VI SA/Wa 1094/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Protokolant st. ref. Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też jako "Prezes NFZ" lub "Organ"), decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 i ust. 7, art. 109 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, ze zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") i w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45 poz. 391), stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym A. B. (dalej też jako "Skarżący" lub "Strona") z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w formie spółki cywilnej: 1/ A. NIP [...] zarejestrowanej pod numerem [...] w okresie od 1 kwietnia 2003 r. do chwili wydania decyzji, 2/ K. NIP [...] w okresie od 2 lipca 2012 r. do chwili wydania decyzji. Organ podkreślił przy tym, że Skarżący, w złożonym przez siebie w dniu 30 czerwca 2021 r. oświadczeniu potwierdził, że działalność w formie spółki cywilnej A. jest prowadzona w okresie od 1 kwietnia 2003 r. Natomiast co do K. S.C., Skarżący wyjaśnił, że istnieje ona nadal, jednakże od 2 lipca 2012 r. funkcjonuje z przerwami. Spółka ta została powołana w celu projektowania odnawialnych źródeł energii, lecz, z uwagi na nierzetelnego kontrahenta, od 2015 r. toczy z nim spór sądowy. Od 2019 roku spółka cywilna jest de facto w zawieszeniu, utrzymywana wyłącznie ze względu na wspominaną sprawę sądową. Jedyny dochód jaki wygenerowała w okresie od 2019 roku do czerwca 2021, to 21 000 złotych za projekt farmy fotowoltaicznej. Organ w swym rozstrzygnięciu podkreślił odnośnie ww. spółki cywilnej, że Strona rozpoczęła prowadzenie działalności pozarolniczej K. S.C. E. od dnia 2 lipca 2012 r. Ponadto z informacji przekazanych przez U. w L. oraz zawartych w CEIDG wynika, że Skarżący nie dokonywał zawieszenia działalności pozarolniczych prowadzonych w formie spółek cywilnych na podstawie art. 22 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo Przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1292), jak również nie wykreślił wpisu z ewidencji. Jednocześnie z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w formie spółek cywilnych nie dokonał zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, nie złożył deklaracji rozliczeniowych i nie opłacił składek oraz nie zatrudniał pracowników, nie zgłaszał osób współpracujących. Prezes NFZ zaznaczył, że z przedłożonych przez Skarżącego deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT 7-K za lata 2019 - 2020 wynika, że w ramach prowadzenia spółki cywilnej K. S.C. w okresie od stycznia 2019 r. do czerwca 2019 r. wykazywał wartości zerowe od obrotów od towarów i usług a w okresie od lipca 2019 r. do grudnia 2020 r. wykazywał wartości dodatnie. W ocenie Organu bezspornym jest, że Skarżący w okresie od stycznia 2019 r. do grudnia 2020 r. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej K. S.C. składał deklaracje kwartalne VAT - 7K. Oznacza to, że w ww. okresie prowadził działalność gospodarczą, ponieważ był "czynnym podatnikiem VAT". Zatem, po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym w szczególności na podstawie danych i informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. oraz złożonych przez Skarżącego deklaracji VAT-7K, Prezes NFZ podkreślił, że nie mógł uznać, wyjaśnień strony dotyczących faktu nieprowadzenia działalności pozarolniczej K. od 2019 r. ponieważ domniemanie prawne wskazujące na prowadzenie działalności pozarolniczej w tym okresie nie zostało obalone. Zatem przy rozstrzyganiu obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu ma ono decydujące znaczenie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] stycznia 2022 roku Skarżący zakwestionował przyjęte przez Organ terminy faktycznego prowadzenia przez niego działalności w ramach K. Wskazał, iż wpis w ewidencji działalności gospodarczej ma przede wszystkim znaczenie w sferze ustaleń faktycznych, gdyż ma on charakter deklaratoryjny, czyli potwierdzający stan rzeczy, nie zaś kształtujący stan prawny. W ocenie Skarżącego możliwe jest zatem ustalenie zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej, mimo braku wykreślenia jej z ewidencji działalności gospodarczej i w konsekwencji uchylenie obowiązku ubezpieczenia. Samo niedopełnienie obowiązku wyrejestrowania przy faktycznym zaprzestaniu prowadzenia działalności, nie może bowiem powodować obowiązku opłacania składek zdrowotnych w okresie nieprowadzenia działalności. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2022 roku Skarżący podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej zwana: "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, nie narusza prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uwzględniając postawione w skardze zarzuty, przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa NFZ, w części stwierdzającej objęcie Skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w formie spółki cywilnej K., począwszy od dnia 2 lipca 2012 r. Skarżący nie kwestionuje bowiem zasadności objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w formie spółki cywilnej A.. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że poczynione przez Organ ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Materiał dowodowy został w toku postępowania zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. W rozpoznawanej sprawie Skarżący miał zapewnione prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym na każdym jego etapie i przedstawiał pisemnie swoje stanowisko w sprawie. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 8 § 1, 77 § 1 k.p.a. Stan faktyczny w niniejszej sprawie został bowiem ustalony na podstawie m.in. informacji uzyskanych od ZUS, przekazanych przez Urząd Skarbowy, pozyskanych z odpowiednich baz danych a także przedłożonych przez samego Skarżącego. Na tej podstawie Organ dokonał merytorycznej oceny, a podjęte w tym zakresie rozstrzygniecie zostało w sposób należyty uzasadnione. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Tym samym ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), co pozwala na ocenę prawidłowości zastosowania przez Organ w przedmiotowej sprawie wspomnianego przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach. Zgodnie ww. przepisem, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U.2021.162 ze zm., dalej ,,Prawo przedsiębiorców") lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl art. 69 ust. 1 ww. ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Art. 82 ust. 1-4 w/w ustawy stanowi, że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tytułów odrębnie. W przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4. Art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach określa osobę prowadzącą działalność pozarolniczą jako osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021. Poz. 423 ze zm., dalej ,,ustawa o systemie"). Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: 1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy - Prawo przedsiębiorców (wcześniej: przepisów o działalności gospodarczej) lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a. Ponadto, w kontekście okresu podlegania ubezpieczeniu trzeba zauważyć, że stosownie do postanowienia art. 13 pkt 4 ustawy o systemie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy - Prawo przedsiębiorców. Z kolei legalną definicję działalności gospodarczej zawiera przepis art. 3 Prawa przedsiębiorców, zgodnie z którym jest nią zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. W tym miejscu wskazać należy, iż tradycyjnie działalność gospodarcza charakteryzuje się definiującymi ją cechami: profesjonalnością, samodzielnością, celem zarobkowym oraz podporządkowaniem regułom opłacalności i zysku (lub zasadzie racjonalnego gospodarowania), trwałością prowadzenia oraz wykonywaniem w sposób zorganizowany, a także uczestniczeniem w obrocie gospodarczym. Właściwości cechujące działalność gospodarczą, które powinny występować łącznie to działanie nieamatorskie i nieokazjonalne, z elementem organizacji, planowania i zawodowości rozumianej jako fachowość, znajomość rzeczy oraz specjalizacja (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 40/91, OSNC 1992/2/17, LEX nr 3682; por. "Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz", red. B. Gudowska, J. Strusińska-Żukowska, C.H. Beck, Warszawa 2011). Trzeba mieć na uwadze, jak to stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny (,,NSA") w wyroku z 17 września 2020 r. (sygn. akt II GSK 128/20), że ,,dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu". Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba wskazać, że, jak zasadnie ustalił Organ, działalność gospodarczą pod firmą – K. S.C., Skarżący rozpoczął w dniu 2 lipca 2012 r., nie zgłaszając, również po 1 stycznia 2016 roku, zawieszenia jej prowadzenia a także nie dokonując jej wykreślenia. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż w orzecznictwie sądów podkreśla się, że posiadanie wpisu w ewidencji działalności gospodarczej przy jednoczesnym jej niewykonywaniu nie powoduje powstania obowiązku ubezpieczeniowego. Zwraca się uwagę, iż zgłoszenie rozpoczęcia działalności ma znaczenie jako domniemanie faktyczne, że z daną datą działalność została podjęta i była prowadzona do czasu jej wykreślenia. Ciężar udowodnienia, że pomimo dokonanego wpisu, działalność faktycznie nie była prowadzona spoczywa jednak na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. W niniejszej sprawie Sąd podziela jednakże stanowisko Prezesa NFZ, zgodnie z którym Skarżący nie udowodnił, w oparciu o stosowne dowody, że nie prowadził on działalności gospodarczej w ramach A.s.c., po dniu 1 stycznia 2016 roku. Tym samym nie doszło do skutecznego podważenia domniemania prowadzenia działalności, wynikającego z dokonanego wpisu. Wręcz przeciwnie, nie ulega wątpliwości, że działalność ta była utrzymywana przez Skarżącego, nawet w okresach, w których nie przynosiła dochodu, ze względu, jak wyjaśnił Skarżący, na prowadzone postępowanie sądowe z jednym z kontrahentów. W tym okresie Skarżący składał także deklaracje dla podatku od towarów i usług, przy czym w niektórych z nich wykazywana była podstawa opodatkowania (np. za marzec 2016 roku kwota 2000 złotych). Jak sam przyznaje, w ramach wspomnianej działalności, incydentalnie uzyskano także dochód w kwocie 21 000 złotych za projekt farmy fotowoltaicznej. Zatem, w momencie pojawienia się możliwego źródła zarobkowania spółka je podjęła, po wcześniejszym długim okresie braku aktywności, uzyskując z tego tytułu dochód. W konsekwencji, oceniając całościowo sposób funkcjonowania K. S.C., Sąd zgadza się z Organem, że należało przyjąć, iż zaistniał obowiązek objęcia Strony ubezpieczeniem zdrowotnym, także z tego tytułu. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.