Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VI SA/Wa 2757/23

Wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2023 r., VI SA/Wa 2757/23

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
12 czerwca 2023
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Joanna Dąbrowska (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Chudek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 109 ust. 1 i 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 69 ust. ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561) – dalej "ustawa o świadczeniach" oraz art. 8 ust. 6 pkt 1 i 4, art. 13 pkt 4 i 4b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, z późn. zm.) – dalej "ustawa o systemie ubezpieczeń" ustalił, że K. R. (dalej "strona" lub "skarżąca") podlegała: 1) od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2021 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zwrotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będąca wspólnikiem spółki cywilnej "[...] Wspólnik Spółki Cywilnej", 2) od 9 marca 2018 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność jako wspólnik spółki cywilnej "[...] Wspólnik Spółki Cywilnej", 3) od 21 sierpnia 2015 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność jako wspólnik spółki komandytowej "[...] Sp. z o.o. Sp. k." oraz 4) od 23 stycznia 2017 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność jako wspólnik spółki komandytowej "[...] Sp. z o.o. Sp. k.". W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ wskazał, że wnioskiem z 24 stycznia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] (dalej "ZUS") zwrócił się o wydanie decyzji w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu skarżącej jako wspólnika spółki cywilnej "[...] s.c.", wspólnika spółki cywilnej "[...] s.c.", wspólnika spółki komandytowej "[...] Sp. z o.o. Sp. k." oraz wspólnika spółki komandytowej "[...] Sp. z o.o. Sp. k.". ZUS wskazał, iż z dokumentów zaewidencjonowanych na koncie strony w ZUS wynika, że od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. była zgłoszona, a od 1 stycznia 2016 r. jest zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą - "[...]". W toku prowadzonego postępowania Prezes NFZ pismem z 1 marca 2022 r. zawiadomił stronę o toczącym się postępowaniu w sprawie wydania decyzji dotyczącej podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie spółek cywilnych oraz jako wspólnik spółek komandytowych, jednocześnie wskazując, iż ma ona możliwość zapoznania się z dokumentami oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień mających wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Następnie organ kilkukrotnie informował stronę o toku postępowania pismami z: 5 kwietnia 2022 r., 20 maja 2022 r., 15 lipca 2022 r., 16 września 2022 r. oraz 28 października 2022 r. Strona pomimo odebrania zawiadomienia i pism do dnia wydania decyzji nie złożyła do organu żadnych dodatkowych dokumentów ani wyjaśnień. Prezes NFZ wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność (od 20 września 2008 r. do 29 kwietnia 2018 r. - z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej). Z kolei od 30 kwietnia 2018 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162, z późn. zm.) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ dodał, że stosownie do art. 82 ust. 3 i ust. 5 ustawy o świadczeniach w brzemieniu obowiązującym do 30 czerwca 2022 r. - jeżeli ubezpieczony prowadził więcej niż jedną pozarolniczą działalność uzyskując przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne była opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4. Rodzajami działalności była natomiast działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki cywilnej i pozostaje nią nadal działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki komandytowej. Natomiast zgodnie z przepisami art. 82 ust. 2a tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2022 r. - w przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Jak wskazał Prezes NFZ na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym tj. w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 tej ustawy - w brzmieniu obowiązującym do 29 kwietnia 2018 r. - obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegały osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania, z wyłączeniem okresu, na który zawieszone zostało wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z kolei od 30 kwietnia 2018 r. - obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Od dnia 18 września 2021 r. z ww. art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostali natomiast wyłączeni m. in. wspólnicy spółek komandytowych. Od tego dnia do art. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych został dodany pkt 4b, zgodnie z którym wspólnicy m.in. spółki komandytowej podlegają ubezpieczeniom społecznym od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Ponadto organ zauważył, że w myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń - w brzmieniu obowiązującym do 29 kwietnia 2018 r. - za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważało się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych oraz wspólnika spółki komandytowej. Natomiast od 30 kwietnia 2018 r. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność - w myśl tego przepisu - uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem art. 8 ust. 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wspólnika spółki komandytowej. Wspomniany art. 8 ust. 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi z kolei, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą nie uważa się w rozumieniu tej ustawy osoby fizycznej, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców. Na podstawie informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej "CEIDG") Prezes NFZ ustalił, że skarżąca 30 grudnia 2014 r. dokonała wpisu do CEIDG i zarejestrowała pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą "[...]". Następnie 31 grudnia 2014 r. dopisała do swojej działalności spółkę cywilną pod nazwą "[...] Wspólnik Spółki Cywilnej". Od 1 stycznia 2015 r. ww. pozarolnicza działalność gospodarcza oraz spółka cywilna zmieniły status z oczekujący na aktywny. Skarżąca 8 marca 2018 r. dopisała w CEIDG kolejną spółkę cywilną pod nazwą "[...] Wspólnik Spółki Cywilnej". Natomiast 30 sierpnia 2021 r. strona zakończyła działalność jako wspólnik spółki cywilnej pod nazwą "[...] Wspólnik Spółki Cywilnej" i wykreśliła tę spółkę z CEIDG wskazując datę zaprzestania działalności jako wspólnik tej spółki na dzień 30 czerwca 2021 r. Natomiast spółka cywilna pod nazwą "[...] Wspólnik Spółki Cywilnej" posiada nadal w CEIDG aktywny status. Ponadto organ na podstawie danych zawartych w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego ustalił, że strona od 21 sierpnia 2015 r. jest wspólnikiem spółki komandytowej - "[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa", a od 23 stycznia 2017 r. jest wspólnikiem spółki komandytowej "[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa". Jak podkreślił Prezes NFZ z powyższych ustaleń wynika, że strona od 1 stycznia 2015 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2021 r. figurowała w CEIDG jako wspólnik spółki cywilnej "[...] Wspólnik Spółki Cywilnej", a od 9 marca 2018 r. figuruje w CEIDG jako wspólnik spółki cywilnej "[...] Wspólnik Spółki Cywilnej". Nadto strona od 21 sierpnia 2015 r. jest wspólnikiem spółki komandytowej "[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa" a od 23 stycznia 2017 r. jest wspólnikiem spółki komandytowej "[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa". Prezes NFZ zwrócił uwagę, że zgodnie z orzecznictwem sądowym, określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej rodzi domniemanie faktyczne podjęcia i wykonywania tej działalności do dnia wykreślenia jej z ewidencji (wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z 3 lutego 2015 r., [...]). Natomiast obalenie tego domniemania obciąża stronę postępowania. Zdaniem organu w przypadku wspólnika spółki komandytowej należy uznać, że osoba ta podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, a w konsekwencji również ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie pozostawania wspólnikiem spółki komandytowej z wyłączeniem okresów zawieszenia działalności spółki. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem judykatury, obowiązek ubezpieczenia społecznego wspólników spółek prawa handlowego wynika wyłącznie z członkostwa w tej spółce (wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2012 r., sygn. akt II UK 121/12, OSNP 2013/23-24/281). Zatem podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym należy odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności takiej spółki oraz faktycznego włączenia się w prowadzenie jej spraw (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 10 lipca 2013 r., sygn. akt III AUa 1796/12, opubl. LEX nr 1345533; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1455/14, opubl. LEX nr 1711394). Biorąc powyższe pod uwagę Prezes NFZ uznał, iż strona podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zwrotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jak wspólnik ww. spółek w okresach wskazanych w sentencji decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła strona w części ustalającej, że skarżąca podlegała: 1) od 21 sierpnia 2015 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako prowadząca pozarolniczą działalność jako wspólnik spółki komandytowej "[...]" sp. z o.o. sp. k.; 2) od 23 stycznia 2017 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako prowadząca pozarolniczą działalność jako wspólnik spółki komandytowej "[...]" sp. z o.o. sp. k. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego w stopniu, który miało wpływ na wynik sprawy, tj.: – art. 82 ust. 3 i ust. 5 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że skarżąca podlegała od 21 sierpnia 2015 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako prowadząca pozarolniczą działalność jako wspólnik spółki komandytowej "[...]" sp. z o. o. sp. k. i podlegała od 23 stycznia 2017 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako prowadząca pozarolniczą działalność jako wspólnik spółki komandytowej "[...]" sp. z o.o. sp. k., na skutek domniemania, że działalność pozarolnicza ww. spółek przynosiła przychód, 2. rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji tj.: – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 136 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie: a) zaniechania ustalenia czy skarżąca osiągała przychód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej "[...]", sp. z o.o. sp. k. i prowadzenia pozarolniczej działalność jako wspólnik spółki komandytowej "[...]" sp. z o.o. sp. k., co skutkowało zaniechaniem rozpoznania istoty przedmiotowej sprawy, b) zaniechania zwrócenia się do Krajowego Rejestru Sądowego z wnioskiem o zażądanie akt rejestrowych spółek: "[...]" sp. z o.o. sp. k. i "[...]" sp. z o.o. sp. k. lub zażądania rocznych sprawozdań finansowych ww. spółek od organu rejestrowego na okoliczność ustalenia czy ww. spółki przynosiły przychód, co skutkowało zaniechaniem rozpoznania istoty przedmiotowej sprawy, – art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w sytuacji, gdy prawidłowo sporządzone uzasadnienie decyzji administracyjnej winno wyczerpująco przedstawić stronie zasadność jej wydania. Ponadto strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, na podstawie art. 106 § 3 Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi tj.: rocznych sprawozdań finansowych firmy "[...]" sp. z o.o. sp. k oraz "[...]" sp. z o.o. sp. k. na okoliczność wykazania, że ww. spółki w całym okresie ich funkcjonowania nie osiągały przychodu. Mając powyższe na względzie strona wniosła o uchylenie w części zaskarżonej decyzji administracyjnej i umorzenie w tym zakresie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie w części zaskarżonej decyzji administracyjnej, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 22 marca 2023 r. skarżąca uzupełniła skargę składając do akt sprawy wydruk z KRS dla spółki [...] sp. z o.o. sp. k. Strona wskazała, że z wydruku KRS wynika, że 6 lutego 2023 r. wydane zostało postanowienie o wykreśleniu ww. spółki z KRS, które stało się prawomocne z dniem 15 lutego 2023 r. Zdaniem skarżącej powyższe potwierdza jej stanowisko, że spółka nie wykonywała swojej statutowej działalności oraz nie uzyskiwała jakiegokolwiek przychodu. Następnie przy piśmie z 4 kwietnia 2023 r. skarżąca złożyła do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z 3 kwietnia 2023 r. w przedmiocie wykreślenia spółki [...] sp. z o.o. sp. k. z Krajowego Rejestru Sądowego oraz wydruk dla ww. spółki z KRS. Powyższe w ocenie skarżącej świadczy o tym, że spółka nie wykonywała swojej statutowej działalności oraz nie uzyskiwała jakiegokolwiek przychodu. Prezes NFZ w piśmie z 11 kwietnia 2023 r. odnosząc się do uzupełnienia skargi podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej "p.p.s.a."). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Reasumując Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również stwierdzić np. nieważność zaskarżonego aktu, pomimo że skarżący wnosił o jego uchylenie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II FSK 1466/22 i z 26 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 2138/21). W ocenie Sądu skarga okazała się jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Istotę sporu w niniejszej sprawie stawiło ustalenie, czy Prezes NFZ właściwie przyjął, że skarżąca z tytułu posiadania statusu wspólnika wspominanych wyżej spółek komandytowych powinna być objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżąca kwestionowała bowiem objęcie jej ubezpieczeniem zdrowotnym z zakresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółek komandytowych, w sytuacji gdy spółki te nie osiągały przychodu z prowadzonej działalności. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, który stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, osoba prowadząca działalność pozarolniczą to osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazano, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się nie tylko osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiroców (art. 8 ust. 6 pkt 1), ale również "wspólników spółki komandytowej" (art. 8 ust. 6 pkt 4). Jak stanowi art. 82 ww. ustawy, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie (ust. 1). W przypadku zaś gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie (ust. 2). Z kolei jeżeli ubezpieczony, o którym mowa w art. 81 ust. 2z lub 2za, uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 3). Natomiast jeżeli ubezpieczony, o którym mowa w art. 81 ust. 2z lub 2za, uzyskuje przychody z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności, o której mowa w ust. 5 pkt 1-5, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie od każdej prowadzonej spółki (ust. 3). Rodzaje działalności gospodarczej określone zostały w art. 82 ust. 5 omawianej ustawy, przy czym w punkcie 3 tego przepisu wymieniona została działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki komandytowej. W okresie objętym wnioskiem ZUS, działalność gospodarczą, do dnia 29 kwietnia 2018 r., regulował art. 14 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. 2017 r., poz. 2168 z późn. zm.), który stanowił, że przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Od dnia 30 kwietnia 2018 r. działalność gospodarczą reguluje art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2021, poz. 162 z późn. zm.), który stanowi, że działalność gospodarczą można podjąć w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Obowiązujący od dnia 20 września 2008 r. do dnia 29 kwietnia 2018 r. art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej usankcjonował możliwość formalnego zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 1a, przez przedsiębiorcę niezatrudniającego pracowników (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2011 r. - na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy). Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na zasadach określonych w niniejszej ustawie, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 23 ust. 2 przedsiębiorca wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy. Podkreślenia przy tym wymaga, że wspólnik spółki komandytowej objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek jego ubezpieczenia powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników spółki komandytowej, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika tej spółki i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty, jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej czy osiągania przychodów. W wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. Prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Analogicznie zatem, wywód ten dotyczy wspólników spółki komandytowej. Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika spółki komandytowej, jawnej, czy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu Prezes NFZ prawidłowo przyjął, że podstawą podlegania skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jest sam fakt posiadania statusu wspólnika spółki komandytowej. Taka wykładnia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w zw. z art. 5 pkt 21 tej ustawy i w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest prezentowana w orzecznictwie. Sąd Najwyższy w wyroku z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12, stwierdził, że komandytariusz przystępujący w formie aktu notarialnego do zarejestrowanej spółki komandytowej, która prowadzi działalność pozarolniczą, podlega od dnia tego przystąpienia (a nie od dnia jego zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym) obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, z tytułu prowadzonej przez spółkę działalności pozarolniczej, chyba że podlega już innemu obligatoryjnemu tytułowi ubezpieczeń społecznych. Z kolei Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 25 września 2014 r., sygn. akt SK 4/12 również wskazał, że z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Obowiązek ubezpieczeniowy prawodawca powiązał zatem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika, która polega na istnieniu po jego stronie wiązki przyznanych przez normę prawną lub wynikających ze złożonego stosunku spółki, powiązanych funkcjonalnie oraz prawnie chronionych wolności, uprawnień i kompetencji (prawo podmiotowe wspólnika). Reasumując podleganie wspólnika spółki komandytowej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zależy wyłącznie od posiadania tego statusu (posiadania ogółu praw i obowiązków w spółce), przy czym wspólnik nie podlega ubezpieczeniu tylko w czasie zawieszenia przez spółkę działalności gospodarczej. Natomiast dla stwierdzenia, że dana osoba podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik tej spółki nie ma znaczenia okoliczność, czy spółka faktycznie prowadziła działalność gospodarczą. Wbrew zatem stanowisku skarżącej, wspólnik spółki komandytowej objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wobec tego stwierdzić należało, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Zarejestrowana działalność wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Z akt administracyjnych wynika, że Prezes NFZ prawidłowo ustalił, na podstawie danych zawartych w Rejestrze Przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Spółek dotyczącym wspominanych spółek, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu wspólnika ww. spółek komandytowych, a spółki te nie zawieszały prowadzenia działalności gospodarczej. Z uwagi na powyższe za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego obejmujący art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 82 ust. 3 ustawy o świadczeniach, gdyż organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Ponadto zdaniem Sądu Prezes NFZ nie naruszył również przepisów art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Organ ustalił okoliczności mające znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia tej sprawy, tj. przede wszystkim fakt posiadania przez skarżącą statusu wspólnika spółek komandytowych i okres posiadania tego statusu, jak również zbadał, czy spółki te zawieszały wykonywanie działalności gospodarczej w okresie, w którym skarżąca była ich wspólnikiem. Wbrew twierdzeniom skarżącej dla rozstrzygnięcia kwestii podlegania ubezpieczeniom zdrowotnym wspólnika spółki komandytowej nie miała znaczenia okoliczność uzyskiwania przychodów, która może mieć znaczenie z punktu widzenia ustalania składek na ubezpieczenie zdrowotne, natomiast nie jest istotna z punktu widzenia samego obowiązku podlegania temu ubezpieczeniu. W konsekwencji Sąd uznał, że brak dokonywania przez Prezesa NFZ ustaleń w tym zakresie nie naruszał przepisów wskazanych w skardze. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został przez Prezesa NFZ prawidłowo rozpatrzony i oceniony w świetle przyjętej przez ten organ, prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Materiał dowodowy uprawniał Prezesa NFZ do ustalenia, że skarżąca – jako wspólnik wskazanych spółek komandytowych – podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowodów z dokumentów załączonych do skargi, wskazać należy, że Sąd administracyjny, kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Wyjątek od tej zasady zawiera art. 106 § 3 p.p.s.a., jednakże nie służy on do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2004 r. FSK1186/04). Sąd stwierdził zatem, że nie ma prawnej doniosłości w tej sprawie okoliczność przedłożenia wraz ze skargą dowodów na okoliczność braku osiągania przychodów z działalności przez wspominane spółki komandytowe, co już wyjaśniono powyżej wskazując, że obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki komandytowej powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W zakresie kompetencji Prezesa NFZ leży bowiem jedynie ustalenie, czy skarżąca jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie tej okoliczności przez organ jest niejako kwestią wstępną dla ZUS, który dopiero po stwierdzeniu przez Prezesa NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość. Natomiast odrębną kwestią jest to, czy z tego tytułu skarżąca będzie zobowiązana opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ta kwestia będzie bowiem uzależniona od ustalenia, czy skarżąca uzyskiwała przychody jako wspólnik spółek komandytowych. Jednak ustalenia te należą do ZUS w odrębnej sprawie, stosownie do art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, w której skarżąca ma możliwość działania. W sprawie prowadzonej przed Prezesem NFZ dotyczącej objęcia skarżącej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, ustalenia te nie mają znaczenia. Z tych też względów Sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy strony skarżącej na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Ponadto Sąd odnosząc się do dokumentów przedstawionych jako uzupełnienie skargi wskazuje, że organ nie posiadał powyższych informacji w dacie wydania decyzji nie można mu zatem postawić zarzutu wydania decyzji niezgodnej z prawem. W obecnej sytuacji skarżąca może zwrócić się do Prezesa NFZ o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie w oparciu o argumentację przedstawioną w uzupełnieniu skargi. Powyższe nie może jednak stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że zakres kognicji sądu administracyjnego jest ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu i wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest bowiem ponownie ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz zbadanie, czy ustalenia dokonane przez organy administracyjne, których akty zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyroki NSA z 23 stycznia 2007 r. sygn. akt II FSK 72/06 i z 6 października 2005 r. sygn. akt II GSK 164/05). Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
9 marca 2023
Symbol z opisem
652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Sędziowie
Aneta Lemiesz /przewodniczący/ Joanna Dąbrowska /sprawozdawca/ Sławomir Kozik

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny