VI SA/Wa 1604/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Rady Nadzorczej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej [...] z siedzibą w [...] na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia działalności spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne.

Komisja Nadzoru Finansowego (dalej KNF) decyzją z [...] lipca 2015 r. ustanowiła w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej [...] z siedzibą w [...] (dalej SKOK [...]) zarządcę komisarycznego. Jako podstawę prawną takiego działania KNF podała m.in. art. 74k ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1450 ze zm.), dalej ustawa skok. Następnie w lutym 2016 r. KNF z urzędu wszczęła wobec SKOK [...] postępowanie w przedmiocie zawieszenia jej działalności. Ostatecznie decyzją z [...] lutego 2016 r., m.in. w oparciu o art. 74k ust. 1 oraz art. 74l ust. 3 w zw. z art. 74l ust. 1 ustawy skok, działalność SKOK [...] została przez KNF zawieszona. Decyzję tą dnia [...] lutego 2016 r. doręczono zarządcy komisarycznemu SKOK Polska, który dnia [...] marca 2016 r. przekazała ją z kolei do wiadomości Radzie Nadzorczej SKOK [...]. Decyzja zawieszająca działalność SKOK [...] została uczyniona przez Radę Nadzorczą SKOK [...] przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej WSA). Wraz ze skarga został uiszczony od niej należny wpis w kwocie 200 złotych. Skarga została wniesiona za pośrednictwem KNF dnia [...] marca 2016 r. (k. 23 akt). Postanowieniem z 20 września 2016 r. WSA odrzucił powyższą skargę, ponieważ stwierdził, że decyzja zawieszająca działalność skok-u nie została formalnie doręczona Radzie Nadzorczej SKOK [...], od czego zależne było prawo skutecznego zaskarżenia jej do Sądu. KNF od powyższego rozstrzygnięcia WSA wniosła skargę kasacyjną. Do akt sprawy załączyła przy tym postanowienie Sądu Rejonowego dla [...][...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z [...] kwietnia 2016 r. (sygn. akt [...]), którym ogłoszono upadłość SKOK [...]. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 stycznia 2017 r. uchylił postanowienie WSA odrzucające skargę (sygn. akt II GSK 5494/16). Sąd kasacyjny zauważył, że "Sąd nie zakwestionował prawidłowości doręczenia decyzji KNF o zawieszeniu działalności SKOK [...] zarządcy komisarycznemu (...), a w konsekwencji, że decyzja z [...] lutego 2016 r. została wprowadzona do obrotu prawnego. W związku z tym należy zauważyć, że gdyby nawet przyjąć za Sądem pierwszej instancji, że KNF miała obowiązek doręczenia Radzie Nadzorczej SKOK [...] decyzji o zawieszeniu działalności kasy, to zaniechanie doręczenia jej decyzji kończącej postępowanie nie stanowiłoby przeszkody do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. (...) Oznacza to, że w sytuacji gdy wspomniana decyzja została wprowadzona do obrotu prawnego i wywołuje skutki wobec jej adresata tj. SKOK [...] i innych uczestników tego obrotu, nie można przyjąć, że termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez Radę Nadzorczą SKOK [...] nie rozpoczął biegu. Z czynności podjętych przez skarżącą można wyprowadzić wniosek, że uznała ona datę doręczenia zarządcy komisarycznemu decyzji KNF z [...] lutego 2016 r. za zdarzenie, od którego należy liczyć 7 dniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Sąd pierwszej instancji, podejmując zaskarżone postanowienie, nie uwzględnił jednak tego, że skarga została wniesiona z zachowaniem terminu określonego w art. 73 ust. 6 ustawy o skok tj. w terminie 7 dni od daty doręczenia decyzji jej adresatowi." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja KNF z [...] lutego 2016 r. o zawieszeniu działalności SKOK [...] z uwagi na okoliczności wskazane w treści art. 74k ust. 1 ustawy skok. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że skarga Rady Nadzorczej SKOK [...] na ww. decyzję została wniesiona w prawidłowym trybie oraz w ustawowym, siedmiodniowym terminie do jej złożenia, wynikającym z art. 73 ust. 6 ustawy skok. Przechodząc do sprawy Sąd na wstępie zauważa, że z akt tego postępowania wynika, że Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. (syn. akt [...]), ogłosił upadłość SKOK [...]. Przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a. obliguje zaś sąd do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1-2. Jak wskazano powyżej skarżona decyzja została wydana w oparciu m.in. o art. 74k ust. 1 ustawy skok. Do tego przepisu nawiązuje regulacja art. 62c ust. 1 ustawy skok ustanawiająca po stronie skok-ów obowiązek przekazywania KNF tzw. informacji sprawozdawczych, które m.in. zawierają dane finansowe kasy, w tym bilans oraz rachunek zysków i strat. Art. 74k ust. 1 ustawy skok przewiduje z kolei, że jeżeli na dzień sprawozdawczy aktywa kasy nie wystarczają na zaspokojenie jej zobowiązań, zarząd kasy, zarząd komisaryczny lub likwidator mają obowiązek niezwłocznego powiadomienia o tym fakcie KNF. Powiadomienie takie umożliwia zaś KNF podjęcie decyzji o zawieszeniu działalności skok-u, a także wystąpienie przez nią do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości skoku-u, którego powiadomienie dotyczyło. W doktrynie wskazuje się, że zawieszenie działalności skok-u jest tymczasowym stadium w jej działalności, przygotowującym ów skok do wejścia w stan upadłości, czego konsekwencją jest ustanie osoby prawnej, jaką jest skok. Zatem decyzja KNF o zawieszeniu działalności skok-u, poprzedzona - połączona z decyzją o ustanowieniu zarządcy komisarycznego oraz związana z następczym wnioskiem KNF skierowanym do właściwego sądu o ogłoszenie upadłości skok-u, pierwotnie powoduje przejście skok-u w stan zawieszenia jej działalność – początek tego okresu wyznaczony jest konkretnym terminem w decyzji zawieszającej, a następnie w stan niebytu prawnego skok-u, który wynika z postanowienia właściwego sądu o ogłoszeniu upadłości tego skok-u. W niniejszej sprawie decyzją z [...] lipca 2015 r. KNF ustanowiła w SKOK [...] zarządcę komisarycznego. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że decyzja ta była przedmiotem skargi w sprawie o sygn. akt VISA/Wa 2259/15, w której postępowanie zostało ostatecznie umorzone z uwagi na ogłoszenie upadłości SKOK-u [...]. Następstwem powołania owego zarządcy komisarycznego jest obecnie skarżona decyzja o zawieszeniu działalności SKOK [...]. Mając powyższe na względzie Sąd zauważa, że w myśl art. 434 w zw. z art. 441a ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm.), dalej p.u. z dniem ogłoszenia upadłości ulegają rozwiązaniu: 1. umowy rachunku bankowego; oprocentowanie rachunków bankowych jest naliczane do dnia ogłoszenia upadłości; 2. umowy kredytu i pożyczki, jeżeli do dnia ogłoszenia upadłości nie nastąpiło oddanie środków pieniężnych do dyspozycji kredytobiorcy (pożyczkobiorcy); 3. umowy poręczenia, gwarancji bankowych i akredytyw, jeżeli do dnia ogłoszenia upadłości bank nie otrzymał prowizji z tytułu tych czynności; 4. umowy o udostępnienie skrytek sejfowych oraz umowy przechowania, z tym że wydanie przedmiotów i papierów wartościowych powinno nastąpić w terminie uzgodnionym z oddającym na przechowanie. Wskazany przepis reguluje skutki ogłoszenia upadłości skok-u na podstawowe umowy zawierane przez bank w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W doktrynie wskazuje się użyty przez ustawodawcę zwrot "ulegają rozwiązaniu" należałoby odczytywać jako "wygasają" (podobnie jak czyni to ustawa w art. 433 p.u.), który to skutek zachodzi niezależnie od woli (zgody) kontrahenta banku. Zdaniem Sądu wynikające z ww. przepisu skutki prawne ogłoszenia upadłości w relacji do skutków prawnych decyzji o zawieszeniu działalności skok-u, jako dalej idące, powodują wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zawieszeniu działalności skok-u. Analogi do powyższego należy upatrywać w orzeczeniu Naczelny Sądu Administracyjnego z 11 października 2016 r., sygn. akt II GZ 984/16, dotyczącego wygaśnięcia z mocy prawa decyzji o ustanowieniu zarządcy komisarycznego w związku z ogłoszeniem upadłości skok-u. W uzasadnieniu wspomnianego orzeczenia czytamy, że: "z dniem ogłoszenia upadłości organy zarządzające i nadzorcze banku (Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej) ulegają rozwiązaniu jak również wygasają zarząd komisaryczny, powołanie likwidatora oraz uprawnienia kuratora ustanowionego na podstawie przepisów ustawy Prawo bankowe. Powołana regulacja w sposób klarowny i niepozostawiający wątpliwości określa, że ustanowiony zarząd komisaryczny wygasa z chwilą ogłoszenia upadłości podmiotu, w którym tego rodzaju zarząd został ustanowiony. Konsekwencją takiej konstrukcji postępowania upadłościowego jest wyeliminowanie, poprzez wygaśnięcie, z obrotu prawnego rozstrzygnięcia (decyzji) ustanawiającej zarząd komisaryczny z mocy prawa. Taki stan powoduje, że zbędnym jest wydawanie przez organ, który ustanowił zarząd komisaryczny, decyzji tenże zarząd odwołującej. Tego typu decyzja w istocie zmierzałaby wyłącznie do potwierdzenia zaistniałego stanu prawnego powstałego z mocy obowiązującego prawa, nie kształtowałaby natomiast jakiejkolwiek sytuacji prawno-podmiotowej." Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawiony powyżej pogląd. Jednocześnie stwierdza, że pozostaje on aktualny również w odniesieniu do skutków jakie ogłoszenie upadłości skok-u wywiera co do decyzji o zawieszeniu działalności tego skok-u. W świetle powyższego, wobec ogłoszenia upadłości SKOK [...] (v. ww. postanowienie Sądu dla [...] [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych), postępowanie sądowoadministracyjne, którego przedmiotem jest kontrola zgodności z prawem decyzji zawieszającej działalność SKOK [...], stało się bezprzedmiotowe. Tym samym w niniejszej sprawie zaszła przesłanka do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.