VI SA/Wa 1967/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska notariusza postanawia: 1. zwolnić skarżącą M. S. od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącej M. S. adwokata.

M. S. (dalej też jako "skarżąca") złożyła w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 1 630 zł netto miesięcznie. Wśród miesięcznych wydatków wymieniła koszty ponoszone na utrzymanie mieszkania w kwocie 750 złotych, opłaty za media sięgające kwoty 120 złotych, czy też wydatki na leki oscylujące wokół kwoty 300 złotych. Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada żadnych oszczędności. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej też jako "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje przy tym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W niniejszej sprawie uznać należy, iż zasadnym jest przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż istotnie nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jedynym dochodem skarżącej, co potwierdza wydruk przekazu pocztowego jest emerytura wynosząca 1 630 złotych miesięcznie. Dysponowanie dochodem na tym poziomie, w kontekście konieczności poniesienia zwykłych codziennych wydatków bytowych, takich jak opłaty za mieszkanie, żywność, leki czy środki higieniczne, powoduje, że skarżąca nie jest w stanie wygospodarować wolnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Ponadto zgodnie z oświadczeniem skarżącej nie dysponuje ona oszczędnościami, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację majątkową skarżącej, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uwzględniając fakt uiszczenia przez skarżącą w dotychczasowym toku postępowania kosztów sądowych, podkreślenia wymaga jednocześnie, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie (p. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.