V SA/Wa 784/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Asesor WSA - Piotr Wróbel (spr.), Protokolant referent - Dariusz Bychawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2025 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 grudnia 2024 r. nr DWZ-6/2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz B. S.A. z siedzibą w W. kwotę 41 391 zł (czterdzieści jeden tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną do tut. Sądu decyzją z 19 grudnia 2024 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Organ, Prezes UOKIK) po rozpoznaniu wniosku B. S. A. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca, Spółka): - uchylił decyzję Prezesa UOKIK z 25 sierpnia 2023 r. w części oznaczonej pkt I.2; - nałożył na Spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości 2.637.385,53 zł; - utrzymał w pozostałej części w mocy decyzję z 25 sierpnia 2023 r.; - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w sprawie kosztów orzeczone w pkt II.1 oraz II.2 zaskarżonej decyzji z 25 sierpnia 2023 r.; - ustalił wysokość kosztów postępowania odwoławczego na kwotę 161,40 zł i nałożył na Stronę obowiązek zwrotu ww. kwoty na rzecz Organu. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Organ przypomniał, że działając na podstawie art. 13c ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1790 ze zm.; dalej: ustawa o przeciwdziałaniu) oraz danych przekazanych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej przeprowadził analizę prawdopodobieństwa nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez Stronę. Następnie na podstawie art. 13c ust. 2 oraz art. 13e ust. 2 w zw. z art. 13b ustawy i przeciwdziałaniu wszczął postępowanie w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez Stronę za okres czerwiec, lipiec oraz sierpień 2020 r. Decyzją z 25 sierpnia 2023 r. Organ: - w pkt I.1 stwierdził nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez Stronę w okresie czerwiec-sierpień 2020 r., tj. działanie naruszające zakaz, o którym mowa w art. 13b ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu; - w pkt I.2 nałożył na Stronę administracyjną karę pieniężną w wysokości 2.832.593,77 zł; - w pkt II.1 – obciążył Stronę kosztami postępowania w wysokości 259,40 zł; - w pkt II.2 zobowiązał Stronę do zwrotu kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia, w którym rozstrzygniecie w przedmiocie kosztów stało się ostateczne. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Organ w szczególności wskazał, które ze świadczeń pieniężnych nie zostały uwzględnione w ramach dokonywanych ustaleń w ramach prowadzonego postępowania, stosownie do przepisów ustawy o przeciwdziałaniu, a których wykaz został zawarty w tabelach C1-C5 załączonych do decyzji. Analogicznie Organ wskazał poszczególne kategorie świadczeń pieniężnych nie spełnionych lub spełnionych przez Stronę po terminie, które uwzględnił przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, a których wykaz zawarto dodatkowo w tabelach A1-A7 oraz B1-B13 załączonych do decyzji. Organ podał, że suma wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po terminie przez Stronę postępowania w badanym okresie czerwiec-sierpień 2020 r. przekroczyła próg ustawowy, o którym mowa w art. 13b ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1649; dalej: ustawa nowelizująca z 2019 r.). Organ nie stwierdził również zasadności zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej ze względu na brak spełnienia przesłanek określonych w art. 13v ust. 6, ust. 7 oraz ust. 8 ustawy o przeciwdziałaniu odnosząc się w stosunku do każdej z ww. przesłanek do argumentacji przedstawionej przez Stronę. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Spółka zarzuciła wydanie decyzji z 25 sierpnia 2023 r. z naruszeniem: 1) art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 13q ustawy o przeciwdziałaniu poprzez błędne ustalenie, że do opóźnienia się Strony ze spełnienia świadczeń pieniężnych nie doszło w wyniku działania siły wyższej – pandemii COVID-19; 2) art. 189c k.p.a. poprzez wymierzenie Spółce kary pieniężnej także za transakcje handlowe, których wyłącznymi stronami były podmioty należące do tej samej grupy kapitałowej; 3) art. 13v ust. 8 ustawy o przeciwdziałaniu poprzez nieodstąpienie od wymierzenia kary w sytuacji, gdy za jej nałożeniem w zakresie transakcji handlowych, których wyłącznymi stronami były podmioty należące do tej samej grupy kapitałowej nie przemawiał interes publiczny. Organ w toku ponownego rozpoznania sprawy przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe obejmujące m.in. pozyskanie informacji i dokumentów od kontrahentów spółki (m.in. oświadczeń o rozmiarze prowadzonej działalności, informacji o datach doręczeń towarów/wykonania usługi, doręczeń faktur oraz potwierdzeń dat doręczenia towaru/wykonania usługi, umów zawartych ze Stroną oraz wskazanie terminów zapłaty wynikających z transakcji handlowych objętych postępowaniem. Dodatkowo Organ wezwał Stronę od udzielenia informacji o działaniach podjętych wobec kontrahentów, w których powoływała się na wystąpienie siły wyższej jako przyczynę braku możliwości spełnienia w terminie świadczeń pieniężnych objętych postępowaniem. Postępowanie zakończyło się wydaniem przez Organ wskazanej na wstępie decyzji z 19 grudnia 2024 r. W uzasadnieniu Organ wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy niezbędne było uwzględnienie danych i informacji pozyskanych w toku dodatkowego postępowania dowodowego, co powodowało konieczność skorygowania ustaleń w zakresie dodatkowego wyłączenia z zakresu niniejszego postępowania świadczeń pieniężnych poprzednio objętych decyzją z 25 sierpnia 2023 r. Organ przedstawił szczegółowe uzasadnienie wyłączenie poszczególnych transakcji z zakresu objętego postępowaniem przedstawiając zestawienie transakcji w Tabeli C6 stanowiącym załącznik do decyzji. Organ wyraźnie wskazał, że dokonana korekta stanowiska podjętego w decyzji z 25 sierpnia 2023 r. nie obejmowała sytuacji objętej zakazem określonym w art. 139 k.p.a. (por. np. s. 37 zaskarżonej decyzji). Skutkiem zawężenia zakresu świadczeń pieniężnych objętych postępowaniem w stosunku do poprzednio ustalonego zakresu była konieczność odmiennego – korzystnego dla Strony określenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej w nowej, prawidłowej wysokości – a tym samym niezbędne było uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt I.2. Organ podtrzymał natomiast wcześniej wyrażone stanowisko w zakresie braku wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary, o których mowa w art. 13v ust. 6-8 ustawy o przeciwdziałaniu. W szczególności Organ wskazał, że z dokonanej analizy terminowości regulowania przez Spółkę świadczeń pieniężnych także w okresach poprzedzających i następujących po okresie objętym postepowaniem wynika, że opóźnienia nie były powiązane wyłącznie z okresem wystąpienia pandemii COVID-19 w 2020 r. Organ dodatkowo odniósł się do podnoszonych przez Spółkę argumentów dotyczących w szczególności: kwestii zarządzania płynnością przez Stronę, oceny sprawozdań finansowych Spółki za poszczególne lata 2019-2021, sytuacji finansowej oddziału M. w T.. Organ wziął przy tym pod uwagę brak podejmowania przez Spółkę jakichkolwiek działań w celu informowania kontrahentów o możliwych opóźnieniach w płatnościach ze względu na wybuch pandemii COVID-19. Z kolei w kontekście braku wystąpienia przesłanki określonej w art. 13v ust. 8 ustawy o przeciwdziałaniu, Organ wskazał m.in. na konieczność realizacji celu określonego Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach handlowych (Dz. Urz. UE z 2011 r. Nr L48, s. 1 i n.; dalej: dyrektywa 2011/7). Organ wskazał, że brak zapłaty przez Stronę dostawcom zagraża