z obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej oraz pozostałych wynikających z udp zostały wyraźnie wymienione w ustawie o drogach publicznych, którą prawidłowo opublikowano w Dzienniku Ustaw, ale nie należy do nich informacja przekazywana w piśmie Szefa KAS do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Istotnym jest przy tym, że przy ustalaniu prawidłowej treści przepisu prawa zawsze rozstrzyga treść opublikowana w Dzienniku Ustaw, nie zaś informacje udzielone przez inny podmiot czy organ. W nawiązaniu do wyjaśnień Strony w kwestii zawarcia przez nią umowy z dostawcą kart flotowych GITD wskazał, że zgodnie z art. 13k ust. 4 udp "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu; albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19." Tym samym w przedmiocie niniejszego postępowania bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż zgodnie z art. 13iba udp "(...)Dostawca kart flotowych odpowiada za nieuiszczenie opłaty elektronicznej(...)", bowiem odpowiedzialność ta nie ma charakteru administracyjnego, zaś krąg podmiotów będących stronami postępowań administracyjnych oraz adresatami decyzji administracyjnych został wyraźnie wskazany w art. 13k ust. 4 udp. Dostawca kart flotowych w systemie SPOE KAS pozostaje jednym z trzech kanałów rejestracji i obsługi konta rozliczeniowego danego użytkownika, nie jest natomiast podmiotem ponoszącym odpowiedzialność administracyjną z tytułu naruszenia obowiązków sankcjonowanych na mocy art. 13k udp. Odnosząc się do wyjaśnień Strony, iż pracujący w firmie Skarżącego obywatele Ukrainy nie byli w stanie obsługiwać aplikacji e-Toll w telefonach, GITD podkreślił, że za wyjątkiem art. 13k ust. 8a udp, ustawodawca w przepisach regulujących kwestie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej określonej w art. 13k udp. Natomiast zdaniem organu takimi okolicznościami nie jest nieumiejętność obsługi aplikacji e-Toll przez pracowników, dlatego argumentacja w tym zakresie nie może stanowić okoliczności podlegających ocenie prawnej tej sprawy. Wobec powyższego organ doprecyzował, że zgodnie z art. 13k ust. 8a udp "Kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu." Natomiast na gruncie niniejszej sprawy okoliczność taka nie miała miejsca. Ponadto organ nie znalazł przesłanek do zastosowania art. 189f oraz art. 189e kpa. Z kolei odnosząc się do prośby Strony o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i umorzenie postępowania organ wskazał, że decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczania opłat elektronicznych mają charakter decyzji związanych. Organ rozstrzygając sprawę nie ma zatem możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny. Istotnym jest także, że wysokość nakładanych kar pieniężnych za konkretne naruszenia jest wyraźnie oznaczona w art. 13k udp, a organy orzekające nie mają możliwości dowolnego wymierzania ich wysokości ze względu na okoliczności sprawy. Reasumując GITD stwierdził, że zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 2 udp, z tytułu naruszenia obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy za przejazd pojazdu lub zespołu pojazdów innego niż wymienionego w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp należało wymierzyć karę administracyjną w wysokości 1.500 zł. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. przepisów postępowania administracyjnego, mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a to art. 19 i 20 kpa poprzez pozbawienie możliwości odwołania od decyzji GITD do organu wyższego stopniem; 2. przepisów prawa materialnego, a to art. 13ic ust. 1a1 udp poprzez jego niezastosowanie; 3. przepisów postępowania administracyjnego, a co miało wpływ na wynik sprawy poprzez niezastosowanie art. 189e kpa, w sytuacji której brak możliwości rejestracji przejazdu samochodu [...] dnia 5.10.2021 r. o godzinie 13.13 niewątpliwie wynikał z okoliczności, które zakwalifikować należy jako siła wyższa. