V SAB/Wa 2/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Asesor WSA Dorota Brzozowska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. J. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wycofania wniosku o emeryturę postanawia odrzucić skargę.

Strona skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wycofania wniosku o emeryturę. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż wniosek o wycofanie emerytury złożył dnia 24 września 2021 r. i do dnia wniesienia skargi ZUS nie wydał decyzji o umorzeniu. Pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z tej przyczyny ma miejsce wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu. W świetle art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Podkreślenia wymaga, że skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone formy działania organu czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1324/12, z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1620/12 oraz z dnia 7 lipca 2010 r. sygn. akt II GSK 737/10 dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie nierozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku z dnia 24 września 2021 r. o wycofanie wniosku z dnia 19.07.2013 r. o emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z art. 116 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 291) postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że ustawa stanowi inaczej, a zgodnie z ust. 2 wniosek o emeryturę lub rentę może być wycofany, jednakże nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji. W razie wycofania wniosku postępowanie w sprawie świadczeń podlega umorzeniu. Jak wynika z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz.1009—dalej: "u.s.us."), Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu, przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.). Jedynie w wypadku spraw dotyczących decyzji przyznających świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiających przyznania takiego świadczenia, decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także decyzji w przedmiocie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - wyłącza możliwość wniesienia odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych. Sąd administracyjny, na zasadzie wyjątku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. uprawniony jest do kontroli decyzji. Należy jednak podkreślić, że przedmiotowa sprawa nie należy do tej grupy spraw. Możliwość kwestionowania bezczynności lub przewlekłości postępowania organu (ZUS) reguluje art. 4779 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, dopuszczający wniesienie odwołania do sądu także wówczas, gdy organ rentowy nie wydał decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia (żądania). Podsumowując stwierdzić należy, że skoro decyzja w przedmiocie dotyczącym m.in. ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, nie podlega kognicji sądów administracyjnych, to również bezczynność lub prowadzenie przewlekłe sprawy w tym przedmiocie podlega takiemu wyłączeniu. Przedmiotowa skarga okazała się tym samym niedopuszczalna, gdyż dotyczy sprawy spoza zakresu właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.