interesom kolejnych przedsiębiorców działających na rynku generując tzw. efekt kuli śnieżnej. Organ podkreślił przy tym, że interes publiczny uzasadnia podejmowanie przez Prezesa UOKIK działań w celu eliminowania nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Dodatkowo Organ wskazał, że w niniejszej sprawie ustalono, że Strona nie dokonała w terminie płatności na rzecz blisko 1000 kontrahentów na znaczną kwotę, a stwierdzone naruszenie ustawowego zakazu i popełnienie deliktu administracyjnego musi być uznane za działanie godzące w interes publiczny. Odnosząc się do zarzucanego przez Spółkę naruszenia art. 189c k.p.a. Organ przypomniał, że na mocy ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 242 dalej: ustawa nowelizująca z 2022 r.) dokonano zmian m.in. zakresu świadczeń pieniężnych objętych postępowaniem w przedmiocie nadmiernego opóźnienia w spełnienia świadczeń pieniężnych, jak i wprowadzono całkowicie nowy model karania oraz przewidziano odrębne przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej czy też przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Organ podkreślił, że w ustawie nowelizującej z 2022 r. wprowadzono przepisy intertemporalne, zarówno w aspekcie materialnym jak i formalnym (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 6 ustawy nowelizującej z 2022 r.). W tej sytuacji, w ocenie Organu przepisu ustawy nowelizującej z 2022 r. stanowią regulację szczególną wobec normy określonej w art. 189c k.p.a. i znajdują zastosowanie zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. W skardze do tut. Sądu Spółka – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżyła decyzję Prezesa UOKIK z 19 grudnia 2024 r. w części, w której nałożono na Skarżącą karę pieniężną wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania, wnosząc o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Organu z 25 sierpnia 2023 r. w części, w jakiej została utrzymana w mocy oraz 2) o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Spółka zarzuciła naruszenie: - art. 189c k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna (względniejsza dla sprawcy) niż w czasie naruszenia prawa, co w konsekwencji stanowiło naruszenie przez Organ przepisów: art. 2 Konstytucji RP, art. 15 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej: MPPOiP) oraz zasady 2 rekomendacji nr R (91) Komitetu Ministrów Państw Członkowskich Rady Europy z 13.02.1991 r. w sprawie sankcji administracyjnych (dalej: rekomendacja nr R(91)), a także zasad lex mitior retro agit oraz prioritas legis mitior; - art. 13v ust. 7 ustawy o przeciwdziałaniu - poprzez błędną wykładnię pojęcia "siły wyższej", polegającą na utożsamianiu jej z sytuacją absolutnej, zupełnej niemożności spełnienia świadczeń pieniężnych, podczas gdy tak wąskie rozumienie tego pojęcia nie znajduje oparcia normatywnego, a fakt częściowego spełniania świadczeń pieniężnych przez Stronę w okresie epidemii Covid-19 (świadczący o nieistnieniu "zupełnej niemożności spełnienia świadczeń") nie może działać na jej niekorzyść; - art. 13v ust. 8 ustawy o przeciwdziałaniu (w brzmieniu obowiązującym do dnia 7 grudnia 2022 r.) oraz art. 8 § 1, art. 9 i art. 11 k.p.a. - poprzez nieodstąpienie od wymierzenia kary i uznanie, że funkcja prewencyjna oraz represyjna kary mogą zostać spełnione, podczas gdy w świetle aktualnie obowiązujących przepisów Prezes UOKIK nie uwzględnia transakcji handlowych, których wyłącznymi stronami są podmioty należące do tej samej grupy kapitałowej, a co za tym idzie realizacja funkcji prewencyjnej oraz represyjnej jest - logicznie rzecz ujmując - niemożliwa; - art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że do opóźnienia się Skarżącej ze spełnianiem świadczeń pieniężnych doszło z jej zawinienia a nie jak twierdzi Skarżąca, na skutek pandemii Covid-19, będącej siłą wyższą; - art. 