Sygnatura
VI SA/Wa 2937/25
Wyrok WSA w Warszawie z 1 kwietnia 2026 r., VI SA/Wa 2937/25 – opłaty eksploatacyjne
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 1 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Asesor WSA Agnieszka Jendrzejewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie opłaty dodatkowej za wydobycie kopaliny oddala skargę
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] lipca 2025 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja") Minister Klimatu i Środowiska (dalej: "Organ", Minister"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania R. S. (dalej: "Skarżący", "Strona") od decyzji Marszałka Województwa [...] (dalej: "Organ I instancji", "Marszałek Województwa") z [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w sprawie ustalenia opłaty dodatkowej w wysokości 346.927 złotych za rażące naruszenie warunków koncesji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2022 r. ze złoża "[...]", gm. [...], pow. [...], woj. [...] – utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Marszałek Województwa udzielił koncesji M. B. i W. S., wspólnikom spółki cywilnej "[...]" s.c., na wydobywanie kopaliny z części złoża piasków "[...]", z terenu działek nr ewid. [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], obręb [...] gm. [...], pow. płocki, woj. [...]. Kolejną decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] Organ I instancji przeniósł ww. koncesję na rzecz Skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], usługi transportowe, wydobycie i sprzedaż kruszywa, roboty ziemne i drogowe. Termin ważności wspomnianej koncesji określony był do 15 maja 2022 r. Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Marszałek Województwa sprostował błąd pisarski w decyzji z [...] lipca 2019 r. i zmienił termin ważności koncesji na [...] grudnia 2023 r. Następnie, 15 lutego 2024 r. Marszałek Województwa wystąpił e-mailem z zapytaniem do Okręgowego Urzędu Górniczego w W. (dalej: "OUG w W.") o udzielenie informacji, czy Strona posiada zatwierdzony plan ruchu zakładu górniczego złoża "[...]". OUG w W. udzielił odpowiedzi, że do 15 listopada 2019 r. ruch w zakładzie górniczym prowadzony był w oparciu o Plan Ruchu Odkrywkowego Zakładu Górniczego "[...]" zatwierdzony decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z [...] listopada 2013 r. Jednocześnie jest to pierwszy i jedyny jak do tej pory plan ruchu. Pismem z 28 lutego 2024 r. Organ I instancji zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w celu wydania decyzji określającej opłatę dodatkową za wydobycie kopaliny bez zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego ze złoża "[...]" w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2022 r. Jednocześnie Organ I instancji poinformował Stronę o prawie do zapoznania się z aktami postępowania oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona pismem z 28 marca 2024 r. poinformowała, że stwierdzona przez Organ I instancji nieprawidłowość nie posiada znamion rażącego naruszenia koncesji. Skarżący oświadczył, że wydobył kopalinę wyłącznie w II półroczu 2019 r. (w ilości ok. 100 tys. ton), gdy jeszcze obowiązywał plan ruchu. Natomiast w latach 2020, 2021 oraz 2022 ruch zakładu górniczego polegał wyłącznie na załadunku piasku z hałdy na samochody i wywozie poza teren zakładu górniczego. Pismem z 4 kwietnia 2024 r. Marszałek Województwa zwrócił się do OUG w Warszawie o udzielenie informacji, kiedy została przeprowadzona kontrola zakładu górniczego "[...]" dot. złoża "[...]". Dodatkowo, czy w trakcie kontroli stwierdzono ruch zakładu górniczego i wydobycie kopaliny bez zatwierdzonego planu ruchu. Pismem z 4 kwietnia 2024 r. Marszałek Województwa wezwał Stronę do udzielenia wyjaśnień w zakresie rozbieżności ilości wydobycia pomiędzy przekazanymi do Organu I instancji informacji półrocznych i zestawień zmian zasobów złoża, a ilością przedstawioną w piśmie z 28 marca 2024 r. Ponadto zwrócił się o przekazanie do wglądu operatów ewidencyjnych zasobów złoża "[...]" dokumentujących stan wyrobiska według stanu na koniec