V SAB/Wa 18/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Zwolenik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. J. i S. Z. [...] w J. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w przedmiocie stosowania postanowień niedozwolonych w umowach postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej: S. J. i S. Z. [...] w J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi, wpisaną do rejestru opłat sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 20 lutego 2023 r. pod pozycją 5461.

Skargą z 20 lutego 2023 r. (data nadania) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, S. J. i S. Z. P. P.-U.-H. P. spółka jawna w J., dalej: "Skarżąca", "Strona" lub "Spółka" zarzuciła Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dalej: "Prezes UOKiK" bezczynność w sprawie stosowania postanowień niedozwolonych, jaka toczyła się w postępowaniu antymonopolowym wszczętym postanowieniem z 3 listopada 2005 r., na skutek złożenia przez Spółkę w dniu 18 lipca 2005 r. zawiadomienia o popełnieniu czynów nieuczciwej konkurencji oraz stosowaniu zakazanych porozumień przez G. S.A. Skarżąca wskazała, że w toku postępowania prowadzonego przez UOKiK delegatura w Krakowie, została przedłożona urzędowi m.in. umowa z 20 lutego 1998 r. następnie aneksowana - "umowa promocji oraz dystrybucji systemów rurowych PVC i PE". Zdaniem Spółki postępowanie nie zostało zakończone w całości, gdyż kończąca sprawę decyzja Prezesa UOKiK z 12 kwietnia 2007 r. nr RKR-32/2007 nie zawierała rozstrzygnięcia w sprawie umowy z 20 lutego 1998 r. Skarżąca powołała w skardze fragment decyzji z 12 kwietnia 2007 r. w części określającej przedmiotem działalności Z. T. S. G. S.A. Wskazała, że w decyzji ustalono, że dystrybucja produktów Z.G. S.A. opierała się wyłącznie na współpracy z autoryzowanymi dystrybutorami posiadającymi podpisane umowy handlowe oraz, że P.P. podpisały w dniu 1 lutego 1998 roku umowę dystrybucyjną. Przedmiotem umowy była dystrybucja oraz promocja wyrobów produkcji Z.G. S.A.: systemu rynnowego z P., "S. G." płyty i kształtki, okładzin elewacyjnych z PVC typu siding, węży zbrojonych z PVC, płyt twardych "G." z P. i płyt spienionych "G." P. Strona przywołała również wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt VI ACa 240/11, w którym Sąd stwierdził, że w aktach administracyjnych znajdowały się również umowy dystrybucyjne dotyczące wyrobów (...) w tym systemu rynnowego wraz z aneksami, które nie były przedmiotem analizy w postępowaniu toczącym się przed Prezesem UOKiK. Spółka powołała również postanowienie Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SK 43/12 w uzasadnieniu, którego Sąd ten zwrócił uwagę, że nie jest wykluczone, że Z.G. stosował praktyki ograniczające konkurencję, ale nie stosował praktyki opisanej w decyzji RKR 32/2007. Zdaniem Spółki umowa promocji i dystrybucji systemów rurowych PVC i PE "G." z 20 lutego 1998 r. nie była przedmiotem szczegółowej i kompleksowej oceny w toku postępowania antymonopolowego zakończonego decyzją z 12 kwietnia 2007 r. Postępowaniem został objęta jedynie umowa z 1 lutego 1998 r. Zdaniem Spółki, brak wydania decyzji w przedmiocie umowy z 20 lutego 1998 r., następnie aneksowanej, na promocje i dystrybucję systemów rurowych PVC i PE oznacza, że organ pozostaje w zwłoce naruszając w sposób rażący prawo. Spółka wskazała również, że w odpowiedzi na jej pismo z 12 stycznia 2023 r. w sprawie bezczynności i braku formalnego zakończenia postępowania nr RKR 32/2007 z 14 marca 2007 r., otrzymała pismo organu administracji informujące, że sądy powszechne dokonały zmiany treści decyzji Prezesa UOKiK nr RKR 32/2007 i postępowanie administracyjne zostało zakończone decyzją o treści nadanej jej ostatecznie przez sądy. W jej ocenie "Sądy dokonały zmiany i uchylenia na skutek odwołania każdej firmy z osobna", ale postępowanie może zakończyć formalnie jedynie Prezes UOKiK, poprzez wydanie w sprawie nowej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes UOKiK wzniósł o odrzucenie skargi w całości ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku, o jej oddalenie. Organ administracji wskazał, że skarga dotyczy bezczynności UOKiK w sprawie "stosowania postanowień niedozwolonych w umowach przez Z.T.S.G.s.a. w J. i podała jako