V SA/Wa 745/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Asesor WSA Dorota Brzozowska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w Z. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 9 lutego 2023 r. nr DRP.WPAIII.411.349.2023.LS; L.dz.6492.73X0050L4 w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić [...] sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w Z. 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi, wpisanego do rejestru opłat sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 16 marca 2023 r. pod poz. 8396.

Dnia 9 lutego 2023 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wydał wobec strony skarżącej decyzję znak DRP.WPAIII.411.349.2023.LS; L.dz 6492.73X0050L4 w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc sierpień 2022 r., od której przysługiwało prawo zwrócenia się do Prezesa Zarządu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy lub ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dniu 28 lutego 2023 r. (data nadania) strona skarżąca złożyła do Prezesa Zarządu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie, w dniu 16 marca 2023 r. (data nadania) skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa Zarządu z dnia 9 lutego 2023 r. (odmowa wypłaty dofinansowania za miesiąc sierpień 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634., dalej jako p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (§ 3 zd. pierwsze). Z treści cytowanych przepisów wynika, że w sprawach, w których obowiązuje postępowanie dwuinstancyjne, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być wyłącznie orzeczenie (decyzja, postanowienie) wydane przez organ orzekający w sprawie w drugiej instancji, a więc orzekający na skutek wniesienia odwołania. Przepisy art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. W niniejszej sprawie strona skarżąca mogła zatem wybrać sposób zaskarżenia decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 9 lutego 2023 r. i albo skorzystać z prawa złożenia od niej do Prezesa Zarządu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo wnieść do sądu administracyjnego skargę bez uprzedniego składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaznaczyć należy, że z tych środków prawnych nie można korzystać kumulatywnie. Skargę do sądu można wnieść skutecznie tylko wtedy, gdy strona nie skorzysta z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem obowiązuje zakaz dwutorowości postępowania sądowoadministracyjnego i administracyjnego. Skorzystanie z administracyjnych środków zaskarżenia (m.in. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) skutkuje tym, że skarga na to samo rozstrzygnięcie administracyjne staje się niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. W przypadku, gdy strona decyduje się najpierw skorzystać z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie wnosi skargę do sądu administracyjnego, skarga jest niedopuszczalna. Celem przepisu art. 52 § 3 p.p.s.a. nie jest bowiem przyznanie stronie możliwości dwutorowej lub dwukrotnej weryfikacji tego samego aktu administracyjnego, lecz prawo wyboru procedury: wniosku albo skargi. Nie ma przy tym znaczenia, czy środek przysługujący w toku postępowania administracyjnego (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) został złożony skutecznie, czy też nie, bowiem jedynym ustawowym warunkiem pozostaje nieskorzystanie z prawa złożenia tego wniosku (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2019 r., o sygn. akt I OZ 1169/19). Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której strona mogłaby wnieść skargę do sądu niejako na wypadek, gdyby wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został wniesiony skutecznie. Takie rozumienie art. 52 § 3 p.p.s.a. przeczy literalnemu brzmieniem tej normy, która wymaga od strony wyboru trybu domagania się ochrony, a więc decyzji co do tego czy skorzysta z trybu postępowania administracyjnego, czy też z trybu sądowoadministracyjnego. Przy czym konsekwencje tego wyboru obciążają stronę (zob. postanowienie NSA z 13 listopada 2019 r., o sygn. akt II OSK 2727/19). Z akt sprawy wynika, że skarga na decyzję z dnia 9 lutego 2023 r. została nadana, w dniu 16 marca 2023 r. (k. 23 akt administracyjnych). Z kolei od tej samej decyzji złożono także wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 28 lutego 2023 r. (k.71 akt administracyjnych). Zatem z zestawienia obu dat bezsprzecznie wynika, że wolą skarżącej było w pierwszym rzędzie uruchomienie kontroli decyzji z 9 lutego 2023 r. w administracyjnym trybie "instancyjnym". Skoro tak, to skarga złożona już po wszczęciu postępowania w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest niedopuszczalna i nie ma przy tym znaczenia, czy ten środek administracyjny (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) został złożony skutecznie, czy też nie. Jak wskazano powyżej, jedynym ustawowym warunkiem skutecznego złożenia skargi od decyzji Prezesa Zarządu z dnia 9 lutego 2023 r. było nieskorzystanie przez skarżącą z prawa złożenia od tej decyzji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był skargę odrzucić jako niedopuszczalną, o czym orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., w punkcie 1 sentencji postanowienia. Zgodnie zaś z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w punkcie 2 sentencji.