roku 2019, 2020, 2021 oraz 2022, na podstawie których sporządzono zestawienia zmian zasobów złoża za ww. lata. Skarżący, pismem z 15 kwietnia 2024 r. przedłożył operat ewidencyjny wg stanu na 31 grudnia 2023 r. i oświadczył, że od 31 grudnia 2019 r. stan wyrobisk nie uległ zmianie, bo po tym terminie nie prowadzono już eksploatacji. Ponownie wskazał, że w latach 2020-2023 dokonywano jedynie wywozu urobku zgromadzonego na hałdach piasku oraz wyjaśnił, że sporządzał corocznie zestawienia zmian zasobów złoża Z-1 oraz wnosił stosowne opłaty eksploatacyjne za wywieziony z hałd urobek. OUG w [...] pismem z 17 kwietnia 2024 r. przekazał protokół z kontroli przeprowadzonej w dniach 20 i 21 kwietnia 2023 r. w którym stwierdzono m.in. prowadzenie ruchu bez zatwierdzonego planu ruchu oraz niedopełnienia obowiązku w zakresie prowadzenia ewidencji zasobów złoża kopaliny (brak operatu ewidencyjnego wg stanu na dzień 31 grudnia 2022 r.). Odwołujący został ukarany mandatami karnymi oraz zostały wydane decyzje pokontrolne nakazujące usunięcie nieprawidłowości powstałych wskutek naruszenia przepisów stosownych w ruchu Odkrywkowego Zakładu Górniczego "[...] Następnie Marszałek Województwa pismem z 23 kwietnia 2024 r. zwrócił się do OUG w W. o weryfikację pod kątem zgodności z przepisami prawa, przekazanego przez Stronę operatu ewidencyjnego za 2023 r. Pismem z 20 maja 2024 r. OUG w W. odpowiedział, że z części tekstowej ww. operatu ewidencyjnego wynika, że Strona prowadziła eksploatację w latach 2019-2023, co jest sprzeczne z informacją we wstępie operatu gdzie wspomniano, że nie prowadziła ona wydobycia w ww. latach. Ponadto Strona nie dokonała obmiaru wyrobiska za lata 2020-2023, w związku z tym niemożliwe jest określenie zmian w zasobach złoża. Dodatkowo zgodnie z art 101 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2026 r. poz. 69; dalej: "p.g.g.") operat ewidencyjny sporządza się corocznie w terminie do 28 lutego wg. stanu na 31 grudnia roku poprzedniego na podstawie obmiaru wyrobisk, a nie jak przedstawiono w niniejszym operacie na podstawie "oświadczenia przedsiębiorcy". Decyzją z [...] listopada 2024 r. Dyrektor OUG w W. nakazał Skarżącemu niezwłocznie poprawić operat ewidencyjny zasobów złoża "[...]" wg aktualnego stanu na podstawie obmiaru geodezyjnego, na własny koszt. Pismem z 7 lutego 2025 r. Organ I instancji wystąpił do OUG z zapytaniem, czy Strona zgodnie z ww. decyzją dostosowała operat ewidencyjny do obowiązujących przepisów prawa. OUG pismem z 25 lutego 2025 r. poinformował, że Strona nie przesłała poprawionego operatu ewidencyjnego. Decyzją z [...] kwietnia 2025 r. nr [...] Marszałek Województwa określił opłatę dodatkową w wysokości 346.927,00 zł za rażące naruszenie warunków określonych w koncesji tj. prowadzenie eksploatacji bez zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego ze złoża "[...]". Decyzją z [...] lipca 2025 r. Minister, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego od decyzji z [...] kwietnia 2025 r., utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że podstawę prawną wydania decyzji stanowi przepis art. 139 ust 1 p.g.g., zgodnie z którym, działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji podlega opłacie dodatkowej. Opłatę dodatkową ustala, w drodze decyzji, organ koncesyjny. Organem właściwym do ustalenia powyższej opłaty w niniejszej sprawie jest Marszałek Województwa. Organ zaznaczył, że stwierdzenie wystąpienia przesłanki wydobywania kopaliny z rażącym naruszeniem warunków koncesji określonej w art. 139 ust 1 p.g.g., zobowiązuje organ koncesyjny do ustalenia opłat, o których mowa w tym przepisie. Ustawa nie przewiduje żadnych okoliczności dopuszczających możliwość odstąpienia od ich ustalania. W ocenie Organu, Marszałek Województwa prawidłowo przywołał warunki określone w koncesji: w ust. IV zdanie trzecie oraz ust. VI pkt 1 ppkt 2, zgodnie z którymi eksploatacja złoża może być rozpoczęta wyłącznie po zatwierdzeniu planu ruchu zakładu górniczego. Poza wątpliwością jest to, że Strona prowadząc eksploatację bez zatwierdzonego przez właściwy organ nadzoru górniczego planu ruchu zakładu górniczego działała niezgodnie z warunkami określonymi w koncesji, jak również niezgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Podkreślenia wymaga, według Organu fakt, że art 105 ust. 1 p.g.g. stanowi, że ruch zakładu górniczego prowadzi się w sposób zgodny z przepisami prawa, w szczególności na podstawie planu ruchu zakładu górniczego, a także zgodnie z zasadami techniki górniczej. