VI SA/Wa 2235/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r. o nałożeniu kary w wysokości 3000 zł (słownie: trzy tysiące złotych) na B. K. (dalej: strona, skarżący). Do wydania ww. decyzji doszło w następujących okolicznościach. W dniu [...] sierpnia 2011 r. o godz. 09 : 30, na Autostradzie A1 na wysokości miejscowości P., inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów: samochód ciężarowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował Pan B. K. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t. W trakcie kontroli stwierdzono brak środków na koncie pre-pay w urządzeniu viaBox nr [...] przypisanym do ww. samochodu ciężarowego. Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu samochodowego został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 1 lit a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011, nr 80, poz. 433). Podstawą prawną wskazaną w decyzji GITD nakładającą na stronę karę za nieuiszczenie opłaty elektronicznej były przepisy art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) oraz art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a. W treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, iż nie miał świadomości faktu, iż środki zasilające jego konto zbliżają się do końca. Po sygnalizacji urządzenia ViaBox (migająca czerwona dioda) oraz w sytuacji braku gotówki, skontaktował się z żoną, zlecając jej doładowanie konta przelewem internetowym. Okazało się to niemożliwe do wykonania, gdyż usługa on line była nieaktywna. Skarżący wyraził pogląd, iż nie miał wpływu na zaistniałą sytuację wobec czego kara nie powinna być na niego nałożona. Równocześnie skarżący przesłał kopię potwierdzenie nr [...] dokonania przedpłaty kwoty 250 zł wskazując jednocześnie, iż jej uiszczenie nastąpiło niezwłocznie po kontroli w punkcie sprzedaży w S. Na skutek wniesionego środka odwoławczego, GITD wykonał następujące czynności. Zwrócił się do K.- podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu spłat działającego w imieniu i na rzecz GITD - o podanie, czy opłata elektroniczna za przejazd samochodu skarżącego w dniu [...] sierpnia 2011 r. została uiszczona; czy umowa zawarta ze skarżącym przewidywała możliwość uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu, oraz czy złożony przez stronę dokument nr [...] dokonania przedpłaty kwoty 250 zł potwierdza uiszczenie opłaty elektronicznej. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. Spółka T. poinformowała o nieuiszczeniu przez stronę opłaty za przejazd w dniu [...] sierpnia 2011 r. na autostradzie A1 na odcinku węzeł T. Nadto podała, iż brak było w umowie postanowienia dopuszczającego możliwość uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu oraz, że doładowanie umowy nr [...] dnia [...] sierpnia 2011 r. nie jest potwierdzeniem uiszczenia opłaty elektronicznej. Strona, która została przez organ powiadomiona o uzupełnieniu materiału dowodowego, złożyła pismo z dnia [...] stycznia 2012 r. Podała w nim, iż nie ma wobec spółki K. żadnych zaległości, a opłata za kontrolowany przejazd została pobrana. Dołączyła do pisma notę obciążeniową oraz zestawienie transakcji. Organ wezwał spółkę K. o ustosunkowanie się do twierdzeń oraz nowego dokumentu przedstawionych przez stronę. Wobec braku adekwatnej odpowiedzi, organ w dniu [...] lipca 2012 r. przesłuchał w charakterze świadka R. S.- Kierownika Centrum Obsługi Klienta K. Sp. z o.o. Świadek stwierdził, iż opłata nie została przez stronę uiszczona, natomiast doładowanie konta nastąpiło o godz. 20.45, a zatem po dokonaniu nieopłaconego przejazdu po krajowej drodze płatnej, co nie powoduje wstecznego rozliczenia nieuiszczonej opłaty elektronicznej. Nota obciążeniowa również nie dokumentuje uiszczenia opłaty. Świadek wskazał, iż możliwość pobrania opłaty elektronicznej jest uwarunkowana faktem zaksięgowania środków na koncie w trybie przedpłaconym. Świadek dołączył do akt pismo nr K., potwierdzające fakt nieuiszczenia opłaty. Strona złożyła pismo z [...] lipca 2012 r., w którym ponownie wskazała na brak możliwości uiszczenia opłaty przez internet, z winy systemu. GITD w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. wyraził pogląd, iż w myśl przepisu § 7 Ministra Infrastruktury z 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. Nr 91, poz. 524), wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości. Przez uiszczenie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty, rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 4. Wskazał równocześnie na obiektywny charakter odpowiedzialności za nieuiszczenie ww. opłaty oraz niedopuszczalności ekskulpacji z uwagi na podniesioną przez stronę niesprawność systemu (brak możliwości dokonania przelewu on line). Zdaniem organu, na skarżącego, który niedopełnił obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie, o którym mowa w § 7 i § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r., zasadnie została nałożona kara pieniężna. Od powyższej decyzji B. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzucił w niej naruszenie przepisów procesowych, t.j.: - art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej i wydanie decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną bez przeprowadzenia wnikliwego i szczegółowego postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia nie wynika, jaki dowód jest wystarczający do wykazania, że opłata elektroniczna nie została uiszczona; - art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie złożonych przez stronę dowodów na prawidłowe uiszczenie opłaty, a co za tym idzie brak staranności organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; - wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP zasady działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa oraz wyrażonej w art. 78 Konstytucji RP oraz art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez nieuzasadnione wydanie decyzji przez organ II instancji (niebędący ministrem, ani SKO), a co za tym idzie, pozbawienie strony możliwości złożenia odwołania do organu II instancji; - zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7 i art. 9 k.p.a. tzn. zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej zasady udzielania informacji; - art. 61 i art. 104 k.p.a., poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji bez przeprowadzenia faktycznego postępowania wyjaśniającego; - wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, bez oceny okoliczności i wątpliwości wskazanych przez stronę na etapie kontroli drogowej oraz brak przeprowadzenia faktycznego postępowania wyjaśniającego; - materialnoprawnych norm art. 92 ust. 1 i 4 w związku z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie opłat za przejazd po drogach płatnych, polegające na przyjęciu, że skarżący wykonywał przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej za przejazd po drogach płatnych, bez wyjaśnienia w sposób obiektywny wszystkich okoliczności dotyczących przedmiotowej sprawy; - wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez wydanie decyzji i zawiadomienie o wszczęciu postępowania już podczas kontroli, co uniemożliwiło mi skuteczne odniesienie się do postawionych mi zarzutów w postępowaniu wyjaśniającym przed nałożeniem kary, a następnie w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie podzielając argumentacji skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Podstawą wszczęcia postępowania była stwierdzona w toku kontroli drogowej z dnia [...] sierpnia 2011 r. okoliczność polegająca na dokonaniu przejazdu w tym dniu odcinkiem drogi płatnej DK nr 1 klasy A bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Wobec powyższego GITD w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. stwierdził naruszenie: nieuiszczenie opłaty elektronicznej (art. 13 k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych) oraz wydał decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w kwocie 3000 zł. Argumentacja merytoryczna strony sprowadza się przede wszystkim do wskazania na zamiar uiszczenia opłaty za pośrednictwem internetu, do czego jednak nie doszło z uwagi na brak dostępu do tej usługi z winy systemu (operatora). Należy stwierdzić, że prezentowana argumentacja nie może prowadzić do skutku w postaci uchylenia prawidłowej decyzji nakładającej na stronę karę pieniężną za przejazd bez wymaganej opłaty elektronicznej. Brak bowiem przepisu prawnego uniemożliwiającego organowi odstąpienie od nałożenia kary z powyższego tytułu z powodu braku zawinienia po stronie podmiotu odpowiedzialnego z mocy ustawy za uiszczenie ww. opłaty, czyli kierującego pojazdem (art. 13k ustawy o drogach publicznych). Powyższą odpowiedzialność normują następujące przepisy prawa. W myśl art. 5 ust. 1 u.d.p. do dróg krajowych zalicza się m.in. autostrady i drogi ekspresowe. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. W myśl przepisu § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. Nr 91, poz. 524), wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości. Przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty, rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 4. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Jak wyżej wywiedziono, powyższe unormowania dają oczywistą podstawę do nałożenia kary pieniężnej na kierującego pojazdem, który- jak miało to miejsce w przypadku B. K. w dniu [...] sierpnia 2011 r.- nie uiścił wymaganej opłaty przed dokonanym przejazdem autostradą. Należy tez zwrócić uwagę na niezasadność zarzutów strony skierowanych na procedurę nakładania kary i podnoszonych uchybień, skutkujących w ocenie strony naruszeniem jego gwarancji proceduralnych. Według art. 13k ust. 4 u.d.p. kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 u.d.p., nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13 1 ust. 1 u.d.p. Według art. 50 pkt 1 lit. j u.t.d. do zadań Inspekcji należy kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z art. 51 ust. 6 lit. b u.t.d. Główny Inspektor Transportu Drogowego jest organem właściwym w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w u.d.p. Zgodnie z art. 51 ust. 7 u.t.d. Główny Inspektor Transportu Drogowego może w sprawach, o których mowa w ust. 6 pkt 1 lit. a i b, upoważnić do działania w jego imieniu Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Główny Inspektor działając w oparciu o tę podstawę prawną upoważnił wszystkich Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego do działania w jego imieniu. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 5 u.t.d. czynności związane z realizacją zadań określonych w art. 50 pkt 1 w zakresie określonym w art. 68-75 wykonują inspektorzy Inspekcji. Stosownie do treści art. 56 ust. 1 pkt 3 u.t.d. inspektor ma prawo do nakładania i pobierania kar pieniężnych oraz grzywien w drodze mandatów karnych w zakresie określonym w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Według art. 13 1 ust. 1 pkt 2 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., nr 133, poz. 773) dopuszczalnym jest przeprowadzanie kontroli stacjonarnej oraz kontroli mobilnej, celem sprawdzenia prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej. Kontrola stacjonarna polega na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej za pomocą stacjonarnych lub przenośnych przyrządów automatycznych ujawniających i rejestrujących informacje o naruszeniu obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej (por. § 2 pkt 10 ww. rozporządzenia z dnia 23 czerwca 2011 r.). Kontrola mobilna polega natomiast na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej dokonywanej bezpośrednio przez kontrolującego, tj. funkcjonariusza Policji, inspektora Inspekcji Transportu Drogowego, naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej, funkcjonariusza Straży Granicznej (por. § 2 pkt 11 ww. rozporządzenia z dnia 23 czerwca 2011 r., w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Wyjaśnić należy, iż w Polsce w systemie elektronicznego poboru opłat wykorzystywana jest technologia mikrofalowa DSRC (Dedicated Short Range Communication - dedykowana komunikacja krótkiego zasięgu). Technologia DSRC działa w oparciu o dwa rodzaje współpracujących urządzeń: czujniki rejestrujące fale, umieszczone na bramownicach wzniesionych nad drogą objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz transponderu (tzw. viaBOX) wysyłającego dane o pojeździe do czujników. W chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą lub do pojazdu zbliży się Mobilna Jednostka Kontrolna Inspekcji Transportu Drogowego, nawiązywana jest łączność między bramownicą (lub Mobilną Jednostką Kontrolną), a jednostką pokładową (viaBOX) zainstalowaną w pojeździe. Dane o pojeździe przekazywane są do operatora, a następnie centrum rozliczeniowego. Na bramownicach zainstalowane są również urządzenia pozwalające na ujawnienie oraz rejestrację pojazdów, które nie uiściły opłaty elektronicznej. Zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy w dniu [...] sierpnia 2011 roku poruszał się po Autostradzie A1 na odcinku węzeł T., wymienionym w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011, Nr 80, poz. 433) i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba ,która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Umocowanie do sporządzenia protokołu kontroli przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego wynika z przepisu art. 13 1 ust. 2 u.d.p. w zw. z przepisem § 6.1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. Protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli lub odmówić jego podpisywania. Protokół ten jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., stanowiąc dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Należy zauważyć, że strona podpisała w dniu [...] sierpnia 2008 r. protokół kontroli bez zastrzeżeń. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.