numer sprawy oznaczenie RKR- 32/2007". Prezes UOKiK wyjaśnił, że RKR- 32/2007 to numer decyzji z 12 kwietnia 2007 r. kończącej postępowanie antymonopolowe wszczęte na wniosek strony postanowieniem RKR - 294/2005 z 3 listopada 2005 r. Organ administracji przypomniał, co stanowiło przedmiot postępowania antymonopolowego, wymienił strony postępowania oraz opisał jego przebieg. Powtórzył, że postępowanie antymonopolowe zostało zakończone decyzją Nr RKR-32/2007 z 12 kwietnia 2007 r., którą: I. uznano za naruszającą zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, praktykę polegającą na zawarciu przez: - Z.T.S.G.s.a. w J. oraz: - P.P.H.U. G.s.a.a w J., - S.C.H.P.G.sp. zo.o. w likwidacji w K., - B. W.W.L. i S. sp.j. w W., - G. P. S.B. S.A. w B. - Z. porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku dystrybucji systemów rynnowych, polegającego na pośrednim ustalaniu cen sprzedaży systemu rynnowego dla finalnych odbiorców poprzez ustalenie maksymalnego rabatu do dalszej odsprzedaży oraz II. nie stwierdzono praktyki ograniczającej konkurencję, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2-4 i 6 ww. ustawy, polegającej na zawarciu przez: - Z.T.S.G.s.a. w J. oraz: - P.P.H.U. G.s.a.a w J., - S.C.H.P.G.sp. zo.o. w likwidacji w K., - B. W.W.L. i S. sp.j. w W., - G. P. S.B. S.A. w B. - Z. porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku dystrybucji systemów rynnowych, polegającego na: 1) ograniczaniu i kontrolowaniu zbytu, 2) podziale rynków zbytu, 3) stosowaniu w podobnych umowach z osobami trzecimi uciążliwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzających tym osobom zróżnicowane warunki konkurencji, 4) ograniczeniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem. Organ wskazał, że w decyzji nr RKR-32/2007 zawarto rozstrzygnięcie co do wszystkich podmiotów wobec których wszczęto postępowanie antymonopolowe oraz co do wszystkich rodzajów porozumień wymienionych w postanowieniu o wszczęciu postępowania antymonopolowego. W decyzji rozstrzygnięto sprawę wszczętą postanowieniem z 3 listopada 2005 r. w pełnym zakresie, a tym samym decyzja zakończyła etap postępowania antymonopolowego. W następnym etapie prowadzone były postępowania sądowe zainicjowane odwołaniami stron od decyzji. Sądy orzekające uznały, że pomiędzy przedsiębiorcami nie doszło do zawarcia porozumień opisanych w decyzji z 12 kwietnia 2007 r. i ostatecznie zmieniły decyzję orzekając, że nie stwierdza ona stosowania praktyki ograniczającej konkurencję (np. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 10 grudnia 2010 r., sygn. akt XVII AmA 232/09 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 10 października 2013 r. oddalający apelację Prezesa UOKiK, sygn. VI ACa 376/11). Wszystkie wyroki są prawomocne. Pismem z 24 lipca 2018 r. do UOKiK zatytułowanym "Powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone" Spółka wniosła o uznanie za niedozwolone postanowienia umowy zawartej 20 lutego 1998 r. Odpowiadając na pismo organ administracji wyjaśnił, czym są niedozwolone postanowienia wzorca umowy w rozumieniu art. 3851 Kodeksu cywilnego oraz dlaczego przepisy prawne regulujące te zagadnienie nie mają zastosowania do umowy zawartej przez Spółkę i Gamrat (brak relacji konsument-przedsiębiorca). Skargi wnoszone na Delegaturę UOKiK w Krakowie zostały uznane przez Prezesa UOKiK za niezasadne. Następnie, pisma Strony zostały ponownie przeanalizowane przez organ administracji i potraktowane jako zawiadomienie o stosowaniu praktyk ograniczających konkurencję. Ewaluacja sprawy pod kątem możliwości stosowania praktyk ograniczających konkurencję nie dała podstaw do podjęcia dalszych działań (pismo UOKiK do Strony z 8 marca 2019 r.). Pismem z 25 marca 2019 r. Spółka wniosła skargę na bezczynność Prezesa UOKiK. Skarga została odrzucona w uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych (postanowienie WSA w Warszawie z 17 września 2019 r., VI SAB/Wa 56/19). Pismem z 4 czerwca 2020 r. Spółka ponownie złożyła skargę na bezczynność Prezesa UOKiK "w sprawie stosowania postanowień niedozwolonych w umowach przez Z.T.S.G.s.a. w J.". Postanowieniem z 7 stycznia 2021 r. sygn. akt VI SAB/Wa 48/20 WSA w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 ust. 6 p.p.s.