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie prowadzonej działalności, aby była ona wykonywana z poszanowaniem prawa. Organ podniósł, że plan ruchu zakładu górniczego jest podstawowym dokumentem w trakcie prowadzenia działalności wydobywczej. Według Ministra istotną kwestią jest również to, że plan ruchu zakładu górniczego stanowi elementarny dokument, na podstawie którego prowadzona jest działalność wydobywcza. Stąd też powyższe uchybienie jest rażące, bowiem plan ruchu zakładu górniczego wyznacza granice zgodnego z prawem działania przedsiębiorcy, w tym z przepisami p.g.g. Dokument ten określa bowiem szczegółowe przedsięwzięcia niezbędne w celu zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego, bezpieczeństwa osób przebywających w zakładzie górniczym, w szczególności dotyczące b.h.p., a także ochrony środowiska. Z kolei prowadzenie robot górniczych bez zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego stwarza zagrożenie dla zakładu górniczego, jego pracowników, bezpieczeństwa powszechnego i środowiska. Brak planu ruchu zakładu górniczego sprawia m.in., że nie jest pewne, czy ruch zakładu górniczego prowadzony jest przez wykwalifikowanych pracowników, co stanowi zagrożenie nie tylko dla zdrowia oraz życia osób prowadzących ruch zakładu górniczego, ale również dla osób postronnych. Organ powołując się na orzecznictwo wyjaśnił, że za "rażące" należy uznać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ponadto jest ono rozumiane jako naruszenie oczywiste, wyraźne i bezsporne. W tej sytuacji bez znaczenia pozostają motywy działania przedsiębiorcy, wystarczający jest sam fakt naruszenia przedstawionych wyżej wymagań. Organ za słuszne zatem uznał zaklasyfikowanie prowadzenia wydobycia przez Stronę bez zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego jako rażące naruszenie koncesji. Oczywistość naruszenia warunków koncesji ma miejsce w szczególności wówczas, gdy działalność przedsiębiorcy prowadzona jest wbrew warunkom ustanowionym w koncesji, a wynikającym wprost z przepisów prawa. Taka sytuacja niewątpliwie zaistniała w niniejszej sprawie. W ocenie Ministra za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 6 ust 1 pkt 3 p.g.g. Zgodnie z przepisami ustawy każde odłączenie kopaliny od złoża jest ubytkiem zasobów złoża i stanowi kopalinę wydobytą w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 (w zw. z art. 134) p.g.g. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Skarżący przekazywał informacje półroczne (od 2020 r. do 2022 r.) oraz zestawienia zmian złoża (Z-1), a wymienione dokumenty zostały prawidłowo uznane przez Organ I instancji jako dokumenty potwierdzające wydobycie we wskazanych okresach. W sprawie Organ nie ma wątpliwości, że Skarżący naruszył wspomniane warunki bezspornie, a wskazane wyżej dokumenty stanowią potwierdzenie wydobycia kopaliny w okresie poza obowiązywaniem planu ruchu zakładu górniczego. W związku z tym za bezzasadny Organ uznał także zarzut, że Organ I instancji naruszył przepisy art 7 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. oraz art 80 k.p.a. poprzez niedokonanie dokładnego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego. Bezspornym jest bowiem, że Marszałek Województwa mając niepodważalną informację od OUG w W. o prowadzeniu przez Stronę wydobycia bez zatwierdzonego planu ruchu przeprowadził postępowanie wyjaśniające oraz prawidłowo uzasadnił swoją decyzję, w której określił, że takie działanie ma charakter "rażący". Organ podkreślił, że decyzja ustalająca opłatę dodatkową za rażące naruszenie warunków koncesji nie jest decyzją o charakterze uznaniowym. W każdym przypadku stwierdzenia wydobycia kopaliny z rażącym naruszeniem warunków koncesji organ jest bezwzględnie zobowiązany do ustalenia opłaty za taką działalność. Względy społeczne nie mogą uzasadniać odstąpienia od wymierzenia opłaty dodatkowej. Opłata dodatkowa ma charakter sankcji za prowadzenie niezgodnej z prawem działalności. Pobierana jest bowiem w przypadku, gdy zachowanie podmiotu ma charakter naganny i polega na prowadzeniu działalności z rażącym naruszeniem warunków koncesji. Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny prawa, przedmiotowa opłata ma przede wszystkim charakter represyjny, a częściowo także prewencyjny. Jest samodzielną sankcją o charakterze administracyjnoprawnym. Oczywistym jest, według Ministra, że bezsporność naruszenia warunku koncesji na wydobywanie kopalin nie jest wystarczającą przesłanką do uznania rażącego charakteru tego naruszenia. Ustawodawca bowiem określił, że opłacie dodatkowej podlega działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji, nie zaś jakiekolwiek naruszenie warunków określonych w koncesji. Zatem o zasadności stwierdzenia, że doszło do rażącego naruszenia warunków koncesji decydują okoliczności konkretnej sprawy. W takich przypadkach przedsiębiorca winien jednak zachować należytą staranność i wdrożyć odpowiedni tryb postępowania, wymagany w podobnych okolicznościach. W niniejszej sprawie Skarżący nie zachował takiej staranności, bowiem nie uzyskał decyzji właściwego organu nadzoru górniczego zatwierdzającej plan ruchu zakładu górniczego przed rozpoczęciem eksploatacji złoża. W świetle powyższego zarzuty Strony negujące prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego należy uznać, według Organu za bezzasadne. Minister za bezzasadny uznał także zarzut niezałączenia do materiałów postępowania świadectw instrumentów wykorzystywanych przez pracowników OUG w Warszawie przy dokonywaniu pomiarów wyrobiska w celu określenia parametrów dokładnościowych urządzenia, potwierdzenia poprawności pracy podzespołów urządzenia. Podniósł, że kontrolę przeprowadzili uprawnieni pracownicy wraz z podaniem numerów legitymacji służbowych zgodnie z upoważnieniem wydanym przez Dyrektora OUG. Reasumując Minister stwierdził, że Organ I instancji w sposób szczegółowy dokonał analizy akt sprawy i prawidłowo uzasadnił zaskarżoną decyzję. Jednocześnie informował przedsiębiorcę o wszystkich podejmowanych krokach oraz umożliwił czynny udział w postępowaniu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala zaś ocenić motywy podjęcia decyzji. Z zaskarżonej decyzji wynika również, że zgromadzony materiał został poddany ocenie. Pismem z 14 sierpnia 2025 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. prawa materialnego, a mianowicie art. 6 ust. 1 pkt. 3 p.g.g. poprzez pominięcie okoliczności, iż zgodnie z oświadczeniem Skarżącego, w okresie objętym niniejszym postępowaniem, prowadzone na terenie złoża prace polegały na załadowywaniu na pojazdy urobku uzyskanego z wydobywania kopaliny w drugim półroczu 2019 r., tj. w okresie obowiązywania planu ruchu zakładu górniczego, co nie stanowi wydobywania kopaliny w myśl przepisów prawa geologicznego i górniczego, a tym samym nie może zostać uznane za rażące naruszenie warunków koncesji; 2. postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. oraz przepisem art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie dokładnego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym: oparcie się przy wydawaniu decyzji na niepełnym materiale dowodowym, co potwierdza twierdzenie samego Organu, zgodnie z którym na obecnym etapie postępowania nie można zweryfikować twierdzeń Skarżącego, iż wydobycie w okresie wskazanym w treści zaskarżonej decyzji dotyczyło hałd urobkowych z surowca, a opłaty eksploatacyjne były wnoszone za wywieziony z hałd urobek; pominięcia okoliczności, iż zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy nie pozwala w żadnej mierze na uznanie, że Skarżący prowadził działalność polegającą na wydobywaniu kopaliny w drugim półroczu 2019 r., a nie ewentualne prace związane z powstałymi