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku uwzględnienia zarzutu powołanego w pkt 1 skargi, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego argumentował, że organ w toku postępowania nie uwzględnił okoliczności wskazanych przez Stronę, które legły u podstaw nie odnotowania uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący w toku postępowania wyjaśnił bowiem, iż urządzenia pokładowe UTA ONE oraz usługę rejestracji rzeczonych urządzeń w systemie opłat eTOLL zamówił z właściwym wyprzedzeniem tj. w lipcu 2021 r. Rejestracja ww. urządzeń w systemie eTOLL była niemożliwa pomimo kilkukrotnie powtarzanych zgłoszeń. Brak było możliwości bezpośredniego i bieżącego pozyskiwania informacji o błędach w funkcjonowaniu systemu, z uwagi na znaczną ilość zgłoszeń tego typu i problemów przez nieograniczoną ilość przewoźników. Z uwagi zaś na wykonywanie obowiązków przez kierowców zawodowych pochodzących z Ukrainy, w tym również kierowcy samochodu o numerze [...], brak było możliwości sprawnej i właściwej obsługi aplikacji eTOLL na telefonie. Ponadto pełnomocnik Skarżącego podkreślił, że Strona wskazała, iż okoliczności dotyczące niesprawności w funkcjonowaniu systemu były powszechnie znane, a czego dowodem było m.in. oświadczenie Sekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów - Szefa Krajowej Administracji Skarbowej M. R., w którym wskazano, iż z uwagi na niewłaściwe funkcjonowanie systemu opłaty telefonicznej eTOLL od 1.10.2021 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego i Służba Celno-Skarbowa będą kontrolowały uiszczanie opłat jedynie w kategoriach prewencyjnych ze skutkiem pouczania o obowiązku uiszczania opłat. W sprawach zaś gdzie ustawa nakłada obowiązek wymierzenia kary pieniężnej (jak w niniejszym przypadku, która ma charakter decyzji związanych) organy będą odstępować od nałożenia kar pieniężnych. Pomimo tak nakreślonych okoliczności nie funkcjonowania systemu eTOLL w sposób prawidłowy, co było powszechnie znane, organ nałożył na Skarżącego karę pieniężną. Skarżący argumentował, że zakupił urządzenia do rejestracji opłat elektronicznych i zgłosił je do rejestracji we właściwym organie. Brak zaś zapewnienia właściwej obsługi systemu przez właściwe organy administracji państwowej skutkowały brakiem możliwości uiszczenia opłaty. Przechodząc zaś do postawionych zarzutów Skarżący wskazał w pierwszej kolejności, że w jego ocenie organem właściwym do nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie był Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego. W konsekwencji wydanie decyzji przez GITD spowodowało, że został pozbawiony prawa do złożenia odwołania. Powyższe zaś uchybienie, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 kpa skutkować winno stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Przechodząc zaś do drugiego zarzutu Skarżący wskazał, że Szef Krajowej Administracji Skarbowej potwierdził, iż na skutek okoliczności niezależnych od firm przewozowych występowały problemy w funkcjonowaniu systemu opłat elektronicznych za przejazd drogowy. W konsekwencji powyższego w ocenie Skarżącego GITD winien w niniejszym przypadku zastosować art. 13ic ust. 1a1 w związku z art. 13ic ust. 1 udp. Odnosząc się do możliwości zastosowania art. 189e kpa Skarżący wskazał, że w niniejszym sprawie możemy mówić o wystąpieniu tzw. siły wyższej, hipotetycznie przyjmując, iż niewłaściwe funkcjonowanie systemu (w rozumieniu zapewnienia przez właściwe organy władzy państwowej korzystanie z tego systemu) nie było celowe, a wynikało z okoliczności niezawinionych ze strony organów państwa wdrażających rzeczony system. Niewątpliwie zaś mieliśmy do czynienia z zaistnieniem siły wyższej, a w konsekwencji GITD winien zastosować art. 189e kpa. Umyka organowi fakt, iż Skarżący w żadnym zakresie nie mógł podjąć skutecznych działań ze swej strony celem opłaty przejazdu w systemie opłat elektronicznych. Ponadto Skarżący działał w przeświadczeniu prawdziwości powołanych już powyżej twierdzeń Szefowej Krajowej Administracji Skarbowej co do odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, nadto celem zminimalizowania ewentualnych szkód powstałych na skutek zaprzestania ruchu swojego przedsiębiorstwa. Nagłe bowiem zatrzymanie wszystkich pojazdów ciężarowych przez Skarżącego skutkowałoby m.in. zapłatą kar umownych dla zleceniodawców, ewentualnym zniszczeniem towarów i koniecznością pozbawienia wynagrodzenia dla kierowców (utrata miejsc pracy). W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 udp korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z obowiązku tego zwolnione są jedynie pojazdy Sił Zbrojnych, określonych służb państwowych oraz zarządców dróg (art. 13 ust. 3a udp). Z kolei z art. 13ha ust. 1 udp wynika, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 udp. Rozporządzeniem tym jest rozporządzenie Rady Ministrów z 22 marca 2011 r., które – stosownie do jego § 2 – określa w załączniku nr 1 i załączniku nr 2 drogi krajowe lub ich odcinki, na których pobiera się opłatę elektroniczną. Zgodnie natomiast z art. 13i ust. 3 udp, podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Na wysokość opłaty elektronicznej ma wpływ m.in. kategoria pojazdu, którym wykonywany jest przejazd. Z art. 13ha ust. 2 udp wynika bowiem, że opłatę elektroniczną ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu. Wspomniane kategorie pojazdów ustawodawca określił w art. 13ha ust. 3 udp. W świetle tego przepisu, kategoria 1 obejmuje pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton, kategoria 2 – pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej co najmniej 12 ton, zaś kategoria 3 – autobusy. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Natomiast art. 13k ust. 4 udp wskazuje, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu albo korzystającemu z drogi, który nie jest właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu. Karę tę nakłada się w drodze decyzji administracyjnej (art. 13k ust. 9 udp). Do jej wymierzenia właściwy jest GITD, co wynika z art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) utd, który stanowi, że w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji organem właściwym jest Główny Inspektor Transportu Drogowego – w sprawach związanych z kontrolą uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyroki z dnia: 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3521/15; 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 67/15; 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2406/14). W tym kontekście należy podkreślić, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny, co jednak nie oznacza automatyzmu w działaniu organu i nie zwalnia z obowiązku prawidłowego tj. zgodnego z zasadą prawdy obiektywnej ustalenia stanu faktycznego sprawy i dokonania jego kompleksowej oceny. Stosowanie przepisów o nałożeniu kary pieniężnej nie może prowadzić do rezultatu, który byłby niezgodny z prawem. Odrzucenie a priori możliwości zwolnienia podmiotu od odpowiedzialności administracyjnej byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, wywodzonymi z klauzuli demokratycznego państwa prawnego – zasadą bezpieczeństwa prawnego i zasadą zaufania obywateli do państwa i prawa, znajdującymi swój wyraz również w art. 8 § 1 kpa (por. m.in.: wyrok NSA z 15 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1191/10; wyrok NSA z 1 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 871/09; wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 860/09; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2004 r., sygn. akt SK 21/03, OTK-A nr 6 z 2004 r., poz. 56; także: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Go 373/20; wyrok WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 603/20). Podstawę nałożenia na Stronę kary pieniężnej za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej A4 bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej stanowił art. 13k ust. 1 pkt 2 udp, zgodnie z którym za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości 1.500 zł. Wynikającą z przywołanego przepisu prawną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, jest przejazd określonym pojazdem samochodowym i drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Wykonywanie przejazdu w tak określonych warunkach, a więc z naruszeniem obowiązku uiszczenia za ten przejazd wymaganej opłaty, stanowi czyn podlegający karze administracyjnej. Z przywołanego przepisu, ani też z innych przepisów ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, nie wynika, aby ustawodawca uzależnił możliwość i dopuszczalność nałożenia omawianej kary od potrzeby wykazania przez organ innych jeszcze okoliczności, niż okoliczność przejazdu bez uiszczenia opłaty, co stanowi fakt główny w sprawie o nałożenia kary pieniężnej. Z tego też punktu widzenia stwierdzić należy, że skoro to normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, to za oczywiste uznać należy, że to one właśnie wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Realizacja wskazanego wymogu przez organ administracji publicznej orzekający w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na podstawie określonej w art. 13k ust. 1 udp, stanowi tym samym podstawowe kryterium oceny zgodności z prawem decyzji o wymierzeniu tej kary. W omawianej kategorii spraw, nałożenie na podstawie ww. przepisu kary pieniężnej mogą więc uzasadniać tylko i wyłącznie takie ustalenia, które znajdując odzwierciedlenie w okolicznościach sprawy i zebranych w niej dowodach jednoznacznie wskazują, że dany podmiot zrealizował swoim działaniem/zaniechaniem znamiona deliktu administracyjnego, o którym mowa w przywołanym przepisie, tj. wykonując przejazd pojazdem samochodowym po drodze krajowej lub jej odcinku, za który pobierana jest opłata elektroniczna, przejazd ten wykonywał bez uiszczenia tej opłaty (por. wyrok NSA z 25.05.2021 r. II GSK 693/18). Obowiązkiem organu w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego było więc ustalenie, czy: – przedmiotowy pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi, – pojazd ten był wyposażony w urządzenie służące do uiszczania opłaty elektronicznej, – nie uiszczono opłaty za ten przejazd. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, że przedmiotowy pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się w dniu 5 października 2021 r. po płatnym odcinku drogi krajowej nr A4. Ponadto z ustaleń organu wynika, że pomimo zarejestrowania tego pojazdu w systemie SPOE KAS, z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano aktywnego urządzenia służącego do poboru opłat. Tym samym organ uznał, że za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Jednakże organ nie zbadał, a co podnosił Skarżący już na etapie postępowania administracyjnego, czy elektroniczny system poboru opłat e-TOLL prawidłowo funkcjonowała w dniu kontroli. Natomiast aby zaistniała realna możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi wskazanym w załączniku do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. Strona musiała mieć taką możliwość. Skarżący wskazał, że wybrał jeden z trzech dostępnych sposobów rejestracji w elektronicznym systemie poboru opłat e-TOLL tj. za pośrednictwem wybranego dostawcy kart flotowych - firmy UTA Sp. z o.o., jednak – zdaniem Skarżącego – system ten nie działał prawidłowo w początkowym okresie funkcjonowania. W związku z powyższym wskazać należy, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej są zobligowane do rozstrzygania sprawy z poszanowaniem naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) jak i zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). W myśl zasady praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 7 kpa organ odpowiedzialny jest za wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności. W myśl zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa organ powinien podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a ustalając istotne dla sprawy okoliczności, powinien brać pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uzasadniając powody dla których dał wiarę poszczególnym dowodom, a innym odmówił. Zasady te powinny być respektowane przez organ przy rozpoznaniu sprawy. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ dokonał ustaleń i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania, wobec niewyjaśnienia istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności jaką jest ustalenie czy elektroniczny system poboru opłat e-TOLL prawidłowo funkcjonował w dniu kontroli. Wyczerpujące zebranie, rozpatrzenie i ocena materiału dowodowego odnoszącego się do powyższej kwestii mogło bowiem doprowadzić do wyłączenia możliwości nałożenia kary pieniężnej w tej sprawie. Sąd uznał natomiast – wbrew stanowisku Skarżącego – za prawidłowe wydanie w tej sprawie decyzji przez GITD. Należy zatem wyjaśnić, że karę pieniężną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nakłada się w drodze decyzji administracyjnej stosownie do art. 13k ust. 9 udp. Do jej wymierzenia właściwy jest GITD, co wynika z art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) utd, który stanowi, że w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji Transportu Drogowego organem właściwym jest Główny Inspektor Transportu Drogowego – w sprawach związanych z kontrolą uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Ponadto zgodnie z art. 13l ust. 1 udp do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 ł 3a, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego. Tym samym zarzut naruszenia art. 19 i art. 20 kpa okazała się nieuzasadniony. Natomiast odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi, na obecnym etapie postępowania, należało uznać za przedwczesne. Reasumując jak wskazano wyżej, niezweryfikowanie okoliczności prawidłowego funkcjonowania elektronicznego systemu poboru opłat e-TOLL w dniu kontroli przez GITD doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę, GITD uwzględni oceną prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i dokona ustaleń w wyżej wskazanym zakresie, a następnie wyda decyzję administracyjną adekwatną do poczynionych ustaleń, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi art. 107 § 3 kpa. Ze wskazanych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800), zasądzając od organu administracji publicznej na rzecz Skarżącego kwotę 370 zł, na którą składało się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 270 zł oraz kwota 100 zł obejmująca uiszczony wpis od skargi.