V SA/Wa 159/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Asesor WSA - Robert Żukowski, , Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. C. na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 stycznia 2024 r. nr DOPI-84000-OR0700092/22 w przedmiocie oceny wniosku o objęcie przedsięwzięcia wsparciem 1) stwierdza, że ocena przedsięwzięcia została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; 2) zasadza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz S. C. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone informacją Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej: "Agencją") z dnia 4 stycznia 2024 r. nr DOPI-84000-OR0700092/22 w przedmiocie oceny wniosku o objęcie przedsięwzięcia wsparciem. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: S. C. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił w dniu 16 listopada 2022 r. z wnioskiem o objęcie przedsięwzięcia wsparciem w ramach inwestycji na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu" (A 1.4.1.), finansowanych ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Pismem z dnia 13 października 2023 r. Agencja poinformowała Skarżącego, że wniosek wymaga uzupełnienia m. in. w zakresie "Oceny ekonomicznej" przedsięwzięcia poprzez dostarczenie – w terminie 7 dni – aktualnego zaświadczenia z banku o posiadanych środkach własnych, a w przypadku finansowania przedsięwzięcia kredytem – umowy kredytu albo promesy kredytowej. W odpowiedzi z dnia 25 października 2023 r. Skarżący dokonał korekty wniosku poprzez obniżenie kosztów kwalifikowanych inwestycji z kwoty 1.478.523,00 zł do łącznej kwoty 1.361.567,78 zł. Jednocześnie, w załączonym do korekty biznesplanie wskazał jako źródła finansowania operacji: zasób własny w kwocie 861.567,78 zł oraz darowiznę od rodziców w kwocie 500.000,00 zł, na dowód czego przedstawił oświadczenie własne z dnia 25 października 2023 r., zgodnie z którym, planowane do zakupu maszyny i urządzenia będą sfinansowane z własnych środków (861.567,78 zł), których część ma już odłożone, a pozostałą kwotę jest w stanie odłożyć w czasie na realizację biznesplanu. Z kolei kwotę 500.000,00 zł otrzyma w formie darowizny od rodziców. Pismem z dnia 15 grudnia 2023 r. Agencja poinformowała Skarżącego, że przedstawione we wniosku przedsięwzięcie nie podlega wsparciu z uwagi na nieprzedstawienie dokumentów potwierdzających posiadanie środków własnych, o które Agencja wzywała. Z kolei, przedstawione projekcje finansowe w Formularzu ocena finansowa nie wykazują możliwości sfinansowania inwestycji z przyszłych dochodów. Tym samym, biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2298; zwanej dalej: "ustawą o wspieraniu"), ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, Agencja odmówiła przyznania pomocy. Po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z dnia 21 grudnia 2023 r. o ponowną ocenę przedsięwzięcia, zaskarżonym pismem z dnia 4 stycznia 2024 r. Agencja podtrzymała swoje stanowisko i odmówiła objęcia przedsięwzięcia wsparciem. Organ wskazał, że podstawą odmowy jest niespełnienie warunków określonych w § 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 12 Regulaminu wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności z dnia 6 września 2022 r. (Nabór wniosków nr A 1.4.1.KPO_1/22/01; zwanego dalej: "Regulaminem") w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków i trybu udzielania wsparcia dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw na wykonywanie działalności w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporność (Dz. U. z 2022 r., poz. 1819; zwanego dalej: "rozporządzeniem"). Następnie wyjaśnił, że Skarżący został wezwany w piśmie z dnia 13 października 2023 r. do przedłożenia potwierdzenia posiadania środków własnych w kwocie nie niższej niż wartość kosztów kwalifikowanych inwestycji (skorygowana suma tych kosztów: 1.361.567,78 zł). W odpowiedzi Skarżący przedstawił oświadczenie własne z dnia 25 października 2023 r., które nie stanowi potwierdzenia posiadania środków własnych w wymaganej kwocie. W tej sytuacji, Agencja była uprawniona do odmowy objęcia przedsięwzięcia wsparciem. Dodatkowo Agencja zwróciła uwagę, że do wniosku o ponowną ocenę przedsięwzięcia Skarżący załączył dokument ING Banku Śląskiego S.A. sporządzony w formie elektronicznej, tj. zaświadczenie o posiadaniu konta z 21 grudnia 2023 r. Zatem dopiero wskutek otrzymania pisma nr P-4/614 z 15 grudnia 2023 r. Skarżący przedłożył uzupełnienie (potwierdzenie posiadania środków własnych), którego forma spełnia jeden z wymogów określonych w piśmie Agencji nr P-1/614 z dnia 13 października 2023 r. Z tego zaświadczenia wynika, że dostępne na dzień 20 grudnia 2023 r. saldo konta Skarżącego wynosiło 915.500,88 zł. W konsekwencji Agencja poinformowała, że wartość środków własnych, potwierdzonych zaświadczeniem o posiadaniu konta, nie pokrywa całości kosztów kwalifikowanych inwestycji, zatem w tej części ww. dokument nie spełnia jednego z wymogów, o których mowa w piśmie Agencji nr P-1/614 z dnia 13 października 2023 r. W skardze do tutejszego sądu Skarżący wniósł o uchylenie czynności Agencji z dnia 4 stycznia 2024 r. o odmowie objęcia przedsięwzięcia wsparciem, zarzucając rażące naruszenie § 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 12 Regulaminu w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia poprzez błędne uznanie, że nie wypełnił wymogów wynikających z Regulaminu podczas składania wniosku oraz następnie przy składaniu wniosku o ponowną ocenę przedsięwzięcia, w sytuacji, gdy złożył wymagane oświadczenia, na potwierdzenie posiadania środków własnych w kwocie nie niższej niż wartość kosztów kwalifikowanych inwestycji, które to dokumenty zgodnie z przekazaną mu informacją przez pracownika organu miały być wystarczające. Nadto Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wydruku z rachunku bankowego na okoliczność potwierdzenia posiadania środków własnych w kwocie nie niższej niż wartość kosztów kwalifikowanych inwestycji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ nie przeprowadził wszechstronnego postępowania dowodowego w sprawie, ograniczającego się jedynie do stwierdzenia, że dokumenty przedstawione przez Skarżącego nie dają podstaw do objęcia przedsięwzięcia wsparciem, jak również nie rozpatrzył całości materiału dowodowego, który to jednoznacznie wskazuje, że Skarżący – nie posiadający żadnej wiedzy prawniczej – działał w zaufaniu do pracownika organu i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie był świadomy faktu, że złożone przez niego oświadczenia będą niewystarczającym dowodem na potwierdzenie posiadania środków własnych w kwocie nie niższej niż wartość kosztów kwalifikowanych inwestycji. Tym bardziej, że oświadczenia te były składane do organu pod rygorem odpowiedzialności karnej. Nadto zarzucił, że Agencja odmówiła wsparcia pomimo przedłożenia oświadczenia o zamiarze otrzymania darowizny w wysokości 500.000,00 zł, jak również możliwości zarobienia ww. środków, mając na uwadze fakt, że Skarżący poza jednoosobową działalnością prowadzi również działalność rolniczą w postaci hodowli bydła oraz trzody chlewnej i miał pewność osiągnięcia ww. kwoty, składając oświadczenie przed organem pod rygorem odpowiedzialności karnej. Do skargi załączył zaświadczenie z dnia 17 stycznia 2024 r. o posiadaniu konta w ING Banku Śląskim S.A., którego saldo wynosi 1.367.094,64 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Ramy prawne wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z planu rozwojowego zostały określone w Rozdziale 2aa "Plan rozwojowy" ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1259 ze zm.). Zgodnie z nimi, instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji przyjmuje regulamin wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z planu rozwojowego oraz podaje go do publicznej wiadomości, w szczególności na swojej stronie internetowej (art. 14lzb ust. 1). Regulamin określa w szczególności: kryteria wyboru przedsięwzięć; termin i sposób składania wniosków o objęcie przedsięwzięcia wsparciem z planu rozwojowego; opis procedury oceny przedsięwzięć; opis procedury ponownej oceny przedsięwzięć (art. 14lzb ust. 2). Niezwłocznie po dokonaniu oceny przedsięwzięć instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji informuje podmioty wnioskujące o objęcie wsparciem o wyniku oceny (art. 14lzd). Podmiotowi wnioskującemu o objęcie przedsięwzięcia wsparciem, w przypadku nieobjęcia przedsięwzięcia wsparciem, przysługuje wniosek o ponowną ocenę przedsięwzięcia (art. 14lze ust. 1). Właściwa instytucja niezwłocznie po dokonaniu ponownej oceny przedsięwzięcia informuje podmiot wnioskujący o objęcie wsparciem o wyniku ponownej oceny, pouczając o prawie złożenia skargi do sądu administracyjnego (art. 14lze ust. 7). W myśl § 4 ust. 1 pkt 3 Regulaminu, wsparcia udziela się według kolejności wpływu wniosków do Agencji za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli przedsięwzięcie spełnia wszystkie kryteria wyboru przedsięwzięć, o których mowa w § 6. W sprawie sporne jest spełnienie horyzontalnego Kryterium nr 7 "Sytuacja finansowa ostatecznego odbiorcy wsparcia i wykonalność finansowa przedsięwzięcia". Zgodnie z jego opisem, w kryterium weryfikowane jest czy obecna sytuacja finansowa wnioskodawcy, jako ostatecznego odbiorcy wsparcia, nie zagraża realizacji i utrzymaniu rezultatów przedsięwzięcia. Co przy tym istotne, jako sposób weryfikacji kryterium wskazano, że wnioskodawca składa oświadczenie do wniosku, zaś Agencja weryfikuje kryterium na podstawie danych podanych we wniosku. Przenosząc powyższe w realia kontrolowanej sprawy, w ocenie Sądu, nie można mieć wątpliwości, że weryfikacja Kryterium nr 7 odbywa się poprzez złożenie oświadczenia przez wnioskodawcę i jego porównanie z danymi zawartymi we wniosku. Skoro zatem nie ulega wątpliwości, że Skarżący złożył wymagane prawem oświadczenie, to rolą Agencji było zweryfikowanie na tej podstawie, czy obecna sytuacja finansowa Skarżącego nie zagraża realizacji i utrzymaniu rezultatów przedsięwzięcia. Innymi słowy rzecz ujmując, zadaniem organu było skonfrontowanie danych podanych we wniosku z obecną sytuacją finansową wnioskodawcy, ustalaną na podstawie złożonego przezeń oświadczenia, a nie na podstawie dodatkowych dokumentów ją obrazujących, np. dokumentów bankowych. Za takim rozumieniem omawianego kryterium przemawia nie tylko wskazany wprost sposób jego weryfikacji (poprzez złożenie oświadczenia przez wnioskodawcę), ale również opis kryterium, zgodnie z którym, weryfikacji podlega to czy obecna sytuacja finansowa wnioskodawcy "nie zagraża" realizacji i utrzymaniu rezultatów przedsięwzięcia, nie zaś – czy wnioskodawca "posiada" aktualnie wystarczające środki na pokrycie całości kosztów kwalifikowalnych inwestycji. Do przypadków zagrażających realizacji przedsięwzięcia można z pewnością zaliczyć np. prowadzenie egzekucji wobec majątku wnioskodawcy, czy też zadłużenie przekraczające wartość tego majątku, jak również brak źródła dochodu, któremu towarzyszy brak majątku. W ramach omawianej weryfikacji organ winien zatem brać pod uwagę nie samą wysokość środków pieniężnych, jakimi dysponuje wnioskodawca w dacie złożenia oświadczenia, ale również inne czynniki, jak np. wartość posiadanego majątku, przychód z prowadzonej działalności oraz możliwości zarobkowe, a także to, czy wnioskodawca posiada zadłużenie, a w konsekwencji, czy jego sytuacja finansowa nie zagraża realizacji i utrzymaniu rezultatów przedsięwzięcia. Tymczasem, jak słusznie podnosi to Skarżący, organ w żadnej mierze nie zbadał i nie uwzględnił jego możliwości zarobkowych, wynikających zarówno z prowadzonej działalności gospodarczej, jak również działalności rolniczej w postaci hodowli bydła oraz trzody chlewnej, niezależnie od złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o posiadanych środkach własnych oraz spodziewanej darowiźnie od rodziców. Trzeba przy tym zwrócić także uwagę, że zarówno w § 15 rozporządzenia, jak też w § 1 ust. 15 Regulaminu, przewidziane zostały inne środki służące zabezpieczeniu należytego wykonania przedsięwzięcia (zobowiązań określonych w umowie o objęcie przedsięwzięcia wsparciem), tj. weksel niezupełny (in blanco) oraz gwarancja bankowa albo ubezpieczeniowa. Jakkolwiek w świetle § 2 ust. 5 Regulaminu nie można kwestionować uprawnienia Agencji do żądania przedłożenia dodatkowych dokumentów (innych niż dołączone do wniosku), to jednak redakcja tego przepisu wskazuje, że chodzi wyłącznie o dokumenty konieczne do potwierdzenia spełnienia warunków niezbędnych do udzielenia wsparcia. Jak to wyżej wskazano, dokumentem, na podstawie którego Agencja dokonuje weryfikacji Kryterium nr 7 – jest oświadczenie wnioskodawcy, które Skarżący złożył. Tym samym nie było konieczne potwierdzenie spełnienia spornego warunku poprzez złożenie dodatkowych dokumentów. Reasumując, złożenie przez Skarżącego oświadczenia z dnia 25 października 2023 r. o aktualnej sytuacji finansowej było wystarczające w świetle wskazanego w § 6 Regulaminu sposobu weryfikacji Kryterium nr 7. Odmawiając objęcia przedsięwzięcia wsparciem z uwagi na nieprzedłożenie dodatkowych dokumentów bankowych Agencja dopuściła się naruszenia § 4 ust. 12 Regulaminu poprzez dowolną ocenę wniosku. Nadto Sąd stwierdza, że pierwotna informacja o odmowie objęcia przedsięwzięcia wsparciem, zawarta w piśmie z dnia 15 grudnia 2023 r., nie zawiera odesłania do żadnych, a mających zastosowanie w sprawie przepisów Regulaminu, rozporządzenia czy ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Z kolei, zawarte tam odwołanie do przepisu art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu jest wadliwe, gdyż ustawa ta nie ma zastosowania do wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z planu rozwojowego. Aktualnie Agencja będzie obowiązana do ponownej oceny przedsięwzięcia z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd oceny prawnej. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na podstawie art. 30c ust. 3 pkt 1 w związku z art. 14lzf ust. 3 zdanie trzecie u.z.p.p.r. – stwierdził, że ocena przedsięwzięcia została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Agencję. Zawarte w wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych zostało oparte na przepisie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) w związku z art. 30d i art. 14lzf ust. 3 zdanie trzecie u.z.p.p.r.