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny". Pomimo prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny, Spółka pismem z 12 stycznia 2023 r. ponownie zarzuciła Prezesowi UOKiK niepodjęcie działań w zakresie jej wniosku z 2005 r. Tym razem przywołała wyrok Sądu Najwyższego z 11 października 2022 r. sygn. akt I NSKP 16/21, który w jej ocenie stanowi podstawę do tego, by Prezes UOKiK ponownie zajął się jej sprawą. Z treści tego pisma wynika również, że Strona przyjmuje, iż decyzja nr RKR-32/2007 w toku postępowań sądowych została uchylona, a to sprawia, że postanowienie o wszczęciu postępowania antymonopolowego w sprawie nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, a tym samym postępowanie administracyjne - zainicjowane jej wnioskiem z 2005 r. - nie zostało zakończone i konieczne jest wydanie nowej decyzji. Prezes UOKiK wyjaśnił w odpowiedzi na skargę, że wyrok z 11 października 2022 r. odnosi się tylko do sytuacji, gdy decyzja organu administracji zostanie przez sąd uchylona. Nie dotyczy sytuacji, gdy decyzja Prezesa UOKiK zostanie zmieniona przez sąd powszechny. W tej sprawie treść decyzji Nr RKR-32/2007 funkcjonuje w obrocie prawnym w kształcie nadanym jej przez sądy powszechne. W piśmie z 31 stycznia 2023 r. ponownie wskazał, że w toku postępowań sądowych, jakie toczyły się w następstwie wniesionych odwołań, decyzja Nr RKR-32/2007 nie została uchylona, lecz zmieniona, a sądy orzekające w sprawie uznały, że pomiędzy przedsiębiorcami nie doszło do zawarcia porozumień opisanych w decyzji i ostatecznie zmieniły ww. decyzję (nie doszło do jej uchylenia). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu z przyczyn, o których mowa w uchwale z 22 czerwca 2020 r. w sprawie II OPS 5/19 podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyjaśnić należy, że z art. 269 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U z 2023 r., poz. 259); dalej "p.p.s.a.", wynika moc ogólnie wiążąca uchwał powiększonych składów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Istota owej mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (vide - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2020 r. II GSK 1419/19). W powołanej Uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wynika z akt, Spółka objęła skargą na bezczynność postępowanie w sprawie stosowania postanowień niedozwolonych, jaka toczyła się w sprawie wszczętej postanowieniem z 3 listopada 2005 r. nr RKR-32/2007, na skutek złożenia w dniu 18 lipca 2005 r. przez Stronę zawiadomienia o popełnieniu czynów nieuczciwej konkurencji oraz stosowaniu zakazanych porozumień, przez G. S.A. w J.. Sprawa zakończona została wydaniem w dniu 12 kwietnia 2007 r. kończącej postępowanie administracyjne decyzji Prezesa UOKiK. Zdaniem Spółki organ pozostaje nadal w bezczynności, albowiem przywołana decyzja nie zawierała rozstrzygnięcia w sprawie umowy z dnia 20 lutego 1998 r, w przedmiocie której organ nie zajął stanowiska. Z treści złożonej do WSA w Warszawie skargi można wywnioskować, że żądaniem Skarżącej jest stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa organu, a zatem podstawą prawną skargi jest przepis art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jak zasadnie wyjaśnił organ, w decyzji Nr RKR-32/2007 z 12 kwietnia 2007 r. zawarto całościowe rozstrzygnięcie: co do wszystkich podmiotów, wobec których wszczęto postępowanie antymonopolowe oraz co do wszystkich rodzajów porozumień wymienionych w postanowieniu o wszczęciu postępowania antymonopolowego. Należy zatem uznać, że decyzja z 12 kwietnia 2007 r. zawiera rozstrzygnięcia w całym zakresie sprawy wszczętej postanowieniem Prezesa UOKiK z 3 listopada 2005 r. i zakończyła etap postępowania antymonopolowego. Należy też zaznaczyć, iż – co zostało wskazane w decyzji z 12 kwietnia 2007 r. in fine – przysługiwał od niej środek odwoławczy do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Reasumując, skoro według stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w uchwale z 22 czerwca 2020 r. sygn. II OPS 5/19, fakt zakończenia postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi, w zakresie rozstrzygnięcia żądanego przez Skarżącą, Sąd na podstawie art. 58 § 1 ust. 6 skargę odrzucił. O zwrocie wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.