V SA/Wa 2795/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi A. O. O. i M. S. sp. z o.o. z siedzibą w D. na pismo Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. z siedzibą w Warszawie z dnia 21 września 2022 r. znak TF2UMONES-27 w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 200,00 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi zarejestrowanego w rejestrze opłat sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 26 października 2022 r. pod pozycją 38621.

Pismem z 26 października 2022 r. [...] (dalej "skarżąca") wniosła do tut. Sądu skargę na pismo ("decyzję") Polskiego Funduszu Rozwoju z 21 września 2022 r. przedmiocie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego pisma w całości, jak też zwrotu kosztów postępowania, wskazując na niezgodność z § 5 pkt 5 i 8b regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym "Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm". Ponadto, według spółki, działalność strony przeciwnej w zakresie rozpoznawania wniosków o udzielenie pomocy, a następnie jej rozliczania, w tym zwalniania z obowiązku zwrotu subwencji w ramach ww. programu rządowego, stanowi zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i jako taka podlega kontroli sądowo-administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Polski Fundusz Rozwoju S.A. w Warszawie wniósł o jej odrzucenie, a ewentualnie o oddalenie skargi, jak też o zwrot kosztów postępowania. W ramach odpowiedzi strona przeciwna przedstawiła zapatrywanie, zgodnie z którym wspomniana działalność Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. nie podlega właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, ponieważ stosunek prawny łączący Fundusz z beneficjentami programu ma charakter cywilnoprawny. Niezależnie od powyższego, zdaniem Funduszu, prawidłowo rozliczono subwencję dla strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny skład orzekający podtrzymuje stanowisko prezentowane dotychczas w orzecznictwie sądów administracyjnych obu instancji (por. m.in. powołane w odpowiedzi na skargę post. tut. Sądu o sygn. V SA/Wa 2727/20, czy V SA/Wa 619/21, CBOSA, a także post. NSA o sygn. I GSK 1154/21, niepubl.), zgodnie z którym podejmowanie "decyzji" przez Polski Fundusz Rozwoju S.A. w przedmiocie wypłaty, czy też rozliczenia subwencji następuje w reżimie cywilnoprawnym, związanym z umownym uregulowaniem stosunków pomiędzy przedsiębiorcą ubiegającym się o subwencję, a Funduszem, nie zaś w oparciu o przepisy prawa administracyjnego. Istota tego zapatrywania, podzielanego również na gruncie niniejszej sprawy, zasadza się na ustaleniu, że źródłem praw i obowiązków jest dla beneficjenta cywilnoprawna umowa o dofinansowanie. Taki też stan faktyczny i prawny występuje co do istoty w sprawie niniejszej, gdzie zarówno wypłata, jak i rozliczenie subwencji, w tym sporna informacja Funduszu ("decyzja") w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji, wynika zasadniczo z zawartej z przedsiębiorcą umowy subwencji finansowej z dnia 25 lutego 2021 r. To bowiem umowa pozwala Funduszowi na weryfikację przedsiębiorcy pod kątem przesłanek wsparcia. W umowie również, jak też w regulaminie stanowiącym – co istotne – integralną część umowy (§ 11), przewidziano procedury związane z kwestionowaniem rozstrzygnięć Funduszu w zakresie wypłaty, czy też rozliczenia subwencji. Wypada wreszcie odnotować, że w § 1 ust. 2 tegoż regulaminu zdefiniowano na potrzeby udzielanego wsparcia pojęcie "decyzji", która nie stanowi decyzji w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż oznacza ona "decyzję PFR o udzieleniu (w części lub całości) bądź odmowie udzielenia subwencji finansowej ... przy podejmowaniu której PFR działa na podstawie i w zakresie określonym w dokumentach programowych". Wobec tego bez znaczenia dla oceny kognicji sądu administracyjnego w analizowanej sprawie pozostaje akcentowana w skardze okoliczność, że Fundusz udziela wsparcia w związku z programem rządowym. Nie zmienia to bowiem faktu, że stosunek między Funduszem a przedsiębiorcą ma charakter zobowiązaniowy, a wobec tego brakuje w tym zakresie podstawowego komponentu stosunku administracyjno-prawnego, tj. władczego charakteru działania Funduszu. Innymi słowy, fakt że źródłem udzielanego przedsiębiorcom wsparcia jest program rządowy, nie zmienia tego, że realizowany jest on przez spółkę prawa handlowego, w formach charakterystycznych dla cywilno-prawnej metody regulacji stosunku prawnego stron. Wspomniana ustawa o systemie instytucji rozwoju nie tylko takiej formuły nie wyklucza, ale wręcz przyjmuję ją jako zasadę w odniesieniu do działania Funduszu (por. zwłaszcza art. 13 ww. ustawy). Skoro więc rozstrzygnięcie Funduszu ma swoje źródło w umowie oraz stanowiącym jej część regulaminie ubiegania się o udział w programie, to nie można uznać, że w sprawie mamy do czynienia z działalnością administracji publicznej, podlegającą kontroli sądu administracyjnego w rozumieniu art. 184 Konstytucji w zw. z art. 1 § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Nie bez powodu więc w przepisach ww. ustawy o systemie instytucji rozwoju, w uchwale określającej program rządowy "Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm" oraz w samym regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym, nie określono zasad sądowej kontroli rozstrzygnięć podejmowanych w ramach ubiegania się o subwencję finansową. Kwestia ta została trafnie podniesiona również w odpowiedzi na skargę. Okoliczności powyższe przesądzają (uzasadniają twierdzenie) o wyłączeniu niniejszej sprawy poza zakres właściwości sądów administracyjnych, w związku z czym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarżąca powinna bowiem poszukiwać ewentualnej ochrony sądowej w drodze procesu cywilnego, tj. występując z roszczeniem ex contractu. Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy o sygnaturze I GSK 1443/22, ponieważ wydanie orzeczenia przez NSA może mieć zasadnicze znaczenie dla właściwego rozpoznania sprawa z udziałem PFR, należy wskazać, że postanowieniem z dnia 14 października 2022 r. sygn.akt I GSK 1443/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne wniesione przez stronę skarżącą oraz Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców (orzeczenie dostępne w internecie: https://cbois.nsa.gov.pl/). Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Stosownie zaś do treści przepisu art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. W myśl § 2 cyt. przepisu postanowienie w przedmiocie zwrotu wpisu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 2 sentencji postanowienia.