VI SA/Wa 1661/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak – Osetek Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Asesor WSA Bożena Dąbkowska – Mastalerek Protokolant ref. Katarzyna Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2022 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej T. Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej także jako "GITD" lub "Organ") pismem z dnia 6 lipca 2021 roku, działając na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej w skrócie jako "k.p.a."), zawiadomił T. sp. z o. o. z siedzibą w S. (dalej także jako "Skarżąca", "Strona" lub "Spółka") o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie oceny zaistnienia naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1376 ze zm., dalej "u.d.p.") w dniu 9 stycznia 2021 roku w trakcie przejazdu pojazdu samochodowego (samochód ciężarowy) o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą/naczepą o numerze rejestracyjnym [...] zarejestrowanego przez pięć urządzeń kontrolnych. Powyższe zawiadomienie doręczone zostało Skarżącej 14 lipca 2021 roku. W toku postępowania Organ postanowił z urzędu dopuścić dowód w postaci oświadczenia przedstawiciela wypożyczalni przyczep B. Sp. z o. o., z którego wynikało, iż przyczepa kontrolowanego zespołu pojazdów była w dniu 9 stycznia 2021 roku w posiadaniu Skarżącej. Przedmiotowe postępowanie zakończone zostało nałożeniem na Spółkę przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], kary pieniężnej w wysokości jednego tysiąca pięciuset złotych z uwagi na naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Organ podkreślił, że w dniu 9 stycznia 2021 r. zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą/naczepą o numerze rejestracyjnym [...], przy czym w wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej stwierdzono, iż w ww. pojeździe nie znajduje się urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych, a ponadto wskazany pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Jednocześnie na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 5660 kg, w tym pojazdu samochodowego - 3500 kg, zaś przyczepy - 2160 kg. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2022 r., Spółka zarzuciła: - obrazę przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 13n u.d.p. w brzmieniu do 17 czerwca 2021 r. w zw. z art. 189c k.p.a., tj. aktualnej na dzień stwierdzenia naruszenia obowiązków dotyczących opłat, poprzez ich niezastosowanie, a stosowanie brzmienia art. 13n u.d.p. obowiązującej po 17 czerwca 2021 r., co doprowadziło w ocenie Organu do skutecznego zawieszenia terminu przedawnienia nałożenia kary pieniężnej, poprzez skuteczne doręczenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, gdy zgodnie z powyżej przywołaną podstawą prawną w niniejszej sprawie powinno dojść do zastosowania ustawy względniejszej dla strony, a więc aktualnej na dzień dokonania stwierdzonego naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, która to ustawa wskazywała, że nie wszczyna się postępowania sprawie nałożenia kary jeśli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 6 miesięcy, przy czym zważając na fakt, że do naruszenia obowiązków dotyczących opłat miało dojść 9 stycznia 2021 r. w niniejszej sprawie nie powinno się wszczynać postępowania w ogóle, a tym bardziej wydać zaskarżoną decyzję w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, - obrazę przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 13k ust. 4 u.d.p. poprzez jego błędne zastosowanie i obciążenie karą pieniężną posiadacza pojazdu, a nieustalenie w dalszym zakresie tego, kto jest właścicielem pojazdu przez co nie ziściły się przesłanki do nałożenia kary pieniężnej, - obrazę przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 13k ust. 2 pkt. 2 w zw. z art. 13k ust. 3 pkt. 2 ustawy o drogach publicznych poprzez jego niezastosowanie, bowiem zgodnie z materiałem zebranym w nałożenie kary pieniężnej na skarżącego miało związek z brakiem urządzenia odpowiedzialnego za pobór opłat, a nie z samym brakiem opłaty co de facto znajduje inne odzwierciedlenie w podstawie nadania kary jak również zmienia jej wysokość bądź w ogóle nie stanowi o karze; - obrazę przepisów prawa procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez niewskazanie w decyzji takich informacji jak: poprawność sposobu oznaczenia drogi; niewykazanie przez organ, by skarżący został powiadomiony o wszczęciu postępowania za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej; niezrealizowanie obowiązku pełnego oraz całościowego rozpatrzenia sprawy oraz uwzględnienie wszystkich okoliczności występujących w sprawie. W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie według norm przepisanych. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone uprzednio w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej zwana "p.p.s.a."). Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie Organ dopuścił się bowiem naruszenia art. 13n u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w dacie naruszenia, tj. 9 stycznia 2021 roku, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 6 miesięcy. Należy zaznaczyć, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji, tj. 11 kwietnia 2022 roku, przywołany przepis obowiązywał już w brzmieniu nadanym mu art. 3 pkt 8) ustawy z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 roku, poz. 1005): "Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1-2d, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy". Jednakże, w ocenie Sądu, z uwagi na charakter uregulowanej na mocy przywołanego przepisu, instytucji przedawnienia sankcjonowania naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, związanej z datą jego popełnienia, w niniejszej sprawie, uwzględniając, że do naruszenia doszło w dniu 9 stycznia 2021 roku, zastosowanie znajdzie obowiązujący wówczas 6 miesięczny termin przedawnienia. Nadto, zgodnie z dyspozycją art. 189 c k.p.a., jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. Oczywistym jest, że w niniejszej sprawie względniejsza dla Strony jest właśnie ustawa poprzednio obowiązująca. Podkreślenia wymaga, że art. 13n u.d.p. oznacza utratę kompetencji Głównego Inspektora Transportu Drogowego do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej (zob. także Ł. Sadkowski, Kary pieniężne w świetle ustawy o drogach publicznych po nowelizacji KPA, Warszawa 2017). Mając więc na uwadze, iż do wskazywanego przez organ naruszenia prawa przez Stronę doszło w dniu 9 stycznia 2021 roku, 6-miesięczny termin przedawnienia kary upłynął w dniu 9 lipca 2021 roku. Tymczasem w niniejszej sprawie, GITD, realizując nałożony na mocy art. 61 § 4 k.p.a. obowiązek powiadomienia stron o wszczęciu postępowania z urzędu, w dniu 6 lipca 2021 r. sporządził odpowiednie zawiadomienie o wszczęciu postępowania (k. nr 20 akt administracyjnych). Zostało ono przy tym doręczone Stronie w dniu 14 lipca 2021 r. (k. 19 akt administracyjnych) a więc po upływie 6 miesięcznego terminu przedawnienia kary pieniężnej. Samo sporządzenie zawiadomienia w dniu 6 lipca 2021 r., które nie weszło do obrotu prawnego i o którym Strona nie wiedziała, nie może być, w ocenie Sądu, uznane za skuteczne wszczęcie postępowania w sprawie. W tym miejscu warto nadmienić, że o ile k.p.a. w art. 61 § 3 określa datę wszczęcia postępowania z wniosku strony, to nie wskazuje natomiast daty wszczęcia postępowania z urzędu. Dla porównania wskazać należy na art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym: "Datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania". A zatem w przepisach Ordynacji podatkowej wprost wskazano datę wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu, czego nie uczyniona w k.p.a. Jednak w ocenie Sądu zarówno wykładnia celowościowa, jak i funkcjonalna wskazują, iż za datę wszczęcia postępowania z urzędu w trybie k.p.a. należy przyjąć - analogicznie jak w Ordynacji podatkowej - dzień, w którym strona dowiedziała się (lub mogła dowiedzieć – w przypadku tzw. doręczenia zastępczego) od właściwego organu o wszczęciu postępowania w sprawie. Zazwyczaj jest to dzień otrzymania przez stronę zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, jednak czasem może być to inna czynność organu w toku tego postępowania podjęta wobec strony, o której została ona zawiadomiona, np. postanowienie o przeprowadzeniu dowodu. Powyższe potwierdza zarówno doktryna prawnicza, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych. Jak podnosi A. Wróbel w "Komentarzu aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, opublikowano LEX/el. 2019 odnośnie daty wszczęcia postępowania z urzędu: "W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjęto, że jest to data podjęcia przez organ pierwszej czynności w sprawie, przy czym czynność ta powinna spełniać odpowiednie (ogólne) wymagania". Podobnie wskazuje A. Matan w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, wyd. III" (Łaszczyca Grzegorz, Martysz Czesław, Matan Andrzej), opublikowano LEX 2010: "W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że jest nią "data pierwszej czynności organu wobec strony. Czynności przygotowawcze urzędu zmierzające do ustalenia, czy postępowanie ma być wszczęte, nie oznaczają wszczęcia postępowania" (E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks..., s. 145). Chodzi o taką czynność organu, o której strona oficjalnie zostaje powiadomiona. Taką pierwszą czynnością będzie przede wszystkim dzień zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a w braku takiego zawiadomienia - dzień pierwszego wezwania w sprawie (R. Hauser, Wszczęcie..., s. 3). (...) Podkreślenia wymaga fakt, że wymogów tych nie spełnia uzyskanie przez stronę informacji o wszczęciu postępowania drogą nieoficjalną, czy też od innego organu". M. Romańska zwróciła uwagę z kolei uwagę, iż przepisy k.p.a. "nie formalizują sposobu wszczęcia postępowania z urzędu, a zatem nie przewidują orzekania o tym, że postępowanie zostaje wszczęte. W orzecznictwie przyjęto, że za datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu należy uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem że o czynności tej powiadomiono stronę (wyroki NSA: z 25.11.2011 r., II OSK 1679/10, LEX nr 1151992; z 8.12.1999 r., I SA/Lu 1262/98, LEX nr 40366; z 26.10.1999 r., III SA 7955/98, LEX nr 43944; postanowienie NSA z 4.03.1981 r., SA 654/81, ONSA 1981/1, poz. 15). Zwykle taką pierwszą czynnością urzędową, którą podejmują organy administracji publicznej, gdy zamierzają wszcząć postępowanie z urzędu, jest zawiadomienie strony lub znanych już wówczas stron o wszczęciu postępowania. Powszechnie w literaturze przyjmuje się, że wszczęcie postępowania z urzędu następuje z chwilą podjęcia pierwszej czynności procesowej w sprawie. Pozytywnie należy ocenić te poglądy doktryny, w których przyjmuje się, że taką czynnością będzie przede wszystkim dzień zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a w braku takiego zawiadomienia – dzień pierwszego wezwania w sprawie (R. Hauser, Wszczęcie..., s. 9)" (M. Romańska w: Knysiak-Sudyka Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, opublikowano WKP 2019). J. Lang podniósł natomiast, iż "Datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie (stronom) zawiadomienia o wszczęciu postępowania" (J. Lang w: "Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi" pod. red. J. Langa, s. 49, Warszawa 2010. A zatem z powyższych poglądów doktryny prawniczej wynika, iż dniem wszczęcia postępowania jest dzień zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania. Odnosząc się z kolei do orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących omawianej problematyki, wskazać należy, co następuje. W postanowieniu NSA w Warszawie z 4 marca 1981 r., SA 654/81, ONSA 1981/1, poz. 15, Sąd ten stwierdził, że: "Wobec faktu, że kodeks postępowania administracyjnego nie rozstrzyga sposobu ustalania daty wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, za datę taką można uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę". Z kolei w orzeczeniu NSA, SA 152/81, GP 1982/1, Sąd ten przyjął, że: "Ustalając datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu bierze się pod uwagę pierwszą czynność dokonaną przez organ administracji państwowej na zewnątrz w stosunku do strony. Korespondencja wewnętrzna pomiędzy organami nie skutkuje wszczęcia postępowania". Natomiast w postanowieniu NSA z dnia 22 kwietnia 1981 r., sygn. SA 1089/81, ONSA 1981 nr 1 poz. 34, Sąd ten wskazał, iż "W braku innych dowodów, za datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu można przyjąć dzień złożenia zeznań przez stronę postępowania lub świadków w sprawie będącej przedmiotem decyzji". W wyroku z dnia 7 marca 2019 r., sygn. II OSK 419/17, NSA stwierdził ponadto, iż: "Konieczne jest spostrzeżenie, że art. 61 § 3 K.p.a. nie reguluje daty wszczęcia postępowania z urzędu. Za datę tę należy przyjąć pierwszą czynność wobec strony. Pierwszą czynnością wobec strony może być zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu (art. 61 § 4 K.p.a.), ale także inna pierwsza czynność w postępowaniu, np. przesłuchanie świadka, oględziny (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 1981 r., sygn. akt SA 654/81, ONSA 1981/1/15; B. Adamiak, op. cit. s. 378). W niniejszej sprawie nie tylko zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania, ale także zawiadomiono o wyznaczeniu oględzin". Także WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. VI SA/Wa 2071/18 uznał za datę wszczęcia postępowania dzień zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd ten bowiem wskazał, iż: "W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu, w piśmiennictwie jak i w orzecznictwie przyjmuje się natomiast, że za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę. Tymczasem strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego w dniu 5 lutego 2018 r, zatem organ zobowiązany był stosować przepisy Działu IVa k.p.a., gdyż sprawa ta dotyczy kary pieniężnej nakładanej na przedsiębiorcę, której wysokość nie została sztywno określona, jak to ma miejsce w przypadku decyzji związanej". Podobnie ten Sąd wypowiedział się także w wyrokach z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. VI SA/Wa 2238/18 i VI SA/Wa 2131/18. Z kolei NSA w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. I OSK 60/06 wskazał, iż: "Postępowanie w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej zostało wszczęte z urzędu. Przepis art. 61 § 3 K.p.a. nie reguluje daty wszczęcia postępowania z urzędu. Za datę tę należy przyjąć pierwsza czynność wobec strony. Pierwszą czynnością jest zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 K.p.a.) – por. Roman Hauser "Wszczęcie postępowania administracyjnego", Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1998/1/8. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia spornej opłaty adiacenckiej zostało skierowane do skarżącego w dniu 26 października 2004 r., a doręczone stronie w dniu 4 listopada 2004 r. Sprawa nie została zatem wszczęta przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami". Natomiast w wyroku z dnia 22 marca 2013 r. sygn. I OSK 2601/12 NSA odniósł się do błędnego utożsamiania daty wszczęcia postępowania z datą wskazaną przez organ w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd ten podniósł bowiem, iż "Odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej w kwestii wszczęcia postępowania, zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że wszczęcie postępowania prowadzonego z urzędu następuje poprzez podjęcie pierwszej czynności w sprawie przez organ administracji publicznej, który według swej oceny jest właściwy do jej załatwienia w drodze decyzji administracyjnej. Przepis art. 61 § 1 K.p.a. stanowi bowiem formę realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 K.p.a.). Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego ma umożliwić stronom realizację uprawnień procesowych określonych przepisami K.p.a. przez podejmowanie przez nie czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Z tego też względu, nie jest istotna forma tego powiadomienia, lecz fakt, czy strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania administracyjnego w określonej sprawie, a więc to, czy powzięły wiadomość o wszczęciu postępowania administracyjnego. Uzyskanie przez stronę informacji o wszczęciu postępowania administracyjnego w określonej sprawie umożliwia stronie podjęcie stosownych działań w danej sprawie i pozwala na zadbanie o należytą ochronę własnych interesów prawnych (zob. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2394/10). Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż Sąd I instancji błędnie przyjął, że datą wszczęcia postępowania była data zawarta w zawiadomieniu z dnia 29.03.2012 r. Ma to istotne znaczenie w świetle podnoszonej w odpowiedzi na skargę okoliczności prowadzenia skomplikowanego postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania i przesłanych do Sądu dokumentów dotyczących wyznaczenia rzeczoznawcy". Z kolei w postanowieniu z dnia 30 grudnia 1981 r., sygn. II SA 1126/81, ONSA 1981/2, poz. 134, NSA przyjął, że "Za datę wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie podatku lokalnego należy uznać datę doręczenia stronie zawiadomienia właściwego przedsiębiorstwa gospodarki mieszkaniowej zawierającego ustalenie rocznego podatku lokalowego. Zgodnie bowiem z art. 16 ustawy z 19.12.1975 r. o niektórych podatkach i opłatach terenowych (Dz.U. Nr 45, poz. 229) jednostce tej zlecono wymiar podatku od lokali, ustalenie podatku za okresy, za które pobiera czynsz oraz zawiadamianie podatnika o wysokości podatku z zawiadomieniem o należności czynszu". Biorąc pod uwagę powyższe poglądy doktryny prawniczej oraz przytoczone orzeczenia, Sąd wskazuje, iż celem art. 13n u.d.p. jest ustanowienie tzw. przedawnienia wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kar pieniężnych. Przepis ten ma zatem pełnić funkcje ochronne dla strony, gwarantować jej, że nie będzie wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej po upływie sześciu miesięcy od popełnienia naruszenia. Nie jest możliwa pełna realizacja celu tego przepisu przez przyjęcie, że strona może być zawiadomiona w wszczęciu postępowania administracyjnego w dowolnym terminie, nawet po upływie sześciu miesięcy od naruszenia, o ile tylko organ podejmie jakiekolwiek czynności w ramach tego postępowania przed upływem tego terminu, nie informując nawet o tym fakcie strony. Czynności organów mają bowiem istotne znaczenie zarówno materialne, jak i proceduralne, o ile strona będzie o nich we właściwy sposób, tj. zgodnie z k.p.a., powiadomiona. Warto przywołać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., P 30/11. W wyroku tym Trybunał orzekł, że "art. 70 § 6 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa (...) w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie praw wynikających z art. 2 Konstytucji (...)". W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny wskazał, że instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych służy realizacji dwóch istotnych wartości konstytucyjnych, a mianowicie: zachowania równowagi budżetowej, gdyż działa dyscyplinująco na wierzycieli publicznych oraz stabilizująco na stosunki społeczne, wygaszając zadawnione zobowiązania podatkowe. Ponadto Trybunał Konstytucyjny wskazał też, że organy podatkowe w trakcie 5-letniego okresu przedawnienia mają prawo wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, co będzie skutkować zgodnie z zakwestionowanym przepisem zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednakże z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego. Zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wymaga, żeby podatnik wiedział, czy jego zobowiązanie podatkowe przedawniło się, czy nie (por. Babiarz Stefan i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. X, Opublikowano: WKP 2017). W ocenie Sądu powołana powyżej przez TK w przytoczonym wyroku zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wymaga, żeby strona wiedziała, czy przedawniła się możliwość wszczęcia przez organy postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kar pieniężnych czy też nie. Organ ma stosunkowo długi czas (6 miesięcy od naruszenia) na wszczęcie postępowania. W tym czasie winien uwzględnić także termin na doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania jego stronie. Zdaniem Sądu nie jest to nadmierne czy niemożliwe do zrealizowania oczekiwanie wobec organów państwa, które mają działać z założenia w sposób sprawny. Wskazać przy tym należy, iż instytucja przedawnienia wszczęcia postępowania winna działać dyscyplinująco na organ oraz stabilizująco na stosunki społeczne, gdyż strony powinny również mieć ochronę prawną w sytuacji, gdy przez ustawowo określony czas nie otrzymały żadnego zawiadomienia o toczącym się wobec nich postępowaniu administracyjnym w sprawie nałożenia kar. Reasumując, skoro zatem do naruszenia, będącego podstawą do nałożenia kary pieniężnej, doszło w dniu 9 stycznia 2021 r., a GITD, pismem z dnia 6 lipca 2021 roku, doręczonym Skarżącej 14 lipca 2021 roku, zawiadomił ją o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie oceny naruszeń obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., to niewątpliwie w sprawie został przekroczony termin, o którym mowa w art. 13n u.d.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie naruszenia). Jeżeli zatem Strona otrzymała zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p., po upływie 6 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia, to oznaczało, że ziściła się przesłanka z art. 13n u.d.p. i organ nie mógł dalej prowadzić wadliwego, bo zbyt późno wszczętego z urzędu postępowania. Za niezasadne natomiast Sąd uznał pozostałe zgłoszone w skardze zarzuty. Po pierwsze bezspornym, w świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, jest, że w wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej w pojeździe samochodowym (samochód ciężarowy) o numerze rejestracyjnym [...] poruszającym się w dniu 9 stycznia 2021 roku po płatnych odcinkach dróg krajowych nr [...] i [...] (wraz z przyczepą/naczepą o numerze rejestracyjnym [...]) nie zidentyfikowano urządzenia pokładowego viaBox służącego do uiszczania opłat elektronicznych, a ponadto wskazany pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Niezrozumiała jest przy tym podnoszona w skardze argumentacja zmierzająca do dyferencjacji odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz bez uiszczenia opłaty elektronicznej w oparciu o kryterium wyposażenia, bądź nie, pojazdu w odpowiednie urządzenie umożliwiające jej pobór. Jeżeli Strona nie wyposażyła pojazdu w wymagane urządzenie umożliwiające pobór opłaty elektronicznej, to oczywistym jest, że naruszyła tym samym obowiązek jej uiszczenia. Irrelewantnym w świetle odpowiedzialności uregulowanej w art. 13k u.d.p. jest bowiem, czy do nieuiszczenia wymaganej opłaty doszło z uwagi na brak doładowania środków na koncie użytkownika, czy też ze względu na niewyposażenie pojazdu w odpowiednie urządzenie. Sąd za bezpodstawny uznał także zarzut braku poczynienia po stronie Organu wyczerpujących ustaleń odnośnie wskazania właściciela pojazdu. Otóż materiał dowodowy bezsprzecznie potwierdza, iż to Skarżąca była w dniu naruszenia posiadaczem kontrolowanego zespołu pojazdów. GITD ustalił bowiem w pierwszej kolejności, kto był właścicielem poszczególnych pojazdów wchodzących w skład zespołu pojazdów, którym dokonano przejazdu w dniu 9 stycznia 2021 roku, a był to D. M. oraz B. Sp. z o. o., a następnie, w oparciu o ich wyjaśnienia wskazujące na przeniesienie posiadania pojazdów na Skarżącą, prawidłowo zidentyfikował ją jako podmiot odpowiedzialny za dokonanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Nota bene sama Strona w swym piśmie z dnia 21 stycznia 2021 roku potwierdziła użytkowanie samochodu o numerze rejestracyjnym [...] na podstawie umowy najmu. Powyższe nie zmienia jednakże faktu, iż z uwagi na naruszenie art. 13n u.d.p. skarżoną decyzję GITD należało, jako wadliwą, uchylić i dlatego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji. Jednocześnie Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do kontynuowania w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego. To zaś oznacza, iż wystąpiła przesłanka przewidziana w art. 145 § 3 p.p.s.a. uzasadniająca umorzenie postępowania administracyjnego. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2017, wyd. elektr.). W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. P. Szustakiewicz. A. Skoczylas, (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, wyd. elektr.; zob. też uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr 1633 i 2538, VII kadencja, s. 17). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Skoro przedawnieniu uległo prawo orzekania przez organ w przedmiocie kary pieniężnej, to nie jest możliwe dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie jej nałożenia i postępowanie to należało umorzyć (pkt 2 sentencji). O kosztach orzeczono z kolei (pkt 3 sentencji) na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art.205 § 2 p.p.s.a.