VI SA/Wa 157/24

Dnia 8 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nogal Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) Protokolant ref. Anna Arendt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 grudnia 2023 r. nr 137/10/2023/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę

Decyzją z 1 grudnia 2023 r., nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja") Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ" lub "organ") stwierdził, że W. Z. (dalej: "skarżąca", "płatnik" lub "strona") podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w charakterze wspólnika jednoosobowej spółki "D." sp. z o.o. z siedzibą w W. w okresie od 7 grudnia 2009 r. do 7 lutego 2020 r. Jako podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji wskazano art. 109 ust. 1, 3, 4 i 6 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.; dalej: "ustawa o świadczeniach"). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 17 października 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Inspektorat w O. (dalej: "ZUS"), zwrócił się do Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z prośbą o wydanie decyzji odnośnie objęcia płatnika obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. ZUS wskazał, że według informacji zawartej w Krajowym Rejestrze Sądowym skarżąca od 7 grudnia 2009 r. jest wspólnikiem jednoosobowej spółki "D." sp. z o.o. (dalej: "spółka" lub "D."), posiadając całość 360 udziałów spółki o łącznej wysokości 180 000 zł. Do pisma załączono wydruk z Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (KRS nr 0000[...]) według stanu na dzień 27 listopada 2023 r. Z uwagi na miejsce zamieszkania skarżącej, sprawa została przekazana [...]emu Oddziałowi Wojewódzkiemu Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "[...] NFZ"). Pismem z 6 listopada 2023 r. [...] NFZ zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia okresu podlegania przez płatnika obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w charakterze wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "D.". W dniu 15 listopada 2023 r. do [...] NFZ wpłynęła kopia umowy powierniczej z 21 maja 2009 r. (dalej: "umowa powiernicza") oraz kopia umowy sprzedaży udziałów z 7 lutego 2020 r. (dalej: "umowa sprzedaży") wraz z protokołem z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "D" odbytego w dniu 31 stycznia 2020 r. Decyzją z 1 grudnia 2023 r. organ stwierdził, że skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w charakterze wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "D." w okresie od 7 grudnia 2009 r. do 7 lutego 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, po przytoczeniu stanu faktycznego oraz mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, Prezes NFZ m.in. wyjaśnił, że skarżąca w okresie od 7 grudnia 2009 r. do 7 lutego 2020 r. pozostawała jedynym wspólnikiem spółki. Nie informowała przy tym o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto organ wskazał, że o bycie prawnym spółki kapitałowej decyduje jej wpis do rejestru, a wykreślenie powoduje ustanie bytu prawnego tego podmiotu. Prezes NFZ wskazał, że wpis do KRS ma charakter konstytutywny, co wynika z literalnego brzmienia art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych ("Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prosta spółka akcyjna w organizacji albo spółka akcyjna w organizacji z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, prostą spółką akcyjną albo spółką akcyjną i uzyskuje osobowość prawną. Z tą chwilą staje się ona podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji."). Organ podkreślił, że umowa powiernicza przedstawiona przez skarżącą nie stanowi o wyłączeniu jej spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Prezes NFZ wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 82 ust. 3 ustawy o świadczeniach, pozostawanie przez skarżącą wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi podstawę do objęcia jej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżąca pismem z 29 grudnia 2023 r. wniosła skargę na decyzję Prezesa NFZ, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. brak odniesienia się do istoty sprawy, gdzie skarżąca nabyła udziały w spółce na mocy zobowiązania wynikającego z umowy powierniczej, która jest umową nienazwaną, tj. nie jest regulowana w kodeksie cywilnym ani w innych przepisach prawa. Do której zastosowanie mają ogólne przepisy dotyczące zobowiązań umownych oraz, jak orzekł Sąd Najwyższy (wyrok z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt V CK 216/03) przepisy kodeksu cywilnego dotyczące umowy zlecenia. Bowiem przedmiotem umowy powierniczej jest powierzenie wykonywania czynności w imieniu powierzającemu. 2. brak załączonego do decyzji upoważnienia o którym mowa w art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 zez m.; dalej: "k.p.a."), gdzie brak załączonego do decyzji umocowania powoduje nieważność wydanej w niniejszej sprawie decyzji. W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o: – uchylenie zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, że skarżąca mocą umowy powierniczej zobowiązana była do wykonywała zapisów umowy powierniczej, nie prowadziła działalności gospodarczej na własny rachunek, nie była członkiem Zarządu powierzonej spółki; Ewentualnie – odrzucenie skargi i ustalenie, że osoba podpisująca decyzję nie była należycie umocowana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1615), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1705; dalej: "p.p.s.a."). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Skarga złożona w tej sprawie nie jest zasadna, przede wszystkim dlatego, że Sąd uznaje, iż umowa powiernicza nie pozbawiała skarżącej w realiach rozpoznawanej sprawy statusu jedynego wspólnika sp. z o.o. Skarżąca w okresie objętym decyzją była wpisana w KRS jako wspólnik mający całość udziałów, co przesądza o tym, że w przedmiotowym okresie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Umowa powiernicza nie spowodowała bowiem (co tymi umowami się niekiedy czyni) zmiany statusu skarżącej jako wspólnika sp. z o.o. Niemniej jednak przypomnienia wymaga, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r., poz. 24, 974 i 1570) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych" lub "u.s.u.s."), obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Na podstawie art. 5 pkt 21 tej ustawy, za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą uznaje się osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei w myśl art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Zgodnie z art. 13 pkt 4a tej ustawy, obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach (...) – wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością – od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: "KRS") albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego odrębnie od podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i chorobowemu, ponieważ obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. jest powiązany jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego. W przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, jeśli spełniają oni warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej. Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawowe znaczenie ma sam fakt posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego ugruntowana jest linia, zgodnie z którą wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej. Obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej czy też faktycznym działaniem w imieniu spółki (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2019 r., sygn. II GSK 187/17; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2019 r., sygn. II GSK 5407/16; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2019 r., sygn. II GSK 4767/16; wyrok Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2021 r., sygn. I USKP 1/21; postanowienie Sądu Najwyższego z 6 maja 2021 r., sygn. III UZ 5/21). Prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest w tym przypadku wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. statusu wspólnika w jednoosobowej spółce z o.o. Obowiązek ubezpieczeniowy ustawodawca powiązał bowiem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika (zob. także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 września 2014 r., sygn. SK 4/12). W przypadku wspólnika jednoosobowej spółki z o.o., w sytuacji spełniania warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z o.o. i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty, tj. od czasu wpisania jednoosobowej spółki do KRS lub nabycia udziałów w spółce do czasu jej wykreślenia z KRS lub zbycia udziałów w spółce (z wyłączeniem okresu, na który zawieszone zostało wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie odrębnych przepisów). Ustawodawca przyjął więc rozwiązanie, zgodnie z którym o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. rozstrzyga w istocie sam fakt istnienia takiej spółki. Zbieżne stanowisko zostało wyrażone w wyroku NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3852/16. Zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako jedyny wspólnik D. sp. z o.o. z siedzibą w W. w okresie od 7 grudnia 2009 r. do 7 lutego 2020 r. Okoliczności tej nie zmieniają postanowienia zawarte w umowie powierniczej. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca od 7 grudnia 2009 r. figurowała w KRS jako jedyny wspólnik spółki. Z kolei, zgodnie z postanowieniami umowy sprzedaży z 7 lutego 2020 r., skarżąca przeniosła na inną spółkę mającą siedzibę w Wielkiej Brytanii całość posiadanych udziałów. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że działalność spółki w ww. okresie została zawieszona. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przywołanych wyżej, obowiązujących regulacji prawnych brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wbrew stanowisku strony, decyzja Prezesa NFZ ma pełne oparcie w obowiązujących przepisach. Odnosząc się do zarzutu braku załączonego do decyzji upoważnienia, o którym mowa w art. 268a k.p.a., Sąd stwierdza, że w aktach administracyjnych sprawy (k. 7) znajduje się pełnomocnictwo nr [...], na podstawie którego osoba wydająca zaskarżoną decyzję posiadała niezbędne umocowanie do jej wydania w imieniu Prezesa NFZ. Ponadto do akt sprawy (k. 14) załączono kopię dokumentu potwierdzającego powołanie na stanowisko sekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia osoby, która następnie wyznaczyła pełniącego obowiązki Prezesa NFZ (k. 13), który następnie udzielił ww. pełnomocnictwa. Zatem osoba podpisująca zaskarżoną decyzje, tj. Pani A. D., Zastępca Dyrektora ds. Świadczeniobiorców i Służb Mundurowych [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, legitymowała się znajdującym się w aktach administracyjnych pełnomocnictwem nr [...] z 4 marca 2021 r., którym p.o. Prezesa NFZ upoważnił ją m.in. do prowadzenia postępowań administracyjnych i wydawania decyzji w sprawach, o których mowa m.in. w art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.