V SAB/Wa 78/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Asesor WSA Adrianna Elżbieta Grzymska-Truksa (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 31 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Rzecznik Praw Pacjenta w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: odrzucić skargę.

Pan [...] (dalej: strona skarżąca, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rzecznik Praw Pacjenta w przedmiocie rozpoznania sprawy. W skardze wskazano, że "Na podstawie art. 3 par. 2 pkt 8, art. 50 par. 1, art. 52 par. 2, art. 54 par. 1 oraz art. 149 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wnoszę skargę na bezczynność Dyrektora ZOZ [...] , zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 par. 1 i art. 36 par. 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i wnoszę o: 1 zobowiązanie Rzecznika Praw Pacjenta do zakończenia rozpatrywania skargi na [...] z 9.04.2025 r. w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, 2 zobowiązanie Rzecznika Praw Pacjenta do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, 3 w przypadku uwzględnienia skargi orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu, 4 wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 par. 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 par. 6 p.p.s.a, 5 zasądzenie kosztów postępowania". W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej oddalenie skargi w całości z uwagi na jej bezzasadność. 27 października 2025 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego pt. "Informacja dot. mojej skargi na Rzecznika Praw Pacjenta". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w każdym postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej zwanej "ppsa") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność w ramach zacytowanego przepisu wyznaczają więc postanowienia art. 3 § 2 pkt 1–4 i 4a ppsa w tym sensie, że zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nich wskazanych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 2206/22 – treść tego, jak i dalej powołanych postanowień jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Innymi słowy, skargę na bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ppsa, można wnieść co do takiego aspektu działalności organu administracji publicznej, który powinien zostać rozstrzygnięty decyzją administracyjną (o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 ppsa), postanowieniem, na które służy zażalenie albo kończącym postępowanie albo rozstrzygającym sprawę co do istoty (o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 ppsa), postanowieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 3 ppsa), innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które nie zostały podjęte w postępowaniu administracyjnym (o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa). Skarga na bezczynność w tej sprawie dotyczy postępowania w przedmiocie stwierdzenia naruszenia prawa Skarżącej jako pacjenta. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której skarga (zgodnie z jej treścią) została wniesiona na bezczynność Dyrektora ZOZ [...] , a skarżący wniósł ją zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 par. 1 i art. 36 par. 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i wnosząc o: "1 zobowiązanie Rzecznika Praw Pacjenta do zakończenia rozpatrywania skargi na [...] z 9.04.2025 r. w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, 2 zobowiązanie Rzecznika Praw Pacjenta do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, 3 w przypadku uwzględnienia skargi orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu, 4 wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 par. 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 par. 6 p.p.s.a, 5 zasądzenie kosztów postępowania". Zestawienie i analiza akt sprawy przedłożonych przez organ Sądowi oraz skargi wskazują na to, że strona skarżąca skierowała 9 kwietnia 2025 r. do Rzecznik Praw Pacjenta wiadomość e-mail, w której wskazała, że składa skargę na działania podwładnych Dyrektora Przychodni [...] , który miał pozbawić skarżącego zabiegów. W odpowiedzi na ww. maila mailem z 11 kwietnia 2025 r. organ poinformował skarżącego, że Rzecznik Praw Pacjenta nie jest właściwy do wnikania w obszar kompetencji kierownika podmiotu leczniczego w obszarze nadzoru nad personelem. W wiadomości wskazano dodatkowo, że Rzecznik nie prowadzi czynności wobec osób zatrudnionych, ale wobec całego podmiotu leczniczego - szpitala, przychodni i jeśli skarżący uważa że naruszono jego prawo pacjent może złożyć wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego. Skarżącego jednocześnie poinformowano, że jeśli jest w posiadaniu dokumentów potwierdzających ograniczający dostęp do opieki zdrowotnej zgodnie ze wskazaniami medycznymi, poproszono o rozważenie ich przekazania celem podjęcia ewentualnych, koniecznych czynności przez organ. Skarżący nie odniósł się do informacji otrzymanej od organu, a pomiędzy 11 kwietnia 2025 r. i dniem złożenia skargi do Rzecznika nie wpłynęły kolejne wnioski skarżącego, w szczególności te uprawdopodabniające naruszenia jego prawa jako pacjenta. Skarżącego w ww. mailu jednocześnie poinformowano, że jeśli jest w posiadaniu dokumentów potwierdzających ograniczający dostęp do opieki zdrowotnej zgodnie ze wskazaniami medycznymi, poproszono o rozważenie ich przekazania celem podjęcia ewentualnych, koniecznych czynności przez organ. Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę do dnia formułowania odpowiedzi na skargę takie dokumenty do organu nie wpłynęły. W tym miejscu stwierdzić należy, że zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1545, dalej: "ustawa"), Rzecznik wszczyna postępowanie wyjaśniające, jeżeli poweźmie wiadomość co najmniej uprawdopodabniającą naruszenie praw pacjenta, obejmującą w szczególności: 1) oznaczenie wnioskodawcy; 2) oznaczenie pacjenta, którego praw sprawa dotyczy; 3) zwięzły opis stanu faktycznego. W myśl art. 50 ust. 3 ustawy Rzecznik może wszcząć postępowanie wyjaśniające z własnej inicjatywy, biorąc pod uwagę w szczególności uzyskane informacje co najmniej uprawdopodabniające naruszenie praw pacjenta. Zgodnie z art. 51 ustawy Rzecznik po zapoznaniu się ze skierowanym do niego wnioskiem może: 1) podjąć sprawę, 2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych, 3) przekazać sprawę według właściwości, 4) nie podjąć sprawy - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy w przypadku, o którym mowa w art. 51 pkt 1, Rzecznik może: 1) samodzielnie prowadzić postępowanie wyjaśniające; 2) zwrócić się o zbadanie sprawy lub jej części do właściwych organów, w szczególności organów nadzoru, prokuratury, kontroli państwowej, zawodowej lub społecznej, zgodnie z ich kompetencjami. Zgodnie z art. 52 ust. 2 ustawy prowadząc postępowanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, Rzecznik ma prawo: 1) zbadać, nawet bez uprzedzenia, każdą sprawę na miejscu; 1a) żądać złożenia wyjaśnień oraz zapewnienia dostępu do dokumentów, przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych; 2) żądać złożenia wyjaśnień, przedstawienia akt każdej sprawy prowadzonej przez naczelne i centralne organy administracji państwowej, organy administracji rządowej, organy organizacji pozarządowych, społecznych i zawodowych, oraz organy jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną, a także organy jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych oraz samorządów zawodów medycznych; 3) żądać przedłożenia informacji o stanie sprawy prowadzonej przez sądy, a także prokuraturę i inne organy ścigania oraz żądać do wglądu w biurze akt sądowych i prokuratorskich oraz akt innych organów ścigania, po zakończeniu postępowania i zapadnięciu rozstrzygnięcia; 4) zlecać sporządzanie ekspertyz i opinii. Z przywołanych przepisów prawa wynika, że wniosek (tu) pacjenta automatycznie nie wszczyna postępowania w sprawie nim objętej, zaś Rzecznik nie ma obowiązku każdorazowego wszczęcia i prowadzenia postępowania. Rzecznik może podjąć sprawę (zgodnie z pkt 1 art. 51 ustawy), jak też sprawy nie podjąć (zgodnie z pkt 4 art. 51 ustawy), bądź też poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych (zgodnie z pkt 2 art. 51 ustawy) lub przekazać sprawę według właściwości (zgodnie z pkt 3 art. 51 ustawy). O bezczynności organu można by było zatem mówić w rozpoznawanej sprawie, gdyby wiadomość z 9 kwietnia 2025 r. na mocy prawa wszczynałaby postępowanie w sprawie objętej zakresem żądana skarżącego i organ zobowiązany by był do prowadzenia i zakończenia wszczętej i prowadzonej przez siebie sprawy w określonym przepisami terminie. W niniejszej sprawie jednak ocenie organu podlegało to, czy mogło dojść do naruszenia praw skarżącego w placówce medycznej i w efekcie do wszczęcia przez organ postępowania. W celu zbadania sprawy Rzecznik zwrócił się do skarżącego, informując, że jeśli jest w posiadaniu dokumentów potwierdzających ograniczający dostęp do opieki zdrowotnej zgodnie ze wskazaniami medycznymi, poproszono o rozważenie ich przekazania celem podjęcia ewentualnych, koniecznych czynności przez organ. Skarżący jednak takich materiałów uzupełniających nie przedłożył, w miejsce tego składając niniejszą skargę. W świetle art. 50 ust. 1 ustawy Rzecznik swoim działaniem nie naruszył prawa. Rzecznik wszczyna bowiem postępowanie wyjaśniające, jeżeli poweźmie wiadomość, co najmniej uprawdopodabniającą naruszenie praw pacjenta, obejmującą w szczególności: oznaczenie wnioskodawcy; oznaczenie pacjenta, którego praw sprawa dotyczy oraz zwięzły opis stanu faktycznego. We wniosku powinny znaleźć się informacje uprawdopodobniające naruszenie praw pacjenta, tzn. wskazujące na wysokie prawdopodobieństwo (istotną szansę) wystąpienia naruszenia. W niniejszej sprawie Rzecznik nie dostrzegł, że opisany przez stronę skarżącą stan faktyczny stanowi wiarygodną - z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego – relację uprawdopodobniającą ewentualne naruszenie prawa pacjenta. Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie Rzecznik zareagował na maila skarżącego z 9 kwietnia 2025 r., a skarżący nie przedłożył materiału dowodowego uprawdopodobniającego naruszenie skarżącego jako praw jako pacjenta. Zatem Rzecznik zakończył postępowanie wyjaśniające. Sąd wskazuje, że w uchwale z 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w uzasadnieniu tejże uchwały, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Dodał, że zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, a zatem za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. W ocenie postępowanie kończy się decyzją administracyjną, ale także w inny przewidziany prawem sposób. Niezależnie od tego Sąd zauważa, że treść skargi strony skarżącej na bezczynność wskazuje, że przedmiotem tej skargi jest brak działania (bezczynność) Rzecznika w sprawie, w której została podjęta czynność na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 4 ustawy o prawach pacjenta – organ stwierdził brak podstaw do podjęcia postępowania, o czym poinformował skarżącego. W przypadku takiego zakończenia postępowania wyjaśniającego przez Rzecznika stronie nie przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w dalszej kolejności skargi do sądu administracyjnego (zaskarżeniu podlegać może bowiem wyłącznie zakończenie postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta). Sąd wyjaśnia, że przyjął, iż w świetle treści skargi wraz z aktami sprawy przekazanymi przez Rzecznika Praw Pacjenta, za pośrednictwem, którego skarga została wniesiona, wskazanie w skardze, że dotyczy ona bezczynności Dyrektora ZOZ [...] było oczywistą omyłką pisarską popełnioną przez skarżącego. W konsekwencji Sąd stwierdza, że wniesienie przez skarżącego skargi na bezczynność Rzecznika w postępowaniu w przedmiocie naruszenia praw pacjenta, które zostało zakończone jedną z czynności określonych w art. 53 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta – jest niedopuszczalne, a w efekcie skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa ("Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne"). Z tego powodu skarga na bezczynność złożona w tej sprawie była niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, co mając na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.