IV SO/Wr 21/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy z wniosku M. S. o wymierzenie grzywny Wojewodzie Dolnośląskiemu za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: I. odrzucić wniosek; II. zwrócić M. S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.

Wnioskiem z dnia 11 czerwca 2026 r. (data stempla pocztowego) oraz w powołaniu na art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), M. S. (dalej: strona) wystąpiła o wymierzenie grzywny Wojewodzie Dolnośląskiemu (dalej: organ) za nieprzekazanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenia postępowania przez organ w przedmiocie rozpoznania wniosku strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Skarga została wniesiona przez stronę bezpośrednio do Sądu w dniu 13 maja 2026 r. Pismem z dnia 18 maja 2026 r., sygn. akt IV DK/Wr 65/26, w oparciu o art. 53 § 4 p.p.s.a., Sąd przesłał skargę do organu celem udzielenia przez organ odpowiedzi na skargę oraz nadesłania akt sprawy wraz z wniesioną skargę, pouczając jednocześnie organ o obowiązkach wynikających z art. 54 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 55 § 2 p.p.s.a. Jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia (UPP, ePUAP-UPP180272700), wniesiona przez skarżącą bezpośrednio do Sądu skarga została doręczona organowi, na elektroniczną skrzynkę podawczą organu (e-PUAP) w dniu 18 maja 2026 r. O fakcie przekazania organowi, celem wykonania obowiązków wynikających z art. 54 § 1 i § 2 p.p.s.a, wniesionej bezpośrednio do Sądu skargi strony, strona została poinformowana pismem Sądu z dnia 18 maja 2026 r., doręczonym jej w dniu 19 maja 2026 r. Wobec powyższego termin przekazania Sądowi przez organ skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę upływał w dniu 17 czerwca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek podlega odrzuceniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada pośredniego trybu wniesienia skargi. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. Postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest zatem postępowaniem samodzielnym i odrębnym od postępowania w przedmiocie samej skargi i jej ewentualnej dopuszczalności. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, a wyłączną, materialnoprawną przesłanką jej wymierzenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Grzywna ta z jednej strony stanowi sankcję za niewykonanie w ściśle określonym terminie obowiązków przekazania skargi wraz z kompletem akt sądowi, z drugiej zaś dyscyplinuje organ na przyszłość. Należy zaznaczyć, że wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest obligatoryjne, ma charakter uznaniowy. Sąd podejmując takie rozstrzygnięcie powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym między innymi charakter sprawy, przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek przekazania skargi wraz z aktami, czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy, w tym również czy skarga z oczywistych przyczyn była niedopuszczalna. Stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada zatem na sąd obowiązku wymierzenia grzywny, lecz wyposaża sąd w uprawnienie do jej wymierzenia. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ ten musi więc przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na tę skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Obowiązek ten spoczywa na organie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a. – niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania (por. postanowienie NSA z 11 września 2020 r., II GSK 633/20; postanowienie WSA w Gdańsku z 19 listopada 2007 r., II SO/Gd 5/07 wraz z glosą W. Sawczyna, OSP 2009, z. 7-8, poz. 79). Powołane przepisy przewidują zatem dwie przesłanki, których spełnienie warunkuje wymierzenie grzywny przez sąd, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z 8 czerwca 2009 r., I OZ 474/09). Wstępnym warunkiem wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 p.p.s.a. jest złożenie skargi do organu, ponieważ dopiero wtedy aktualizuje się obowiązek organu przekazania akt sądowi z odpowiedzią na skargę (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 343; postanowienie NSA z 16 lutego 2005 r., OZ 1658/04; postanowienie WSA w Bydgoszczy z 31 maja 2019 r., I SO/Bd 7/19). Materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest wyłącznie niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienia NSA z września 2020 r., I GZ 238/20; z 29 października 2019 r., I OZ 1024/19). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarga strony na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przedmiocie rozpoznania wniosku stromy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę została wniesiona bezpośrednio do Sądu w dniu 13 maja 2026 r. Następnie Sąd, działając na podstawie art. 53 § 4 p.p.s.a., pismem z dnia 18 maja 2026 r. sygn. akt IV DK/Wr 65/26 przekazał skargę organowi celem wykonania przez organ obowiązku określonego w cytowanym wyżej 54 § 2 p.p.s.a. Skarga została doręczona na elektroniczną skrzynkę podawczą organu (ePUAP) w dniu 18 maja 2026 r., o czym świadczy treść Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia (UPP, ePUAP-UPP180272700). Oznacza to, że organ zobowiązany był najpóźniej do 17 czerwca 2026 r. (środa) przekazać sądowi skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Tymczasem skarżący złożył wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. 11 czerwca 2026 r. (data stempla pocztowego na kopercie, w której przesłano skargę k. 10), a zatem przed upływem trzydziestodniowego terminu do wypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, co bezpośrednio implikuje przedwczesność wniosku i zarazem wymusza jego odrzucenie (por. np. postanowienia NSA: z 18 grudnia 2015 r., I OZ 1652/15; z 21 października 2020 r., II OZ 855/20; z 13 stycznia 2021 r., II OZ 1160/20, czy postanowienia WSA w Poznaniu z 28 września 2021 r., IV SO/Po 38/21; z 11 maja 2021 r., IV SO/Po 2/21). Wniosek o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a może być bowiem złożony dopiero po upływie określonego przez ustawodawcę terminu na przekazanie skargi. Termin na przekazanie sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę musi upłynąć, aby można było skutecznie wystąpić z wnioskiem o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 października 2020 r., II OZ 855/20). Przemawia za tym zarówno wykładnia językowa, jak i systemowa w/w przepisu. Jego literalne brzmienie expressis verbis stanowi, że wniosek o ukaranie grzywną może być złożony "w razie niezastosowania się do obowiązków", tzn. ustawodawca wprost precyzuje moment, w którym strona ma prawo taki wniosek sformułować, tj. moment przekroczenia przez organ ustawowego terminu. Reasumując stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o wymierzenie grzywny został złożony przedwcześnie i jako taki podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Objęte wnioskiem żądanie skierowano w momencie, gdy nie upłynął jeszcze termin przewidziany do wypełnienia obowiązku nadesłania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 i art. 55 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w punkcie I sentencji postanowienia. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z uwagi na to, że wniosek został odrzucony, zachodzi określona w powyższym przepisie podstawa do zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od wniosku. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku Sąd orzekł zatem w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (punkt II sentencji postanowienia).