VI SA/Wa 257/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za użytkowanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego R. K. kwotę 400 zł (słownie: czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

R. K. (dalej też jako "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych i ustalenia opłaty za użytkowanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 11190,00 złotych. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, z późn. zm.) - zwanej dalej "ustawą o opłatach abonamentowych" lub "u.o.a." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013, poz. 267) - zwanej dalej "k.p.a.". Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] lipca 2013 r. przeprowadzona została przez pracowników Poczty Polskiej S.A. kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu "[...]" położonym w [...] ul. [...] zajmowanym na potrzeby prowadzonej działalności przez skarżącego. Kontrola została przeprowadzona w obecności pracownika recepcji – A. L.. W wyniku przeprowadzonej kontroli ujawniono w lokalu 20 sztuk odbiorników telewizyjnych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Według oświadczenia A. L. – złożonego do protokołu, okres użytkowania odbiorników wynosił 1 miesiąc i są to urządzenia techniczne dostosowane do odbioru programu. Niezależnie od protokołu podpisanego przez A. L., złożył on oświadczenie w zakresie ilości odbiorników w pokojach, w których działalność gospodarczą prowadzi skarżący. Przy czym wskazał, że ich uruchomienie nie jest możliwe ze względu na to, że pokoje są zajęte przez gości. Po przeprowadzeniu postępowania, w dniu [...] listopada 2013 r. organ I instancji wydał decyzję Nr [...] nakazującą rejestrację dwudziestu używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalającej opłatę za używanie dwudziestu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 11190, 00 zł. Rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie protokołu z przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2013 r. kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV oraz oświadczenia złożonego przez A. L.. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucił: - brak spełnienia wymogów art. 104 k.p.a., - naruszenie podstawowych zasad postępowań administracyjnych tj.: zasady działania na podstawie przepisów prawa - art. 6 k.p.a., zasady praworządności wynikającej z art. 7 k.p.a., zasady zaufania wyrażonej w art. 8 k.p.a., zasady informowania stron wyrażonej w art. 8 k.p.a., zasady uczestnictwa stron w postępowaniu wynikającej z treści art. 10 k.p.a., - powoływanie się na nieistniejące fakty tj. składanie fałszywych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe R. K. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W szczególności podnosił, że A. L. jest osobą nieznaną. Nadto załączył do odwołania umowę najmu odbiorników telewizyjnych z dnia [...] czerwca 2013 r., które zainstalował 1 lipca 2013 r. zaś w dniu [...] lipca 2013 r. dokonał rejestracji tych wypożyczonych odbiorników telewizyjnych. Po rozpoznaniu odwołania Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazania rejestracji dwudziestu używanych odbiorników telewizyjnych i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu, odwołując się do podstawy materialnej decyzji organu I instancji – art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych - w związku z art. 2 ust. 5 tej ustawy odniósł go do stanu faktycznego ustalonego na podstawie protokołu kontroli i oświadczenia A. L., który - zdaniem organu odwoławczego – uczestnicząc w kontroli w dniu [...] lipca 2013 r. dysponował wiedzą niezbędną dla ustalenia okoliczności faktycznych. Zwrócił uwagę, że oświadczenia A. L. nie były przez niego odwołane w toku postępowania. Brak jest zatem podstaw do odmowy jego wiarygodności w zakresie wyposażenia pokoi w odbiorniki telewizyjne, których możliwości techniczne umożliwiają odbiór programów. Organ odwoławczy ocenił, że A. L. będąc pracownikiem (pomocnikiem) właściciela kontrolowanego lokalu był rozeznany w funkcjonowaniu prowadzonej przez skarżącego działalności i świadomy celu kontroli. Jego zdaniem moc dowodową oświadczeń strony wzmacniają czynności podejmowane przez skarżącego po kontroli, czyli zarejestrowanie w dniu [...] lipca 2013 r. ujawnionych nie tylko 20 odbiorników telewizyjnych, ale dwudziestu czterech odbiorników. Odnosząc się do zarzutów stwierdził, że ustawodawca wskazując Pocztę Polską S.A. jako uprawnioną do przeprowadzania kontroli obowiązku rejestracji odbiorników nie wyposażył kontrolerów w ustawowe prawo do żądania dokumentów tożsamości od osób uczestniczących w kontroli ani oglądania pomieszczeń, w których zlokalizowane są odbiorniki, wbrew woli właściciela lokalu, czy osoby uczestniczącej w kontroli. Zwłaszcza w sytuacji, gdy obejrzenie pokoi nie było możliwe