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącej, w sytuacji gdy przedmiotem wnioskowanych dowodów były okoliczności mające znaczenie dla sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes UOKIK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 2 października 2025 r. Skarżąca przedstawiła dodatkową argumentację podniesionych w skardze zarzutów. W szczególności Skarżąca powołała się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka akcentujące szczególny charakter zasady lex mitior retro agit. Skarżąca wskazała również na konieczność poszanowania praw jednostki przewidzianych w art. 49 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej: KPP) oraz art. 7 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (dalej: EKPC). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Na obecnym etapie sporu, kwestie sporne pomiędzy stronami dotyczą zasadniczo następujących zagadnień: - zastosowania zasady lex mitior retro agit (naruszenie art. 189c k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, art. 15 MPPOIP, zasady nr 2 rekomendacji R(91), art. 47 ust. 1 KPP oraz art. 7 ust. 1 EKPC); - spełnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary ze względu na działanie siły wyższej (naruszenie art. 13v ust. 7 ustawy o przeciwdziałaniu) lub też ze względu na wystąpienie uzasadnionego przypadku (naruszenie art. 13v ust. 8 ustawy o przeciwdziałaniu) - błędnych ustaleń w kwestii braku wpływu pandemii Covid-19 na powstanie opóźnień w regulowaniu przez Skarżącą świadczeń pieniężnych na rzecz kontrahentów w terminie oraz pominięcie przy dokonywaniu tejże oceny wniosków dowodowych Strony (naruszenie art. 77, 78 §1 i 2 oraz 80 k.p.a.) W ocenie Sądu za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia prawa unijnego poprzez naruszenie gwarancji procesowych przyznanych jednostkom na mocy art. 49 ust. 1 KPP. W tym miejscu należy wskazać, że Skarżąca upatruje naruszenia ww. normy prawa unijnego (w związku z ww. przepisami prawa krajowego i europejskiego) poprzez brak uwzględnienia zmian zakresu przedmiotowego oraz zasad proceduralnych mających zastosowanie do postępowań w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych dokonanych na mocy ustawy nowelizującej z 2022 r. W szczególności w ocenie Skarżącej istotne jest ograniczenie – w stosunku do poprzednio obowiązującego stanu prawnego – zakresu przedmiotowego transakcji uwzględnianych w ramach tego postępowania poprzez pominięcie transakcji handlowych, których wyłączonymi stronami są podmioty należące do tej samej grupy kapitałowej (art. 13v ust. 2a pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu). Zdaniem Strony, tego rodzaju ograniczenie zakresu przedmiotowego transakcji ma istotny wpływ na zakres i wysokość orzeczonej wobec Skarżącej kary – uwzględniając przy tym okoliczność, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z 25 sierpnia 2023 r. zostały wydane już po wejściu w życie ustawy nowelizującej z 2022 r. W ocenie Skarżącej art. 189c k.p.a. w związku z powołanymi w skardze przepisami prawa europejskiego (rozszerzonymi o przepisy prawa unijnego pismem procesowym z 2 października 2025 r.) zobowiązywały Organ do uwzględnienia ustawy względniejszej dla Skarżącej - a więc pominięcie transakcji dokonywanych w badanym okresie w ramach grupy kapitałowej. Z takim stanowiskiem nie zgodził się Organ powołując się na fakt zawarcia w ustawie nowelizującej z 2022 r. przepisów intertemporalnych stanowiących lex specialis wobec normy określonej w art. 189c k.p.a. (art. 3 ust. 1 i ust. 6 ustawy nowelizującej z 2022 r.). W ocenie Sądu w tak zarysowanym sporze rację należało przyznać Skarżącej, choć Sąd nie podzielił w całości prezentowanego przez Stronę stanowiska. W pierwszej kolejności należy wskazać, że ocena prawidłowości prowadzonego w sprawie postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji przez Prezesa UOKIK musi uwzględniać normy prawa Unii Europejskiej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że niniejsza sprawa jest sprawą "z elementem unijnym". Jest tak z następujących powodów: Po pierwsze, podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy o przeciwdziałaniu, która stanowi krajowy środek wdrażający do polskiego porządku prawnego postanowienia dyrektywy 2011/7. Po drugie, z dyrektywy 2011/7 nie wynika co prawda obowiązek wprowadzenia przez państwa członkowskie sankcji takich jak przewidziane w art. 13v i n. ustawy o przeciwdziałaniu administracyjne kary pieniężne. Tego rodzaju środki mieszczą się natomiast w ramach przewidzianego w dyrektywie 2011/7 upoważnienia do wprowadzenia przez Państwa Członkowskie dodatkowych przepisów zapewniających pełniejszą realizację celów dyrektywy (por. art. 12 ust. 3 dyrektywy 2011/7). Po trzecie, polski ustawodawca wyraźnie motywował wprowadzenie administracyjnych kar pieniężnych do ustawy o przeciwdziałaniu koniecznością wzmocnienia prywatnoprawnych rozwiązań poprzez wprowadzenie – na wzór rozwiązań francuskich – dodatkowego mechanizmu wspierającego przeciwdziałanie powstawaniu zatorów płatniczych (por. s. 31 uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej z 2019 r.). Dodatkowo wprowadzona na mocy nowelizacji z 2022 r. całościowa zmiana systemu karania – obejmująca w szczególności wyłączenie z zakresu objętego postępowaniem w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych m.in. świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych, których wyłącznymi stronami są podmioty należące do tej samej grupy kapitałowej (art. 13v ust. 2a pkt 2 w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną z 2022 r.) – motywowana była przez ustawodawcę krajowego brakiem wpływu tychże transakcji na powstawanie zatorów płatniczych. W uzasadnieniu wprowadzanej zmiany wyraźnie wskazano, że kwestia rozliczeń podmiotów w jednej grupie kapitałowej nie wpływa na zewnętrzy rynek ani na działające na nim podmioty, a tym samym zasadne jest jej wyłączenie zarówno z zakresu obowiązku sprawozdawczego jak i z grona okoliczności wpływających na nałożenie kary i jej wysokość w ramach postępowania prowadzonego przez Prezesa UOKIK (por. s. 10 uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej z 2022 r.). Oznacza to, że ustawodawca polski wprost przyznał, iż karanie za ewentualne opóźnienia w płatnościach dotyczących transakcji dokonywanych w ramach jednej grupy kapitałowej w żaden sposób nie przyczyni się do realizacji celów dyrektywy 2007/11. W ocenie Sądu w świetle powyższych okoliczności nie ma wątpliwości, że ocena dopuszczalności zastosowania krajowych przepisów regulujących tryb i zasady nakładania administracyjnych kar pieniężnych, na podstawie art. 13v i n. ustawy o przeciwdziałaniu musi uwzględniać obowiązek poszanowania gwarancji proceduralnych określonych w prawie unijnym. Powyższe stwierdzenie jest o tyle istotne, że rację ma Organ podnosząc, iż przewidziane w ustawie nowelizującej z 2022 r. przepisy intertemporalne w sposób wyraźny i jasny nakazują zastosowanie przepisów w brzmieniu dotychczasowym do postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 6-8 ustawy nowelizującej z 2022 r.). Trafnie Organ wskazuje, że ww. przepisy nakazują stosowanie przepisów w dotychczasowym brzmieniu zarówno w aspekcie materialnym jak i formalnym. Tym samym – z punktu widzenia prawa krajowego – ww. przepisy temporalne powinny znaleźć zastosowanie jako lex specialis w stosunku do normy ogólnej określonej w art. 189c k.p.a. Rzecz w tym, że wyżej akcentowany charakter unijny rozpatrywanej sprawy uzasadnia konieczność zbadania, czy tego rodzaju przepisy przejściowe nie stoją na przeszkodzie realizacji gwarancji proceduralnych przyznanych na mocy prawa unijnego. W istocie bowiem w sprawie nie jest kwestionowane, że zmiany wprowadzone na mocy ustawy