V SA/Wa 998/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 marca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] ; [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne postanawia: - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 16 marca 2018 r.

Wyrokiem z dnia 9 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. H.. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem – sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 31 stycznia 2018 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, posiada wspólnie z mężem mieszkanie o pow. 34 m2, zaś mąż posiada również działkę budowlaną o pow. 1.200 m2, samochód osobowy z 2006 r. oraz jest współwłaścicielem budynku mieszkalnego i działki. W rubryce nr 7.2.1 wniosku oświadczyła, iż posiada oszczędności pieniężne w wysokości 3.000 zł. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, natomiast jej mąż osiąga dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.142 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżąca oświadczyła, iż jej zobowiązania stałe i miesięczne wydatki wynoszą łącznie koło 1.100 zł. Postanowieniem z dnia 16 marca 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wskazał, wnioskodawczyni nie wykazała, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. Zasadniczy wpływ na przyjęcie takiego stanowiska wywarła ta okoliczność, iż skarżąca posiada zasoby pieniężne w wysokości 3.000 zł, które – jak sama wskazuje – stanowią oszczędności (zgromadzone na rachunku bankowym bądź w gotówce), a zatem takie, które nie są pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), związane z egzystencją. Wobec tego uznać należało, że ich przeznaczenie na koszty postępowania nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Na odmowę przyznania prawa pomocy wpływ miało także to, iż nie sposób przyjąć by wnioskodawczyni i jej mąż znajdowali się w stanie ubóstwa, skoro posiadają majątek nieruchomy i ruchomy o znacznej wartości (mieszkanie, budynek mieszkalny, działki, samochód), jak również stałe źródło dochodów (umowa o pracę męża), których miesięczna wysokość (2.142 zł) przewyższa wskazaną kwotę miesięcznych wydatków (koło 1.100 zł). W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że zasoby pieniężne w wysokości 3.000 zł nie stanowią oszczędności, lecz są zabezpieczeniem rzekomego długu TP S.A. Poza tym zasoby te stopniały obecnie do 600 zł. Skarżąca wskazała również, że nie uzyskuje stałego miesięcznego dochodu, ponieważ jest osobą bezrobotną. Dodała także, że kwota 1.100 zł odnosi się jedynie do stałych zobowiązań i nie uwzględnia kosztów utrzymania (jedzenia, odzieży, biletu miesięcznego męża, leków, leczenia, ZUS i telefonu komórkowego). Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej jako: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, dlatego powinnością wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą, przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową i rodzinną skarżącej, należało się zgodzić z referendarzem sądowym, że skarżąca nie wskazała na żadną okoliczność, która uniemożliwiłaby jej poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu referendarz sądowy trafnie zauważył, że przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uniemożliwia posiadanie przez nią i jej męża majątku ruchomego i nieruchomego o znacznej wartości (mieszkanie, budynek mieszkalny, działki, samochód), a także uzyskiwanie przez męża skarżącej stałego dochodu przekraczającego miesięczne wydatki na konieczne utrzymanie. Trafnie też – w odniesieniu do powyższych informacji zawartych we wniosku – wskazał referendarz sądowy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że strona, która dysponuje wolnym od obciążeń majątkiem oraz stałym comiesięcznym dochodem, powinna pokryć wydatki związane ze swym udziałem w postępowaniu sądowym bez pomocy państwa (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08). Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 14 lipca 2006 r. sygn. akt II OZ 726/06; z dnia 25 listopada 2013 r. o sygn. akt I OZ 1132/13; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedstawionym kontekście zasadna jest ocena referendarza sądowego, iż opłacenie wpisu przez skarżącą w rozpoznawanej sprawie może doprowadzić jedynie do uszczerbku na jej majątku, a nie do uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącej i jego rodziny. Odnosząc się do podniesionej w sprzeciwie okoliczności pozostawania skarżącej bez pracy, przypomnieć należy ugruntowane już stanowisko orzecznictwa, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm.) małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy. W związku z tym przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy wziął również pod uwagę dochody męża skarżącej. W odniesieniu do podniesionej w sprzeciwie kwestii wydatków na utrzymanie przekraczających powołaną przez referendarza kwotę 1.100 zł wskazać natomiast należy, że kwota ta została wskazana przez samą skarżącą we wniosku, w rubryce 11. Rubryka ta dotyczy zaś zobowiązań i stałych wydatków (np. kredytów, pożyczek, rat leasingowych, alimentów, czynszów najmu, kosztów ponoszonych na mieszkanie, opłat za media, kosztów leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia majątku). Referendarz sądowy mógł zatem uznać, że wskazana przez skarżącą kwota 1.100 zł odnosi się do wszystkich kosztów utrzymania. Dodać należy, że chociaż skarżąca w sprzeciwie podniosła, że kwota ta nie zawiera wydatków na żywność, odzież, leczenie, składki ZUS, opłaty za telefon, i bilet miesięczny męża, to jednocześnie nie podała jaką sumę przeznacza na pokrycie tych wydatków. Podsumowując Sąd stwierdza, że referendarz sądowy w sposób pełny i wnikliwy dokonał analizy sytuacji materialnej Skarżącego. Powyższej oceny Skarżący skutecznie nie podważył w sprzeciwie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.