hałdami urobkowymi; w postaci naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 139.ust. 1 p.g.g. poprzez błędne ustalenie, iż Skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] Usługi Transportowe. Wydobycie i Sprzedaż kruszywa. Roboty ziemne i drogowe, rażąco naruszył warunki koncesji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2022 r. ze złoża "[...]", gmina [...], powiat [...], województwo [...] poprzez wydobywanie kopaliny, tj. prowadzenie ruchu zakładu górniczego bez sporządzonego planu ruchu zakładu górniczego, co skutkowało określeniem opłaty dodatkowej w wysokości 346.927,00 zł podczas, gdy zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy uzasadniał stwierdzenie, iż naruszenie przez Skarżącego warunków koncesji nie miało charakteru rażącego, co potwierdzają okoliczności faktyczne występujące w przedmiotowej sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Podstawę prawną wydania skarżonej decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty dodatkowej stanowił art. 139 ust. 1 p.g.g., zgodnie z którym działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji albo w zatwierdzonym albo w podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych podlega opłacie dodatkowej. Z art. 139 ust. 3 pkt 3 p.g.g. wynika z kolei, że opłatę dodatkową za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości pięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny. W myśl art. 139 ust. 4 p.g.g., opłaty dodatkowe ustala się, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. Opłata określona w art. 139 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. ma niewątpliwie charakter sankcji majątkowej i jest pobierana, w przypadku gdy zachowanie oznaczonego podmiotu ma charakter naganny i polega na prowadzeniu oznaczonej działalności z rażącym naruszeniem warunków koncesji. Jak wynika z art. 139 ust. 1 p.g.g., bezsporność naruszenia warunku koncesji na wydobycie kopalin nie jest wystarczającą przesłanką do uznania rażącego charakteru tego naruszenia. Ustawodawca bowiem określił, że opłacie dodatkowej podlega działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji, nie zaś jakimkolwiek naruszeniem warunków określonych w koncesji. Zatem o zasadności stwierdzenia, że doszło do rażącego naruszenia warunków koncesji decydują okoliczności konkretnej sprawy. W orzecznictwie jako przykład "rażącego naruszenia warunków określonych w koncesji" uznaje się wydobycie kopalin poza granicami obszaru górniczego, bo wiąże się to z prowadzeniem działalności w obszarze, w którym przedsiębiorcy nie przysługuje uprawnienie (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2012 r. II GSK 1100/11; wyrok WSA w Gdańsku z 27 lutego 2013 r. III SA/Gd 27/12; wyrok WSA w Łodzi z 16 maja 2014 r. III SA/Łd 246/14). Także znaczne przekroczenie ilości wydobytej kopaliny określonej w koncesji, w sytuacji gdy nie mają miejsca okoliczności niezależne od przedsiębiorcy, zawsze musi być traktowane jako rażące naruszenie warunków koncesji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 5 lutego 2015 r. II SA/Wr 795/14). Pojęcie "rażący" charakteryzuje stan "dający się łatwo stwierdzić; wyraźny; oczywisty; niewątpliwy; bezsporny; bardzo duży" (Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, Warszawa 1992). Oznacza to, że naruszenie stanowiące podstawę wymiaru opłaty dodatkowej musi cechować się tymi właściwościami, co z praktycznego punktu widzenia, odczytać należy jako wolę ustawodawcy do ograniczenia tej sankcji administracyjnej do najbardziej drastycznych – i tym samym bezspornych – sytuacji. Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z 5 września 2023 r. II GSK 638/20: "rażące naruszenie warunków określonych w koncesji musi charakteryzować się oczywistością, niedwuznacznością, bezspornością, wyjątkowością i nagannością świadomego działania podmiotu naruszającego warunki koncesji wydobywczej. Ustalenie takiego charakteru naruszenia warunków koncesji może nastąpić tylko poprzez analizę konkretnych okoliczności danej sprawy, a więc przede wszystkim poprzez uwzględnienie skali naruszenia". W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że stosownie do postanowień koncesji przysługującej Skarżącej (str. 1-4 akt administracyjnych) "przedmiotowa koncesja nie może stanowić podstawy prowadzenia działalności górniczej przy braku zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego "Kobylniki VI-pole B" (ust. IV zd. 3 koncesji). W koncesji wprowadzone zostało także postanowienie zgodnie z którym jednym z warunków i zasad korzystania z koncesji jest prowadzenie wydobycia kopaliny ze złoża według ustaleń zawartych w planie ruchu zakładu górniczego ( ust. VI pkt 1 ppkt 2) koncesji). Jak wynika z niespornych okoliczności faktycznych sprawy decyzją z [...] listopada 2013r. Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. doszło do zatwierdzenia planu ruchu odkrywkowego Zakładu Górniczego "[...]" z terminem obowiązywania do dnia 15 listopada 2019r. Skarżąca nie przedłożyła nowego planu ruchu zakładu górniczego. Na podstawie zaś dokumentów przedłożonych przez Stronę i załączonych do akt administracyjnych Organ zasadnie stwierdził, że od momentu przeniesienia koncesji na Stronę wydobycie kopaliny ze złoża w okresie od 1 stycznia 2020r. do 30 czerwca 2022r. wyniosło łącznie 85 661 ton kopaliny. Powyższe oznacza, że całość wydobytej kopaliny została wydobyta przy braku zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego – obok koncesji najważniejszego dokumentu w zakładzie górniczym. W związku z czym należało przyznać rację Ministrowi Klimatu i Środowiska, że Skarżący działał w tym zakresie celowo gdyż miał świadomość obowiązku zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego i zaniechał w tym zakresie działań czym rażąco naruszył opisane wyżej warunki koncesji. W ocenie Sądu, brak zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego stanowi bowiem rażące naruszenie ww. warunków koncesji, co skutkowało ustaleniem opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 139 ust. 1 pgg. Plan ruchu zakładu górniczego jest jednym z najważniejszych opracowań w zakładzie górniczym, który określa warunki związane m.in. z bezpieczeństwem prowadzonego wydobycia kopaliny. Istotne jest to, że plan taki wyznacza strukturę organizacyjną zakładu górniczego, w szczególności przez wskazanie stanowisk osób kierownictwa i dozoru ruchu oraz granice zakładu górniczego. Prowadzenie robót górniczych bez zatwierdzonego planu ruchu stwarza zagrożenie dla zakładu górniczego, jego pracowników, jak i bezpieczeństwa powszechnego i środowiska. Brak takiego dokumentu, przy równolegle prowadzonej eksploatacji złoża, oznacza nie tylko naruszenie obowiązującego w tym zakresie prawa, ale wprost godzi w warunki bezpieczeństwa ludzi i mienia, w związku z czym bez wątpienia stanowi rażące naruszenie warunków koncesji, zwłaszcza że zgodnie z art. 182 ust. 1 p.g.g., kto prowadzi ruch zakładu górniczego bez zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego lub z naruszeniem określonych w nim warunków, podlega karze aresztu albo grzywny. Unormowanie przez ustawodawcę w dziale XI – Przepisy karne p.g.g. ww. wykroczenia dodatkowo uzasadnia więc twierdzenie, że wydobywanie kopaliny bez zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego stanowi rażące naruszenie warunków koncesji. Nadto, oceniając skalę zaistniałego naruszenia należy zdaniem Sądu mieć na uwadze i to, że do wydobywania kopaliny bez zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego dochodziło w długim okresie czasu (II półrocze 2020r. – I półrocze 2022r.) a i łączna ilość wydobytej kopaliny kształtowała się na wysokim poziomie (prawie 86 ton). W świetle wskazanych powyżej okoliczności zasadnym zatem było przyjęcie przez Organ, że doszło do rażącego naruszenia warunków koncesji. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 139 ust. 1 p.g.g., gdyż stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony i daje podstawę do uznania, że w tym przypadku doszło do wydobycia kopaliny z rażącym naruszeniem warunków koncesji, co obligowało Organy do ustalenia opłaty dodatkowej, na podstawie art. 139 ust. 1 p.g.g., według zasad określonych w art. 139 ust. 3 p.g.g. W świetle całokształtu zgormadzonego materiału nie zasługują na uznanie twierdzenia Strony, że w okresie objętym postepowaniem prowadzone na terenie złoża prace polegały na załadowywaniu na pojazdy urobku uzyskanego z wydobywania kopaliny w drugim półroczu 2019r. tj. w okresie obowiązywania planu ruchu zakładu górniczego, co nie stanowi wydobywania kopaliny w myśl p.g.g. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że to na podstawie dokumentów przedłożonych przez Stronę (informacje dotyczące opłaty za wydobytą kopalinę z wyłączeniem węglowodorów) Organy rozstrzygające w sprawie pozyskały informację o ilości wydobytej kopaliny za kolejne okresy już po upływie terminu obowiązywania planu ruchu zakładu górniczego. Przedstawione zaś w tym zakresie dane stanowiły podstawę wyliczenia opłaty eksploatacyjnej. Brak przy tym jakichkolwiek dowodów, dokumentów czy oświadczeń Strony (z daty składania wymaganych informacji), które mogłoby uzasadniać jej aktualne stanowisko co do tego, że nie było to wydobywanie kopaliny ale załadowywanie urobku już wcześniej pozyskanego. Jak wynika nadto z protokołu kontroli z 21 kwietnia 2023r. sporządzonego przed Okręgowym Urzędem Górniczym Skarżący złożył oświadczenie, że sam organizował i prowadził ruch zakładu górniczego w zakresie wydobywania kopaliny w okresie od lipca 2019r. do kwietnia 2022r. Stanowisko Strony co do zaistniałego stanu rzeczy uległo natomiast zmianie po wszczęciu postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, albowiem wtedy zaczął podnosił, że wydobycie dotyczyło hałd urobkowych z surowca uzyskanych z wydobywania kopaliny w drugim półroczu 2019r. Powołując się na niezasadność przyjętej przez Organy oceny stanu faktycznego sprawy Strona nie przedłożyła dowodów, które uzasadniałyby podnoszone przez nią twierdzenia. Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, rozpatrywanego w sposób wszechstronny, zasadne jest twierdzenie Organu, że dochodziło do wydobywania kopaliny w rozumieniu p.g.g. w przyjętym w decyzji okresie, już po wygaśnięciu planu ruchu zakładu górniczego. Świadczy o tym postępowanie Strony składającej stosowne informacje w tym zakresie, które stanowiły podstawę uiszczanych przez nią opłat eksploatacyjnych i zachowanie Skarżącego po pozyskaniu wiedzy o przedmiocie postępowania. Nadto nie sposób przyjąć, że profesjonalnie prowadząc działalność gospodarczą i deklarując wydobywanie kopalin ze złóż Strona nie posiadała podstawowej wiedzy co do tego, że uiszczenie i wysokość opłat eksploatacyjnych warunkowana jest ilością wydobytej kopaliny skutkującą zmianą zasobów złoża a nie ilością wywiezionego urobku wydobytego z terenu zakładu górniczego. W sprawie nie doszło do przedawnienia karalności z tytułu zaistniałego naruszenia albowiem postępowanie zostało wszczęte pismem Marszałka województwa [...] z 28 lutego 2024r. a zatem do sprawy miał zastosowanie przepis art. 143 ust. 1a w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 czerwca 2023r. o zmianie ustawy-Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2023r. poz. 2029) przewidujący, że decyzja, o której mowa w art. 139 p.g.g. nie może zostać wydana po upływie 10 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie. W tej sprawie termin ten nie upłynął. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 15 września 2025
- Symbol z opisem
- 6063 Opłaty eksploatacyjne
- Skarżony organ
- Minister Środowiska
- Sędziowie
- Agnieszka Jendrzejewska. Dorota Pawłowska /przewodniczący sprawozdawca/ Jakub Linkowski
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 151 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III SA/Gl 454/25 · 20 marca 2026
Wyrok WSA w Gliwicach z 20 marca 2026 r., III SA/Gl 454/25 – opłaty eksploatacyjne
Sygnatura: II GSK 2154/22 · 19 marca 2026
Wyrok NSA z 19 marca 2026 r., II GSK 2154/22 – opłaty eksploatacyjne
Sygnatura: II GSK 1998/25 · 24 lutego 2026
Wyrok NSA z 24 lutego 2026 r., II GSK 1998/25 – opłaty eksploatacyjne
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny