Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

V SAB/Wa 63/22

Postanowienie WSA w Warszawie z 27 lutego 2023 r., V SAB/Wa 63/22 – ulgi w spłacaniu należności pieniężnych

Wynik

Odrzucono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
27 lutego 2023
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Bożena Zwolenik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zawieszenia wypłaty świadczenia emerytalnego postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej: [...] kwotę 100 zł (słownie "sto złotych"), tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi, wpisaną do rejestru opłat sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 8 grudnia 2022 r. pod pozycją 43555.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

S. R., dalej "Skarżący" lub "Strona" złożył skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej "ZUS" lub "organ administracji", poprzez nierozpoznanie odwołania od decyzji z 11 września 2020 r., na podstawie której organ administracji wznowił wypłatę świadczenia emerytalnego, uwzględniając przy przedmiotowym rozstrzygnięciu jedynie zasadę ogólną wynikającą z treści ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. od miesiąca w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty. Skarżący złożył odwołanie od decyzji z 11 września 2020 r., ponieważ w jego ocenie organ na skutek własnego błędu bezzasadnie zawiesił wypłatę świadczenia, a tym samym odmówił Skarżącemu wypłaty emerytury za okres od 18 września 2017 r. do 1 lipca 2020 r. Skarżący wyjaśnił, że po dacie wydania decyzji ustalającej prawo do wypłaty emerytury, przedłożył dowody na fakt wykazania, iż nie podejmował w spornym okresie zatrudnienia. Skarżący faktycznie przebywał w Ameryce Północnej, ale nie wykonywał żadnej pracy na jej obszarze. ZUS pomimo złożonego odwołania od decyzji z 11 września 2020 r., nie podjął żadnych czynności w celu załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności jest zobowiązany do zbadania, czy w przedmiotowej sprawie skarga jest dopuszczalna. Właściwość rzeczowa sądów administracyjnych określona została w art. 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie, bo obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a stosownie do § 3 p.p.s.a. orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Podkreślić należy, że nie każdy przejaw braku działalności organów administracji podlega jurysdykcji sądu administracyjnego. Bezczynność organu dotyczy sytuacji, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Skarga na bezczynność ma w tej sytuacji na celu zobligowanie organu administracji publicznej do rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Taka skarga jest w rzeczywistości pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12; z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12 oraz z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 737/10). W niniejszej sprawie skarżona jest bezczynność organu w przedmiocie nie rozpoznania odwołania Strony od decyzji na podstawie której organ administracji wznowił wypłatę świadczenia emerytalnego począwszy od miesiąca, w którym Skarżący zgłosił wniosek o wznowienie wypłaty. W ocenie Skarżącego w jego sprawie, w związku z popełnionym błędem przez organ rentowy, wypłata świadczenia powinna zostać wznowiona od miesiąca, w którym ją wstrzymano. Organ administracji podpuścił się bezczynności, ponieważ nie rozpoznał w terminie odwołania od decyzji wydanej w sprawie wznowienia wypłaty świadczenia emerytalnego, a w konsekwencji uniemożliwił dalszą weryfikację decyzji przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Zauważyć zatem należy, że Skarżący wskazuje, że sądem właściwym do rozpoznania jego sprawy jest Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Jest to stanowisko prawidłowe. Niniejsza sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych; skarga dotyczy niewydania decyzji w sprawie emerytalnej. Wskazać należy, że "Sądy Pracy i Ubezpieczeń Społecznych" funkcjonują jako wydziały w strukturze organizacyjnej sądów powszechnych, a zasady ich tworzenia i znoszenia regulują przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023, poz. 217). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1805), sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 K.p.c. powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 K.p.c.). Zgodnie z art. 476 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Art. 476 § 4 ust. 1 Kodeksu postępowania cywilnego zawiera natomiast definicję organu rentowego, zgodnie z którą przez organy rentowe rozumie się jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwe do wydawania decyzji w sprawach świadczeń - właściwe do wydawania decyzji, o których mowa w § 2. Szczegółowe zasady rozpoznawania odwołań od niewydania decyzji przez organy rentowe określone są w art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1009) oraz art. 4778 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia, a zgodnie z art. 4779 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. Zgodnie z tymi przepisami właściwymi do rozpoznania odwołania od niewydania decyzji przez organ rentowy pozostają zatem sądy powszechne. Jak zostało wskazane powyżej w związku z bezczynnością organów, w zakresie ubezpieczeń społecznych, w przypadku niewydania decyzji przez ZUS w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia, na mocy art. 83 ust. 3 ustawy systemowej, stronie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, co potwierdza unormowanie zawarte w art. 477 § 4 k.p.c. Należy zatem przyjąć, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera własne uregulowania dotyczące bezczynności i przewlekłości postępowania oraz zarazem, że instytucja ponaglenia, o której mowa w obecnym brzmieniu art. 37 K.p.a. nie znajduje zastosowania do postępowań administracyjnych toczących się przed ZUS, gdyż w przeciwnym razie doprowadziłoby to do zdublowania procedur w przypadku zarzutu bezczynności czy przewlekłości postępowania. Skoro zatem, zarówno na decyzje wydane w przedmiocie emerytury, jak i na bezczynność organów w zakresie ich wydania przysługuje stronie środek odwoławczy do sądu powszechnego, to nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, że przedmiotowa skarga dotyczy działań organu, które nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Reasumując, przedmiot skargi nie spełnia kryteriów bezczynności podlegającej zaskarżeniu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Stwierdzić zatem należy brak kognicji Sądu administracyjnego do rozpoznania niniejszej sprawy. Na marginesie, Sąd rozpoznający sprawę stwierdza, że reprezentujący Stronę pełnomocnik w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, łącznie z pełnomocnictwem złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Z uwagi na stwierdzenie, że skarga nie jest dopuszczalna, a tym samym nie będzie rozpoznana co do meritum, Sąd odstąpił od oceny wniosku z uwagi na zasadę ekonomii procesowej. Istotne jest bowiem, że brak formalny został uzupełniony, tj. do akt sprawy nadesłano pełnomocnictwo, co umożliwia uznanie, że pełnomocnik jest umocowany do reprezentowania Strony w niniejszym postępowaniu. O zwrocie wpisu sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.

Informacje o sprawie

Data wpływu
17 listopada 2022
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi Koszty sądowe
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Sędziowie
Bożena Zwolenik /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny