VI SA/Wa 1857/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Agnieszka Jendrzejewska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia 1. odrzucić skargę; 2. odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Pismem z 26 maja 2022 r. K. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 21 stycznia 2022 r. nr [...]w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Decyzja ta zawiera pouczenie o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia jej doręczenia. Zaskarżona decyzja wraz z pouczeniem została przesłana skarżącej 26 kwietnia 2022 r. na adres: [...]. Przesyłka pocztowa zawierająca decyzję była dwukrotnie awizowana - 27 stycznia 2022 r. oraz 4 lutego 2022 r., a następnie została zwrócona przez operatora pocztowego do organu z adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie" 11 lutego 2022 r. (k. 26 akt administracyjnych). Pismami datowanymi na 26 maja 2022 r., nadanymi w placówce wyznaczonego operatora 1 czerwca 2022 r. strona wniosła skargę do sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Motywując ten wniosek skarżąca podała, że decyzja nie została jej skutecznie doręczona, gdyż była przesłana na adres, pod którym strona nie mieszka, a tym samym nie odbiera kierowanej do niej korespondencji. Skarżąca wskazała, że zamieszkuje pod adresem [...]. Przyczyna uchybienia terminowi ustała 25 maja 2022 r., kiedy to pełnomocnik skarżącej zapoznał się z decyzją w trakcie przeglądania akt sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie alternatywnie oddalenie, w obu przypadkach o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Trzydziestodniowy termin na złożenie skargi do sądu administracyjnego liczony jest od dnia doręczenia decyzji. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, zaś odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Z punktu widzenia przewidzianej w powołanym przepisie przesłanki upływu terminu do wniesienia skargi zasadnicze znaczenie ma ustalenie daty początkowej i końcowej biegu terminu w okolicznościach rozpatrywanej sprawy. W niniejszej sprawie organ ustalił adres strony na podstawie danych z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych prowadzonego przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Znajdujący się w aktach wydruk z tego wykazu zawiera adres zamieszkania skarżącej (ul. [...]) oraz jej adres zameldowania (ul. [...]). Pismem z 31 sierpnia 2021 r. Prezes NFZ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania i prawie wglądu do zgromadzonej dokumentacji, ponadto poinformował o obowiązku powiadomienia organu prowadzącego postępowanie o każdej zmianie jej adresu (art. 41 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.). Pismo zostało przesłane na oba adresy strony ujawnione w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych. Każda z przesyłek została skutecznie doręczona, co skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem 8 września 2021 r. (k. 12 i 13 akt administracyjnych). Zawiadomienie o zakończeniu postępowania z 11 października 2021 r., a następnie decyzja z 21 stycznia 2022 r. przesłane zostały na adres zamieszkania skarżącej (ul[...]), co odpowiada regułom wynikającym z art. 42 § 1 k.p.a., art. 43 oraz art. 44 § 1 i 2 k.p.a. W świetle tych przepisów w ogólnym ujęciu, w przypadku osoby fizycznej, miejscem dokonywania doręczeń i zawiadomień o możliwości odbioru korespondencji w postępowaniu administracyjnym jest - co do zasady - mieszkanie adresata (skrzynka pocztowa, drzwi mieszkania), nie zaś adres zameldowania. W obu przypadkach, pomimo awizowania, przesyłki nie zostały podjęte i były zwrócone organowi z adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie". W ocenie Sądu, naniesiona na kopertach przesyłek adnotacja nie daje powodu do przyjęcia, że adresatka pod wskazanym adresem nie zamieszkuje czy też, że zmieniła adres zamieszkania. Również sama skarżąca nie twierdzi, że zmieniła miejsce zamieszkania po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Strona podnosi jedynie, że organ nie dokonał niezbędnych ustaleń co do adresu jej zamieszkania, kieruje przesyłki na adres, pod którym strona nie mieszka i nie odbiera kierowanej do niej korespondencji. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić skoro - jak wspomniano - w aktach sprawy znajduje się informacja o danych adresowych strony z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych (k. 9 akt administracyjnych). Wedle zasady ustanowionej w art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 (doręczenie zastępcze dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Stosownie do art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Art. 44 § 3 k.p.a. stanowi, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). Domniemanie to oczywiście może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki fikcji doręczenia powołanymi przepisami. W szczególności, decyzja została przesłana na prawidłowy adres strony, figurujący w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych NFZ, pod którym doszło wcześniej do skutecznego doręczenia stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania i co do którego strona nie zgłosiła organowi żadnej zmiany, pomimo udzielonego jej pouczenia o treści art. 41 § 1 k.p.a. Przesyłka była przechowywana przez okres 14 dni placówce pocztowej operatora i była dwukrotnie awizowana - 27 stycznia 2022 r. oraz 4 lutego 2022 r. Okoliczności te pozostają niekwestionowane. Ponadto, skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że z przyczyn od niej niezależnych nie miała możliwości rzeczywistego odbioru pisma i zapoznania się z jego treścią. Analiza akt postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku przeciwnego, że strona miała możliwość odbioru przesyłki, jednak z niej nie skorzystała. Udokumentowana w aktach okoliczność skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania świadczy o tym, że - wbrew twierdzeniu skarżącej - doręczenie jej korespondencji pod adresem ul. [...] było możliwe. Z omówionych względów wystąpił skutek prawny, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a. Zaskarżoną decyzję (wraz z pouczeniem o prawie, sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego) uznać należy za doręczoną skarżącej w czternastym dniu terminu, na który przesyłka została złożona w placówce pocztowej tj. 10 lutego 2022 r. (czwartek), zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał stronie 12 marca 2022 r. w sobotę. Stosownie do art. 83 § 2 p.p.s.a. ostatnim dniem terminu na wniesienie skargi był więc 14 marca 2022 r. (poniedziałek). Tymczasem skarga została nadana w placówce operatora pocztowego 1 czerwca 2022 r. – co potwierdza nadruk na kopercie (przesyłka niestemplowana), a więc po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Tym samym skarga podlegała odrzuceniu na mocy powołanego art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie określonej czynności procesowej, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Jak wynika z treści art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy, który jest warunkiem koniecznym zastosowania tej instytucji procesowej, polega na dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana. Można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W rozpatrywanej sprawie skarżąca podała, że przyczyna uchybienia terminowi ustała 25 maja 2022 r., zatem wiosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi można uznać za złożony z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Ocena merytoryczna wniosku z perspektywy wskazanych kryteriów doprowadziła do stwierdzenia, że wniosek ten nie może być uwzględniony, gdyż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Według argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powodem jego uchybienia była wadliwość doręczenia decyzji. Kwestia ta podlegała ocenie na etapie badania czy doszło do przekroczenia terminu do wniesienia skargi, a więc była przedmiotem oceny w ramach badania podstaw do odrzucenia skargi. Jak bowiem wskazano, warunkiem stwierdzenia przekroczenia terminu do wniesienia skargi było ustalenie daty początkowej biegu tego terminu. Sąd podzielił w tej materii stanowisko prezentowane w orzecznictwie, zgodnie z którym ocena skuteczności doręczenia jest elementem oceny dochowania terminu, nie zaś elementem oceny braku winy w uchybieniu terminowi (por. wyrok NSA z 29 maja 2018 r. sygn. II GSK 3653/17). Z omówionych wcześniej względów w rozpatrywanej sprawie Sąd przyjął, że decyzja została doręczona 10 lutego 2022 r., a ostatnim dniem na wniesienie skargi z zachowaniem terminu był 14 marca 2022 r. Skarżąca zaś nie wskazała obiektywnej przeszkody w terminowym dokonaniu tej czynności procesowej i nie uwiarygodniła niemożności jej działania pomimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu przeszkody. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie o art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. oraz art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnośnie do sformułowanego w odpowiedzi na skargę wniosku organu o zasądzenie kosztów postępowania wyjaśnienia wymaga, że zwrot kosztów postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji przysługuje wyłącznie skarżącemu od organu – w przypadkach określonych w art. 200 p.p.s.a. oraz art. 201 § 1 i 2 p.p.s.a. Ponadto, zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Żadna z sytuacji, o których mowa w tych przepisach w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi, brak było więc podstaw do orzekania o kosztach postępowania.