V SA/Wa 1823/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i Ł.-S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w sprawie ze skargi A.Ł.-S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... kwietnia 2016 r. nr ... w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 8 sierpnia 2016 r.) skarżąca A. Ł.-S.(reprezentowana przez adwokat A.T.) zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 11-letnim synem. Mąż skarżącej płaci alimenty na syna w kwocie 800 zł miesięcznie. Skarżąca od 1 czerwca 2016 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, na poczet której zaciągnęła pięć kredytów, których miesięczne raty spłat wynoszą w sumie 3.600 zł. Podniosła, iż w maju 2014 r [...]. Natomiast w rubryce 11 zatytułowanej Zobowiązania i stałe wydatki formularza PPF skarżąca wymieniła sześć kredytów, których miesięczne raty spłat zamykają się łącznie w kwocie 3.825 zł. Jako źródło utrzymania – obok alimentów – skarżąca podała zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 730 zł netto. Skarżąca wskazała też, że posiada dwa mieszkania w miejscowości M. - każde z nich o powierzchni [...] m kw i wartości ok. [...] zł. Jedno z tych mieszkań zajmują rodzice skarżącej, którzy pobierają niskie emerytury i są schorowani, dlatego skarżąca starała się im pomagać. Skarżąca natomiast wynajmuje mieszkanie w W., na utrzymanie którego składają się czynsz najmu w wysokości 1.600 zł oraz opłaty za media w kwocie 300 zł miesięcznie. Ponadto skarżąca jest właścicielką samochodu marki [...] oraz współwłaścicielką samochodu marki [...] W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, przy piśmie z 15 września 2016 r. pełnomocnik skarżącej nadesłała dokumenty potwierdzające sytuację materialną skarżącej, w tym przede wszystkim zawarte przez skarżącą umowy kredytowe i umowy pożyczek, a także: - decyzję [...] w K. z [...] sierpnia 2016 r. o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 17 czerwca 2016 r. i przyznaniu jej zasiłku od 17 sierpnia 2016 r. do 16 sierpnia 2017 r. w wysokości 831,10 zł brutto w okresie pierwszych 90 dni, a w pozostałym okresie – 652,60 zł brutto. - informację z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (stan na 15 września 2016 r.) wskazującą, iż z dniem 31 maja 2016 r. skarżąca zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, a 16 czerwca 2016 r. została wykreślona z rejestru, - analizę finansową za 2016 rok, z której wynika, że w pierwszym kwartale bieżącego roku z tytułu działalności gospodarczej skarżąca wypracowała przychody w kwocie 38.517,61 zł oraz poniosła wydatki w wysokości 16.902,61 zł, - zeznanie podatkowe za 2015 rok (PIT-36L z załącznikiem PIT/B), z którego wynika, że z tytułu działalności gospodarczej skarżąca w roku ubiegłym odnotowała stratę w wysokości 13.327,55 zł przy przychodach w kwocie 179.543,25 zł, - zeznanie podatkowe za 2014 rok (PIT-36L z załącznikiem PIT/B), z którego wynika, że z tytułu działalności gospodarczej skarżąca w 2014 roku poniosła stratę w wysokości 52.809,87 zł przy przychodach w kwocie 136.767,26 zł, - wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego w [...] za okres od 11 maja 2016 r. do 11 sierpnia 2016 r., na którym nie zostało wskazane saldo końcowe (ani salda po poszczególnych transakcjach), - wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego w [...] za okres od 1 stycznia 2016 r. do 1 sierpnia 2016 r., na którym saldo końcowe było ujemne i wynosiło -366,59 zł. W ww. piśmie z 15 września 2016 r. pełnomocnik skarżącej podniosła, iż skarżąca złożyła pozew o rozwód i oczekuje na wyznaczenie rozprawy. Postanowieniem z 5 września 2016 r. (sygn. akt [...] ) Sąd Okręgowy [...] w W. zobowiązał pozwanego – męża skarżącej do ponoszenia kosztów utrzymania małoletniego dziecka w kwocie po 800 zł miesięcznie – na czas trwania procesu o rozwód (przedmiotowe postanowienie załączono do ww. pisma). Pełnomocnik skarżącej podała również, że jej mocodawczyni utrzymuje się z pomocy udzielanej jej przez osoby najbliższe. Natomiast przy piśmie z 27 października 2016 r. pełnomocnik skarżącej przedstawiła kserokopie oświadczenia jej mocodawczyni z 12 października 2016 r., w którym skarżąca podała, iż utrzymuje się z zaciągniętych kredytów, alimentów i zasiłku dla bezrobotnych. Dlatego nie stać jej na opłacenie wysokich kosztów sądowych. Środki na jej koncie prowadzonym w [...] to pieniądze z kredytów, a skarżąca musi mieć wpływ środków, bo bank już raz jej wypowiedział umowę kredytową i podwyższył marżę za niedopełnienie warunków umowy. Zatem żeby spłacić jeden kredyt skarżąca zaciągnęła następny, a więc te środki są "wirtualne". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie przedstawiła w sposób klarowny i pełny swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim nie wyjaśniła skąd pozyskuje środki na spłatę licznych zobowiązań finansowych, tj. spłatę sześciu kredytów i pożyczek, których miesięczne raty spłat przekraczają 3.800 zł oraz koszty najmu mieszkania w W. (w łącznej kwocie 1.900 zł), twierdząc, że utrzymuje się z alimentów (800 zł) oraz zasiłku dla bezrobotnych (730 zł). Nadto skarżąca pokrywa koszty utrzymania mieszkania w M. w wysokości ok. 250 zł (koszty utrzymania jej drugiego mieszkania w M. regulują rodzice skarżącej). W piśmie z 15 września 2016 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżąca korzysta z pomocy najbliższych osób, ale nie wyjaśnił kto i w jakim zakresie ją wspiera materialnie. Z kolei z oświadczenia skarżącej z 12 października 2016 r. wynika, iż środki na jej koncie prowadzonym w [...] są "wirtualne", bo pochodzą z udzielonych jej kredytów. Historia transakcji na przedłożonych przez skarżącą wyciągach z rachunków bankowych wskazuje, że skarżąca obraca znacznymi sumami (rzędu kilkudziesięciu tysięcy zł), w tym dokonuje wpłat gotówkowych na konta. Zaznaczyć przy tym należy, iż na wyciągach z rachunku bankowego prowadzonego w [...] nie widnieje stan po dokonaniu transakcji, zatem nie wiadomo jakie środki są zgromadzone na przedmiotowym rachunku. Podkreślić również należy, że skarżąca nie sygnalizuje jakichkolwiek trudności w regulowaniu ciążących na niej zobowiązań finansowych, które w sumie wynoszą 5.950 zł. Sam fakt, iż banki pożyczają skarżącej środki pieniężne świadczy o jej stabilnej sytuacji finansowej, która uzasadnia przyjęcie, że spłaci ona zobowiązania wobec banków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym zobowiązania kredytowe nie mają charakteru priorytetowego przed kosztami sądowymi. Strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, iż wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, że odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępu do realizacji jej praw przed sądem. W postanowieniu z 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro skarżący jest w stanie wygospodarować środki na spłatę kredytu, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych. Zaznaczył przy tym, iż koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dlatego pożyczki i kredyty zaciągnięte przez skarżącą nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. W oświadczeniu z 12 października 2016 r. skarżąca podniosła, że "nie ma już czego spieniężyć", bo cały jej majątek spłonął, a jednocześnie wskazuje, iż jest właścicielką dwóch lokali mieszkalnych w M. (o powierzchni prawie 80 m kw każdy z nich), w których nie mieszka, ponieważ wynajmuje mieszkanie w W. Podała też w omawianym piśmie, że nie stać jej na opłacenie "takich wysokich kosztów sądowych". Tymczasem z urzędu referendarzowi sądowemu wiadomym jest, iż w dniu 28 października 2016 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 576/16 skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 1.920 zł. Reasumując, w ocenie referendarza sądowego powyższe ustalenia nie pozwalają na uwzględnienie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Żądanie skarżącej zmierza bowiem do przerzucenia na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów sądowych w sytuacji, gdy skarżąca na bieżąco reguluje stałe wydatki miesięczne na poziomie ok. 6.000 zł. Dlatego uznać należy, iż skarżąca jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie wynoszący 1.080 zł. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.