nowelizującej z 2022 r. mają istotny (korzystny dla Strony) wpływ na wynik postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Nie jest bowiem kwestionowane, że w postępowaniu tym uwzględniono także transakcje pomiędzy podmiotami należącymi do tej samej grupy kapitałowej co Skarżąca. Inaczej mówiąc, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga przesądzenia, czy wyłączenie zastosowania ustawy względniejszej dla Skarżącej – zgodnie z krajowymi przepisami intertemporalnymi – jest dopuszczalne z punktu widzenia zapewnienia skuteczności prawu unijnemu, bez konieczności uwzględnienia korzystnych dla Skarżącej zmian wprowadzonej ustawą nowelizującą z 2022 r. W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy odpowiedź na to pytanie jest negatywna. Należy zgodzić się ze Skarżącą, że zasada lex mitior retro agit stanowi zasadę uznaną w prawie unijnym. Zgodnie z art. 49 ust. 1 KPP: "Nikt nie może zostać skazany za popełnienie czynu polegającego na działaniu lub zaniechaniu, który według prawa krajowego lub prawa międzynarodowego nie stanowił czynu zabronionego pod groźbą kary w czasie jego popełnienia. Nie wymierza się również kary surowszej od tej, którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zabroniony pod groźbą kary został popełniony. Jeśli ustawa, która weszła w życie po popełnieniu czynu zabronionego pod groźbą kary, przewiduje karę łagodniejszą, ta właśnie kara ma zastosowanie." Należy przy tym podkreślić, że art. 49 ust. 1 zdanie ostatnie KPP znajduje zastosowanie także do administracyjnych kar pieniężnych poddanych kontroli przez sądy administracyjne (por. wyrok TS w sprawie C-544/23, BAJI Trans, EU:C:2025:614). W ocenie Sądu charakter i cel kary pieniężnej, o której mowa w art. 13v ustawy o przeciwdziałaniu, pozwala na zakwalifikowanie jej jako sankcji karnych w rozumieniu prawa unijnego. Sąd nie ma wątpliwości, iż administracyjna kara pieniężna realizuje obok celu prewencyjnego także cel represyjny i nie ma charakteru odszkodowawczego oraz odznacza się wysokim stopniem surowości grożącej kary (por. wyrok w sprawie C-544/23, BAJI Trans, pkt 63-71). W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi również przesłanka negatywna do zastosowania art. 49 ust. 1 KPP w postaci prawomocnego orzeczenia o karze (por. wyrok TS w sprawie C-650/13, Delvigne, EU:C:2015:648; pkt 45). Należy w tym miejscu przypomnieć, że w sytuacji, w której dokonanie wykładni przepisu krajowego, która byłaby zgodna z wymogami prawa Unii, nie jest możliwe, to zasada pierwszeństwa tego prawa wymaga, aby sąd krajowy, do którego należy w ramach jego właściwości stosowanie przepisów tego prawa, odstąpił od stosowania wszelkich przepisów prawa krajowego sprzecznych z bezpośrednio skutecznymi przepisami prawa Unii (zob. wyroki TS: w sprawie C-573/17, Popławski, EU:C:2019:530, pkt 58 oraz 61; w sprawie C-715/20 X, EU:C:2024:139, pkt 72). Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić pełną skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego (zob. m.in. wyrok NSA z 24 czerwca 2025 r., II GSK 2635/21). W ocenie Sądu realizacja tego obowiązku – w okolicznościach niniejszej sprawy – wymaga dokonania oceny, czy zastosowanie krajowych przepisów intertemporalnych nie narusza unijnych gwarancji proceduralnych określonych w art 49 ust. 1 zdanie ostatnie KPP. Tylko w sytuacji stwierdzenia braku naruszenia zasady lex mitior retro agit dopuszczalne jest zastosowanie zasad intertemporalnych przewidzianych w ustawie nowelizacyjnej z 2022 r. Sąd stwierdza, że z pewnością konieczność odstąpienia od zastosowania w sprawie przepisu krajowego sprzecznego z prawem unijnym w rozpatrywanej sprawie będzie wymagać modyfikacji zastosowania reguł intertemporalnych przewidzianych w prawie krajowym. W szczególności oznacza to brak możliwości powołania się na wprowadzone przez ustawodawcę polskiego przepisy