V SA/Wa 1720/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym skargi M. O. na oświadczenia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie potrącenia należności postanawia: odrzucić skargę.

[...] (zwana dalej "Stroną, "Skarżącą") wniosła skargę na oświadczenia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR") w przedmiocie potrącenia należności. Wniesienie powyższej skargi poprzedzały następujące okoliczności: W dniu 12 września 2022 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję nr OR07/BP132-2022-0009, kierowaną do Strony, o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 w wysokości 100 000 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ARiMR z dnia 26 maja 2023 r. nr 374/2022/2023. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Strona. Kolejno, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 20 stycznia 2023 r. nr 0130-2023-000972 przyznał Stronie płatność ONW na rok 2022. Kolejną decyzją, nr 0130-2023-000257, z tej samej daty Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał Stronie płatności za rok 2022 r. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Natomiast decyzją z dnia 17 lutego 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał Skarżącej płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne. Następnie pismami z dnia 15 czerwca 2023 r. (trzema) Prezes ARiMR poinformował, że z zobowiązań Agencji wynikających ze ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 20 stycznia 2023 r. oraz z dnia 17 lutego 2023 r. Agencja dokonała potrącenia kwot należnych Agencji z tytułu decyzji nr OR07/BP132-2022-0009 w kwotach: 431,64 zł, 8 700,20 zł oraz 881 zł. Na powyższe oświadczenia Prezesa ARiMR o dokonaniu potrąceń, Strona wniosła skargę, domagając się stwierdzenia ich bezskuteczności w związku z brakiem podstaw do dokonania potrącenia. W jej treści podniosła, że czynność potrącenia jest czynnością z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.). Następnie Strona sformułowała zastrzeżenia do decyzji stanowiącej podstawę dokonanych potrąceń, konkludując że czynności potrącenia zostały podjęte z oczywistym naruszeniem prawa przez Agencję. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, podnosząc że na czynność potrącenia nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, gdyż nie mieści się ona w katalogu rozstrzygnięć podlegających zaskarżeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 813, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), jak również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 3 § 3, art. 4 p.p.s.a.). Na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu, oświadczenie Prezesa ARiMR o potrąceniu kwoty płatności należnych od Agencji na rzecz zobowiązań wobec Agencji, wbrew stanowisku skargi, nie stanowi aktu lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniach z dnia 2 września 2015 r. V SA/Wa 2957/15 i z dnia 11 sierpnia 2023r. V SA/Wa 884/23, wypłata środków określonych w decyzjach o przyznaniu płatności stanowi czynność będącą realizacją konkretnej decyzji przyznającej uprawnienie. Jest czynnością wykonawczą, podejmowaną w związku z wydanymi decyzjami, zgodnie z ich treścią. Wypłata środków finansowych nie jest zatem czynnością z zakresu działania administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stanowisko to sąd w składzie rozpoznającym skargę podziela. Pisemne oświadczenie, na podstawie art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2157), zwanej dalej "ustawą o ARiMR", skutkujące potrąceniem nienależnie lub nadmienie pobranych środków publicznych, nie mieści się w pojęciu czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Bez wątpienia akty lub czynności o jakich stanowi wskazany przepis winny mieć charakter publicznoprawny, ale także winny wynikać z prawa powszechnie obowiązującego oraz, co do zasady, powinny to być działania materialno-techniczne wywołujące określone skutki prawne. Oświadczenie o potrąceniu, z jakim mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, nie jest czynnością materialno-techniczną, co wprost wynika z treści art. 31 ust. 3 ustawy o ARiMR, skoro ustawa stanowi, że jest to oświadczenie. Oświadczenia nie są czynnościami, gdyż są aktem "woli" organu zmaterializowanym w formie pisemnej. Z tego powodu nie można oświadczenia o potrąceniu traktować jako czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mimo że można przyjąć, iż jest ono składane w ramach prawa publicznego oraz że znajduje oparcie w prawie powszechnie obowiązującym. Jednak te dwie cechy, wobec braku techniczno-materialnego charakteru, nie dają podstaw do przyjęcia, że oświadczenie o potrąceniu na podstawie art. 31 ust. 3 ustawy o ARiMR podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego Oświadczenie o potrąceniu nie jest czynnością materialno-techniczną, chociaż skutkiem tego oświadczenia jest faktyczne potrącenie części wypłacanej należności (tak: NSA w postanowieniu z 5.04.2016 r. II GSK 3336/15). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia o odrzuceniu skargi.