IV SO/Wr 4/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. K. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Zagrodno za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: I. wymierzyć Wójtowi Gminy Zagrodno grzywnę w kwocie 600 (słownie: sześćset) złotych; II. zasądzić od Wójta Gminy Zagrodno na rzecz B. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z dnia 8 marca 2023 r. B. K. (dalej: strona, wnioskodawca) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o wymierzenie Wójtowi Gminy Zagrodno (dalej: Wójt, organ) grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi z dnia 8 grudnia 2022 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że w dniu 8 grudnia 2022 r. wniosła za pośrednictwem Wójta skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej (wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 10 listopada 2022 r.), a skarga ta do dnia złożenia wniosku nie została przekazana do Sądu. Do wniosku skarżący dołączył kserokopię skargi z naniesioną prezentatą Urzędu Gminy w Zagrodnie, opatrzoną datą 8 grudnia 2022 r. W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie jako oczywiście bezzasadnego. Uzasadniając swoje stanowisko Wójt podniósł, że jako kierownik jednostki samorządu terytorialnego na co dzień załatwia kilkadziesiąt spraw z zakresu administracji publicznej. W roku 2022 Gmina Zagrodno realizowała i nadal realizuje kilkanaście strategicznych inwestycji, które mają na celu polepszenie warunków życia mieszkańców Gminy. Tego rodzaju działania oraz codzienna działalność organu wykonawczego Gminy powodują, że organ jest zmuszony do ważenia pewnych wartości w oparciu o tzw. interes publiczny. Zdaniem Wójta, w przedmiotowej sprawie nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że działanie wnioskodawcy względem organu stanowi jaskrawy przykład nadużycia prawa i ma na celu doprowadzenie do paraliżu i zdyskredytowania organów Gminy. Nie ma natomiast nic wspólnego z realizacją uprawnień wynikających z obowiązujących przepisów prawa, gdyż z inicjatywy strony często prowadzone są równolegle postępowania w tych samych sprawach przed sądem administracyjnym, wojewodą, samorządowym kolegium odwoławczym, jak również w Gminie, co wywołuje chaos i narusza porządek prawny. Organ podał, że wnioskodawca złożył do Urzędu Gminy kilka wniosków o udostępnienie informacji publicznej, a także skarg i innego rodzaju pism, w których zarzuca organowi i urzędnikom Gminy łamanie prawa, przy czym zarzuty te nie są oparte na żadnych udokumentowanych podstawach. Wójt zwrócił również uwagę, że działania wnioskodawcy miały miejsce w okresie tzw. kampanii referendalnej i miały posłużyć jako zdyskredytowanie organu w ocenie opinii publicznej. Końcowo organ wskazał, że najważniejszy jest interes publiczny i dobro mieszkańców lokalnej społeczności, a nie partykularny interes osób, które swoim działaniem chcą dezorganizować pracę jednostki. W ocenie Wójta, nie może mieć miejsca sytuacja, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny wymierza karę grzywny, nie bacząc na nadużycie prawa wprost wynikające z dotychczasowego zachowania strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: u.p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 u.p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 u.p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 u.p.p.s.a. Mając na uwadze, że przedmiotem niniejszej sprawy jest nieprzekazanie skargi z zakresu dostępu do informacji publicznej, w sprawie należało wziąć pod uwagę treść art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.), będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do u.p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 u.p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 u.p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, dostępne - podobnie jak wszystkie powołane niżej orzeczenia sądów administracyjnych - w internetowej bazie orzeczeń NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 u.p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca, mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego, ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym, grzywna pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji, jak i przez inne organy administracji. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 328/12). Zaznaczyć trzeba, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W okolicznościach faktycznych sprawy nie ulega wątpliwości, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku przekazania do sądu administracyjnego skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy. Na podstawie przedłożonej przez stronę kopii skargi z dnia 8 grudnia 2022 r. (z naniesioną prezentatą Urzędu Gminy w Zagrodnie) Sąd przyjął, że skarga została wniesiona do Sądu za pośrednictwem organu w dniu 8 grudnia 2022 r. Tym samym, zgodnie z treścią art. 21 pkt 1 u.d.i.p., organ powinien przekazać tę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w terminie 15 dni od jej wniesienia, tj. do dnia 23 grudnia 2022 r. Tymczasem, jak wskazuje analiza urządzeń ewidencyjnych, skarga strony do dnia dzisiejszego nie została przekazana do tutejszego Sądu. W tym miejscu wskazać należy, że nie może być uzasadnieniem dla niewywiązania się z obowiązku z art. 54 § 2 u.p.p.s.a. argument odnoszący się do bardzo dużej liczby obowiązków organu, czy też nadużywania przez stronę prawa do informacji. Powyższe kwestie, jak również narastający napływ wniosków o udzielenie informacji publicznej, czy nawet problemy wewnętrzne organu administracji publicznej związane z realizacją zadań ustawowych, nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy. W żadnej mierze nie zwalnia organu od terminowego załatwienia sprawy ilość spraw do niego wniesionych, nawet przez ten sam podmiot. Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości sześćset złotych. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie, Sąd miał na względzie zarówno treść wniosku oraz charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność), okres zwłoki w nieprzekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy, jak również okoliczność, że do dnia wydania niniejszego postanowienia organ nie wypełnił swojego obowiązku ustawowego z art. 54 § 2 u.p.p.s.a. W ocenie Sądu, grzywna w ww. wysokości pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Z powyższych względów, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 u.p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji postanowienia na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 u.p.p.s.a.