przejściowe wyłączające możliwość zastosowania – oczywiście korzystnego dla Skarżącej – wprowadzonego na mocy ustawy nowelizującej z 2022 r. - art. 13v ust. 2a pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu. Sąd stwierdza, że zapewnienie poszanowania unijnej zasadzie stosowania ustawy względniejszej dla sprawy oznacza konieczność pominięcia – w prowadzonym postępowaniu transakcji określonych w art. 13v ust. 2a pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu. Jak już wyżej wskazano, sam polski ustawodawca przyznał, że opóźnienia w płatnościach odnośnie do transakcji zawieranych pomiędzy członkami tej samej grupy kapitałowej są irrelewantne z punktu widzenia realizacji celów dyrektywy 2007/11, a tym samym niezasadne jest uwzględnienie tychże transakcji przy wymiarze kary pieniężnej, która niewątpliwie jest dodatkowym mechanizmem krajowym, mającym sprzyjać realizacji celów określonych w dyrektywie 2007/11. Rzeczą Organu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie ustalenie, czy obowiązek zapewnienia poszanowania gwarancji przewidzianych w art. 49 ust. 1 KPP wymaga modyfikacji zastosowania – w okolicznościach rozpatrywanej sprawy - określonych w art. 3 ustawy nowelizującej z 2022 r. zasad intertemporalnych także w zakresie pozostałych zmian wprowadzonych na mocy noweli z 2002 r. a mających zastosowanie do postępowań w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej kary pieniężnej zarówno w aspekcie materialnym jak i formalnym. Ocena, która z kolidujących w czasie ustaw jest względniejsza dla strony, jest kompleksową oceną porównawczą, a mianowicie porównaniem sytuacji zindywidualizowanego sprawcy konkretnego naruszenia prawa przy zastosowaniu ustawy "innej" z sytuacją zindywidualizowanego sprawcy konkretnego naruszenia prawa przy zastosowaniu ustawy poprzednio obowiązującej. Ustawa ma być bowiem względniejsza dla strony. Nie jest zatem wystarczające porównanie in abstracto odpowiednich przepisów sankcjonowanych i/lub sankcjonujących zawartych w ustawie nowej i ustawie poprzednio obowiązującej, lecz wymagana jest każdorazowo ocena in concreto, a zatem uwzględnienie wszystkich skutków wynikających dla sprawcy naruszenia prawa z ustawy nowej i ustawy poprzednio obowiązującej (por. A. Zoll [w:] Kodeks karny. Część ogólna, t. 1, cz. 1, Komentarz do art. 1–52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016, komentarz do art. 4, teza 41; podobnie, M. Sala-Szczypiński, Administracyjne kary pieniężne czasu epidemii i zasada stosowania "ustawy względniejszej", "Roczniki Administracji i Prawa" 2021/1, s. 142). Tym samym konieczność uwzględnienia gwarancji procesowych wynikających z art. 49 KPP może oznaczać konieczność ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego oceny, w tym także – ewentualnie – przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Jak wyżej wskazano, zasad pierwszeństwa prawa UE wymagać będzie zapewnienia, że zastosowanie przepisów przejściowych określonych w art. 3 ustawy nowelizującej z 2022 r. nie naruszy wynikającej z prawa unijnego zasady lex mitior retro agit. Powyższa ocena wymaga również odpowiedniego wyważenia spornych wartości. W orzecznictwie sądowym podkreśla się bowiem, że możliwość zwolnienia z kary – pomimo naruszenia przepisów ustawy – może znaleźć uzasadnienie jedynie w sytuacjach wyjątkowych (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., II GSK 855/20) Ten kompleksowy charakter obowiązków ciążących na organie – które nie zostały w prawidłowy sposób zrealizowane w postepowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji - uzasadnia konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji jako naruszającej art. 49 ust. 1 KPP w zw. z zasadą pierwszeństwa prawa UE oraz w zw. z art. 3 ustawy nowelizującej z 2022 r. W świetle powyższych ustaleń, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.