z powodu obecności gości hotelowych. Z tych też względów okoliczności dotyczące posiadania odbiorników i ich zdolności do natychmiastowego odbioru programu muszą się opierać na oświadczeniach wiedzy złożonych przez właścicieli kontrolowanych obiektów lub osób uczestniczących w kontroli. Ustalenie, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu może dokonać się w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności lub ewentualnie w drodze oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli, przy czym informacja o tym fakcie musi znaleźć się w protokole z kontroli podpisanym przez kontrolujących i przez osobę uczestniczącą w kontroli. Na gruncie niniejszej sprawy organ uznał, że powyższe wystarczy, aby w kontroli uczestniczyła osoba posiadająca wiedzę na temat ilości używanych przez stronę odbiorników RTV oraz okresu w jakim były one używane. Uczestniczący w kontroli A. L. składając oświadczenie, złożył precyzyjne oświadczenie wiedzy w zakresie niezbędnym do nałożenia przewidzianych przez ustawę o opłatach abonamentowych obowiązków. Ocenił, że treść składanych przez stronę oświadczeń wskazuje, że A. L. posiadał wystarczającą wiedzę na temat przedmiotu kontroli, zaś jego oświadczenia nie budzą wątpliwości organu z punktu widzenia ich zgodności z rzeczywistym stanem. Żaden przepis ustawy o opłatach abonamentowych nie wymaga, by w kontroli uczestniczył organ uprawniony do reprezentacji podmiotu kontrolowanego ani też, by ważność protokołu zależała od jego podpisu przez osoby wchodzące w skład takiego organu zgodnie z zasadami reprezentacji kontrolowanego podmiotu. Zdaniem organu II instancji decyzja z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] wydana przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. w części ustalającej opłatę za używanie dwudziestu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 11 190,00 zł odpowiada prawu, skoro w dniu kontroli w lokalu zajmowanym przez stronę znajdowało się 20 odbiorników telewizyjnych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Ustalenie zatem opłaty za ich używanie jest uzasadnione. Skoro w dniu [...] lipca 2013 r. strona dokonała rejestracji 24 odbiorników telewizyjnych, co uszło uwadze organu I instancji, mimo że dysponował informacją w tym zakresie – zaskarżona decyzja w części dotyczącej nakazania rejestracji dwudziestu używanych odbiorników telewizyjnych wymagała uchylenia, a postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie umorzenia. Z treścią tej decyzji nie zgodził się R. K., który za pośrednictwem organu złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podniósł w uzasadnieniu, że organ nie odniósł się do okoliczności, że osoba uczestnicząca w kontroli jest dla niego osobą nieznaną oraz do załączonej do odwołania umowy najmu. Ponadto wskazał, że zatrudniał osobę, która nazywa się nie A. L., lecz A. L.. Skarżący w konsekwencji powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji w całości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów podniósł, że w sposób wyczerpujący odniósł się do treści protokołu z kontroli oraz kwestii związanych z uczestnictwem w niej A. L.. Okoliczności uczestnictwa A. L. w kontroli strona nie kwestionowała na żadnym etapie postępowania. W toku kontroli osoby biorące w niej udział składają oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli. Ustawodawca nie wyposażył osób przeprowadzających kontrolę w prawo do żądania dokumentów tożsamości osób w niej uczestniczących, zatem opierają się na danych podawanych ustnie przez takie osoby. Twierdzenia osoby uczestniczącej w kontroli Strona skutecznie nie podważyła na żadnym etapie postępowania. Strona pierwotnie w odwołaniu stwierdziła, że osoba o nazwisku A. L. nie jest jej znana. Dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona podniosła, iż zatrudniała pracownika o nazwisku A. L., na powyższą okoliczność nie powołała się natomiast w odwołaniu. Analiza treści odwołania jednoznacznie wskazuje, że stronie znana była treść protokołu z kontroli. Dopiero na etapie odwołania zakwestionowała dokonane ustalenia podczas kontroli. Organ przyznał, że nie odniósł się do załączonej do odwołania kserokopii umowy najmu. Podniósł jednakże, że strona przedstawiając przedmiotową umowę nie sformułowała żadnych zarzutów ani twierdzeń. Tym niemniej zapisy zawarte w umowie pozostają w sprzeczności z twierdzeniami A. L. - osoby uczestniczącej w kontroli, który wyraźnie wskazał na miesięczny okres używania 20 odbiorników telewizyjnych. Wojewódzki Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 22 stycznia 2015 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1842/14 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Administracji i Cyfryzacji, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 28 września 2017 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 3249/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. NSA uznał, że w sprawie brak jest przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uchylenie decyzji w części dotyczącej nakazania rejestracji nastąpiło w związku ze zmianą stanu faktycznego, która zaszła już na etapie postępowania przed organem I instancji, a nie została na tym etapie uwzględniona. Organ odwoławczy, zatem w sposób niebudzący wątpliwości oznaczył, w jakim zakresie uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Nadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ odwoławczy ponownie rozpatrzył sprawę w odniesieniu do ustalenia opłaty za używanie tych odbiorników. Co oznacza, że w pozostałej nieuchylonej części decyzja organu pierwszej instancji nadal obowiązuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co nastepuje: Zgodnie z art. 190 p. p. s. a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p. p. s. a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Powyższa sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny, niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II GSK 808/09). Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. W tej sytuacji Sąd nie mógł rozpoznawać sprawy z pominięciem oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu swego wyroku Naczelny Sad Administracyjny wskazał ,że przy ponownym rozpoznaniu sprawy zachodzi konieczność dokonania przez sąd oceny, złożonej w odwołaniu umowy najmu odbiorników telewizyjnych i jej wpływu na wynik postępowania poprzez ustalenie czy pominięcie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego tego dowodu stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Co do zasady opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny (ust. 4 art. 2 u.o.a.). Modyfikację tej zasady ustawodawca wprowadza w ust. 5 art. 2 u.o.a. określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłaty abonamentowej. Z językowej wykładni powołanych przepisów wynika, że ich adresatem jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej. Przy czym "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. W myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.o.a., a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.o.a., przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności (ust. 6 i 7 art. 7 u.o.a.). Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 u.o.a. w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. nr 187, poz. 1341), termin do rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych wynosi 14 dni licząc od dnia wejścia w ich posiadanie. Nie ulega wątpliwości, że z protokołu kontroli z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiotowej sprawie wynika, iż skarżący w dniu kontroli używała 20 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych przez okres miesiąca. W podpisanym protokole kontroli zawarte jest stwierdzenie, że 20 odbiorników telewizyjnych znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Do odwołania skarżący załączył umowę najmu odbiorników telewizyjnych z dnia [...] czerwca 2013 r., które zainstalował 1 lipca 2013 r. zaś w dniu 13 lipca 2013 r. dokonał rejestracji tych wypożyczonych odbiorników telewizyjnych. Powyższa umowa stoi w sprzeczności z oświadczeniem Pana A.L., który wskazał ,że okres używania odbiorników wynosi 1 miesiąc. Strona w odwołaniu powołuje się na nową okoliczność: najem odbiorników telewizyjnych z datą, która w dacie kontroli zachowuje termin do ich rejestracji. Organ odwoławczy nie ocenił tego dowodu i jego wpływu na rozstrzygnięcie. Nie odniósł się do zarzutu odwołania, co w ocenie Sądu stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art.7 ,77, 80,107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, gdyż w przypadku uznania umowy najmu przez organ za dowód wiarygodny w niniejszej sprawie skarżący dokonałby rejestracji przedmiotowych odbiorników w terminie i w związku z tym nie byłoby podstaw do nałożenia na niego kary pieniężnej. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien przesłuchać ponownie Pana A.L. na okoliczność okresu używania przedmiotowych odbiorników oraz zwrócić się do M. D. o potwierdzenie przedmiotowej umowy najmu z [...] czerwca 2013 r. oraz wskazania kiedy przedmiotowe odbiorniki zostały wydane skarżącemu. Po dokonaniu powyższych ustaleń organ podejmie stosowne rozstrzygniecie zgodne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a także ewentualnie uchyli decyzję organu I instancji i umorzy postępowanie w części dotyczącej nakazania rejestracji 20 używanych odbiorników telewizyjnych, gdyż jak wynika z akt postępowania, obowiązek rejestracji został dopełniony przez skarżącego. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję zaś o kosztach po myśli art. 200 p.p.s.a.