IV SO/Po 1/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 marca 2024 r. sprawy z wniosku P. N. przeciwko Dyrektorowi Szkoły w R. w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia: 1. wymierzyć Dyrektorowi Szkoły w R. grzywnę w kwocie 100 zł (sto złotych); 2. zasądzić od Dyrektora Szkoły w R. na rzecz wnioskodawcy P. N. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z dnia 30 grudnia 2023 r. P. N. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Szkoły w R. za nieprzekazanie Sądowi jego skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 31 października 2023 r. P. N. skierował za pośrednictwem ePUAP do organu wniosek o dostęp do informacji publicznej. W związku z tym, że wniosek ten nie spotkał się z jakąkolwiek odpowiedzią ze strony organu, pismem z dnia 27 listopada 2023 r. Skarżący wniósł za pośrednictwem organu skargę na bezczynność do WSA w Poznaniu. Skarżący podał, że z posiadanych przez niego informacji wynika, że organ do chwili obecnej nie przekazał skargi do Sądu. W odpowiedzi na wniosek P. N., Dyrektor Szkoły w R. wskazała, że nie udzielenie informacji publicznej nie wynikało z zamierzonej bezczynności. Dyrektorka podniosła, że od 3 do 29 listopada 2023 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. W tym czasie obowiązki dyrektora pełniła osoba wyznaczona przez organ prowadzący, szkoła nie posiadała osoby przeszkolonej do korzystania z ePUAP. Informacji publicznej udzielono niezwłocznie na korespondencję kierowaną do sekretariatu: w listopadzie i w grudniu. Pismem z dnia 29 lutego 2024 roku organ przesłał do Sądu skargę P. N. na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. Wskazano, że nieprzesłanie skargi nie wynikało ze złej woli, lecz braku wiedzy i możliwości technicznych. Szkoła bowiem dysponuje Profilem Zaufanym tylko w celu możliwości wydania uczniom mLegitymacji. Skrzynka nie funkcjonuje jako środek komunikacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny okazał się zasadny. Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), organ, za pośrednictwem którego wniesiono skargę na jego działanie lub bezczynność obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Mając na uwadze, że przedmiotem niniejszej sprawy jest nieprzekazanie skargi z zakresu dostępu do informacji publicznej, w sprawie należało wziąć pod uwagę treść art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: "u.d.i.p.", który jest przepisem szczególnym wobec przepisów p.p.s.a. Zgodnie z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a., z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. W razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd, w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Wyłączną materialnoprawną przesłanką orzeczenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w przedstawionych przepisach. Wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest zatem od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ określonemu w przepisach szczególnych terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. Wymierzenie grzywny organowi może nastąpić zatem w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, LEX nr 1309900). Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie, art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. o sygn. akt II OSK 1024/06, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Funkcja dyscyplinująca polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wprawdzie oczywiste w tym wypadku jest także uchybienie terminowi do przekazania skargi sądowi, ale funkcja dyscyplinująca kwestii przekroczenia terminu nie dotyczy. Przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta do sądu, czy też nie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, w drugim zaś już nie. Funkcja represyjna z art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji), w sytuacji, gdy sąd rozpoznaje wniosek o wymierzenie grzywny mimo dopełnienia przez organ obowiązków przekazania skargi przed powiadomieniem sądu, ale z uchybieniem terminu. W związku z powyższym zauważyć należy, że orzeczenie sądu w sprawie wymierzenia organowi grzywny ma charakter uznaniowy. Użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "może" oznacza, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę zasadności wymierzenia grzywny. Oznacza to, że sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc na jakim etapie postępowania sądowego w sprawie głównej został złożony wniosek, jaka jest motywacja skarżącego, jak duże było przekroczenie terminu, jakie były przyczyny niedopełnienia obowiązku przez organ. Konstrukcja ustawowa w kwestii wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., jest w tej mierze elastyczna i dopasowana do zmiennych realiów praktyki i zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny organ wyjaśnił, że Szkoła dysponuje Profilem Zaufanym tylko w celu możliwości wydania uczniom mLegitymacji. Skrzynka nie funkcjonuje jako środek komunikacji, a szkoła nie posiada osoby przeszkolonej do korzystania z ePUAP. O wniosku o dostęp do informacji publicznej jak i skardze na bezczynność organu Dyrektorka dowiedziała się 8 stycznia 2024 r., gdy otrzymała pocztą tradycyjną informację od pełnomocnika wnioskodawcy. Po powzięciu informacji niezwłocznie tj. 9 i 10 stycznia 2024 udzielono skarżącemu wyczerpujących odpowiedzi. Skarga wnioskodawcy z dnia 27 listopada 2023 roku, została przesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez organ dopiero w dniu 29 lutego 2024 roku, albowiem Dyrektorka nie była świadoma takiego obowiązku. Wysłanie do WSA w Poznaniu skargi na bezczynność przez skarżony podmiot w dniu 29 lutego 2024 roku, uchybiło zatem terminowi do przekazania skargi Sądowi zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Podkreślić trzeba, że fakt przekazania przez organ skargi, wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, w żadnym wypadku nie czyni orzekania w przedmiocie wymierzenia grzywny bezprzedmiotowym, toteż postępowanie nie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09; D. Onyśk, Problemy z dyscyplinującym wymierzaniem grzywny organowi przez sądy administracyjne, "Przegląd Prawa Publicznego" 2009, nr 10, s. 73-78). Nie zmienia on bowiem zaistniałego (lub nie) uchybienia terminowi ustanowionemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zdarzenie to sąd bierze jednak pod uwagę miarkując wysokość grzywny. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w symbolicznej w istocie kwocie 100 zł. Sąd określając wymiar grzywny wziął pod uwagę fakt, że skarga, choć z opóźnieniem została jednak przekazana do sądu. Sąd uwzględnił również okoliczność, że Dyrektorka Szkoły prawdopodobnie pozostawała w błędnym przekonaniu, że skoro udzieliła informacji publicznej, nie musi już przekazywać skargi do Sądu. Jednocześnie Sąd stanął na stanowisku, że nieprzekazanie skargi do Sądu w terminie nie jest wynikiem złej woli podmiotu zobowiązanego, lecz pominięcia szczególnej regulacji wynikającej z ustawy o dostępie do informacji publicznej, która zobowiązuje Dyrektora jako podmiot zobowiązany do przekazania skargi do Sądu w terminie 15 dni. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w punkcie 1 postanowienia w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania (pkt 2 postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez wnioskodawcę wpis w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie przysługujące pełnomocnikowi wnioskodawcy, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), w wysokości 480 zł, co łącznie daje kwotę 580 zł.