V SA/Wa 3028/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2017 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia - umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy.

W. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia 12 czerwca 2015 r. na postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Zarządzeniem z dnia 23 lipca 2015 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z 29 września 2015 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 6 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na niewykonanie przez skarżącego wezwania do nadesłania dokumentów oraz złożenia wyjaśnień w związku z art. 255 p.p.s.a. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w dniu 14 stycznia 2016 r. postanowienie, w którym również odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Postanowieniem z 10 marca 2016 r. sygn. akt II GZ 228/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na postanowienie tut. Sądu z 14 stycznia 2016r. Następnie – wobec nieuiszczenia wpisu sądowego – postanowieniem z 29 czerwca 2016 r. tut. Sąd odrzucił skargę. W dniu 16 sierpnia 2016 r. strona ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Po rozpoznaniu wniosku starszy referendarz sądowy postanowieniem z 12 października 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy w powołanym zakresie. Postanowienie to uprawomocniło się. W dniu 2 maja 2017 r. strona złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek został uzupełniony o formularz PPF w dniu 14 czerwca 2017 r. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że zakres przedmiotowy trzech kolejnych wniosków o prawo pomocy był tożsamy, bowiem w każdym przypadku skarżący żądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pierwsze postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy toczyło się przed wydaniem rozstrzygnięcia przez sąd I instancji. Postępowanie zakończyło ostateczne postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2016 r. sygn. akt II GZ 228/16 oddalające zażalenie strony na postanowienie tut. Sądu z 14 stycznia 2016 r. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany przez starszego referendarza sądowego już po odrzuceniu skargi. Rozpoznając trzeci wniosek o przyznanie prawa pomocy, należało mieć na uwadze prawomocne postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2016 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Następnie referendarz wskazał, że złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie brak było jednak podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącego dokonanej w prawomocnym postanowieniu z dnia 12 października 2016 r. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 27 czerwca 2017 r. skarżący powołał się na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie w wyniku wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2017 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu w całości. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zatem inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. W ocenie Sądu rozpoznając trzeci z kolei wniosek skarżącego o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym należało stwierdzić, że treść tego wniosku nie wskazuje by w jakimkolwiek zakresie nakierowany był on na wykazanie zmiany okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżącego. We wniosku tym skarżący ponownie złożył tożsame oświadczenia w zakresie swojej sytuacji. Nie można było więc uznać, że za złożeniem rozpoznawanego wniosku stała zmiana (pogorszenie) możliwości finansowych skarżącego. Należy podkreślić, że w sytuacji gdy strona skarżąca składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty na identycznej argumentacji, jak podnoszona w prawomocnie oddalonym już rozstrzygnięciu i który de facto ma na celu jedynie przedłużenie toczącego się postępowania sądowego, zastosowanie znaleźć powinien art. 249a p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się (por. postanowienia NSA: z dnia 31 maja 2016 r. o sygn. akt I GZ 351/16; z dnia 8 czerwca 2016 r. o sygn. akt I GZ 368/16; z dnia 15 lipca 2016 r. o sygn. akt I GZ 398/16; z dnia 4 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 768/16; także postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 20 września 2016 r. o sygn. akt IV SA/Po 895/15). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.