V SA/Wa 1697/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) kwietnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia oraz rozłożenia na raty kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z (...) grudnia 2015 r. nr (...); 2. umarza postępowanie administracyjne w tym przedmiocie.

Przedmiotem skargi złożonej przez M. C. (zwanego dalej skarżącym lub stroną) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (zwanego dalej GITD lub organem) z [...] kwietnia 2016 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2015r., nr [...] odmawiającą stronie umorzenia w części oraz rozłożenia na raty spłaty kary pieniężnej nałożonej decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w wysokości 15 000,00 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżący zwrócił się z wnioskiem o umorzenie w części kary pieniężnej nałożonej decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2015 r. co do kwoty 7 500 zł oraz rozłożenie na raty pozostałej części. W uzasadnieniu wniosku strona wyjaśniła, że nie jest w stanie uregulować należności ze względu na trudną sytuację materialną, a spłata całości zadłużenia pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, a w szczególności brak wystarczających środków na utrzymanie rodziny. Do wniosku załączono stosowne dokumenty na dowód przywołanych okoliczności. Po przeprowadzeniu postępowania, GITD decyzją z [...] grudnia 2015r. odmówił umorzenia w części oraz rozłożenia na raty spłaty kary pieniężnej, gdyż w ocenie organu w sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 57 pkt 1 i 3 oraz art. 55 w zw. z art. 60 pkt 7 i art. 64 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (dalej: "u.f.p."), które mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku. W złożonym 18 stycznia 2016 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zarzuciła wadliwość decyzji polegającą na tym, że nie zebrano w sposób dostateczny materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy materialnej oraz nie oceniono kompletnego stanu faktycznego zgodnie z wymogami ustawy, jak również nie wyciągnięto z niego logicznych i zgodnych z prawem wniosków.. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, GITD decyzją z [...] kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2015r. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na przesłanki określone w art. 57 pkt 1 i 3 oraz art. 55 w zw. z art. 60 pkt 7 i art. 64 ust. 1 u.f.p. i po ponownym przeanalizowaniu przedstawionego przez stronę stanu jej sytuacji finansowej uznał, że budzi on uzasadnione wątpliwości gdyż podane przez stronę wydatki gospodarstwa domowego wynoszą łącznie 28 443,65 zł a zadeklarowane dochody 3 000 zł, co prowadzi do wniosku, że materiał dowodowy w sprawie nie przedstawia rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy. Organ stwierdził, że większość wydatków podanych przez wnioskodawcę jako wydatki gospodarstwa domowego jest wydatkami ujętymi w kosztach prowadzonej działalności gospodarczej i nie wpływa na wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego. Organ wskazał, że w postępowaniach o udzielenie ulgi w spłacie niezbędna jest inicjatywa dowodowa strony gdyż organ nie zna z urzędu sytuacji materialnej strony i jego możliwości dowodowe są ograniczone. W ocenie organu ustalenie w niniejszej sprawie rzeczywistej sytuacji finansowej gospodarstwa domowego strony wychodzi poza zakres możliwości organu i nie jest możliwe ustalenie tej sytuacji na podstawie przedłożonych dowodów, co w konsekwencji prowadzi do konkluzji o braku możliwości oceny zasadności wniosku. Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., M. C. zaskarżył decyzję GITD z [...] kwietnia 2016 r. w całości i zażądał jej uchylenia. Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji: - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niepodjęcie wysiłku w celu niezbędnym do dokładnego określenia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie postępowania wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Mając na uwadze wskazane regulacje stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Organ w zaskarżonej decyzji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego przez sąd rozstrzygnięcia przede wszystkim wskazać należy na treść mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa. Zgodnie z art. 60 u.f.p. (w brzmieniu obowiązującym przed 28 kwietnia 2017 r.), środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu samorządu terytorialnego: 1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie; 2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego; 3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych; 4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych; 5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych; 6) należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich; 7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw; 8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa. Wniosek o częściowe umorzenie należności i rozłożenie na raty spłaty pozostałej części dotyczy decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego, którą to nałożono na skarżącego karę pieniężną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2012r. poz. 1265 ze zm.), która to zgodnie z tą ustawą (art. 94 ust. 1) – w brzmieniu obowiązującym w przedmiotowej sprawie - stanowi dochód budżetu państwa. Obowiązek uiszczenia tej kary należy więc do kategorii należności wymienionych w treści art. 60 pkt 7 u.f.p. Zgodnie z art. 64 ust. 1 u.f.p. (w brzmieniu obowiązującym przed 28 kwietnia 2017 r.), właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 55 u.f.p. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. W myśl natomiast art. 64 ust. 2 u.f.p. (w brzmieniu obowiązującym przed 28 kwietnia 2017 r.), właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 pkt 1-6. Powołany wyżej art. 64 ust. 2 u.f.p. wskazuje, że organ może udzielać ulg (umorzenie należności w całości lub części, rozłożenie na raty, odroczenie spłaty), ale tylko w odniesieniu do należności wskazanych w art. 60 pkt 1-6 u.f.p. Zatem należność wynikająca z kary pieniężnej nałożona ww. decyzją GITD z [...] sierpnia 2015 r. nie mieści się w cyt. art. 60 pkt 1-6 u.f.p. Jest ona objęta art. 60 pkt 7 u.f.p. W sprawie niesporne jest, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie przewozu drogowego, o której mowa w art. 64 ust. 2 u.f.p. Nałożona na skarżącego kara nie mieści się w katalogu należności określonym w art. 60 pkt 1 - 6 u.f.p., o którym mowa w art. 64 ust. 2 u.f.p. Regulacja art. 64 ust. 2 u.f.p. jest przepisem szczególnym całościowo odnoszącym się do ulg dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 29 lutego 2012r., sygn. akt V SA/Wa 2443/11. Brak było zatem powodów do umorzenia lub rozłożenia na raty, choćby w części należności skarżącego, a postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu. Na marginesie, pomijając fakt, że strona prowadzi działalności gospodarczą, to organ także zastosował w sposób nieprawidłowy art. 57 u.f.p., który nie ma zastosowania. Trzeba bowiem podkreślić, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm., dalej: "o.p."). Dział III ustawy Ordynacja podatkowa, dotyczy zobowiązań podatkowych. Powyższe oznacza, że do ulg niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym należy stosować rozdział 7a - ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. W związku z powyższym sąd zauważa, że w wypadku podmiotów nie prowadzących działalności gospodarczej zastosowanie znajdą przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, a w szczególności art. 67a o.p., a nie stosowany przez GITD art. 57 u.f.p., który w sprawie nie miał zastosowania. Wyjaśnić bowiem trzeba, że przepis ten stosuje się tylko do należności cywilnoprawnych, natomiast przedmiotowe należności są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Zatem brak było podstaw do stosowania art. 57 u.f.p. W sprawie zgodnie z art. 67 u.f.p. odpowiednie zastosowanie znalazłyby przepisy działu III Ordynacji podatkowej, gdyby nie przepis szczególny jakim jest art. 64 ust. 2 u.f.p. Mając powyższe na względzie sąd stwierdził, że organ naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z racji tego, że powyższe naruszenia dotyczą postępowania przed organem I instancji oraz postępowania wszczętego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a sąd stwierdził, że w sprawie istnieje również podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego, to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. postanowił uchylić zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą oraz umorzyć postępowanie administracyjne.