IV SAB/Wr 658/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marcin Jarecki po rozpoznaniu w dniu 7 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia postanawia: odrzucić skargę.

T. S. (dalej: strona, skarżąca) pismem z 25 maja 2026 r. wniosła skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim (dalej: organ) w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. W uzasadnieniu skarżąca podała, że 31 lipca 2025 r. wystąpiła o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Następnie 7 lutego 2026 r. zaplanowano posiedzenie komisji określającej poziom potrzeby wsparcia, na który nie mogła się stawić z racji pobytu w szpitalu. Od tego zdarzenia skarżąca nie otrzymała jednak do tej pory żądanej decyzji, co czyni zarzut bezczynności organu uzasadnionym. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, albowiem w sprawie były podejmowane czynności i aktualnie trwa oczekiwanie na wydanie decyzji po odbytym posiedzeniu komisji. Nie bez znaczenia na czas trwania postępowania miała także konieczność wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych złożonego wniosku oraz jej niestawiennictwo na posiedzeniu komisji, nawet jeśli miało uzasadnione podstawy. Do tego na skutek zmiany przepisów w latach 2024-2025, organ zobligowany był przyjąć i rozpatrzyć blisko 60.000 wniosków dotyczących ustalenia poziomu potrzeb wsparcia, co również wpłynęło na sprawność toczących się postępowań w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przy czym kontrola ta realizowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne – stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. w sprawach kończących się – co do zasady – wydaniem decyzji lub ściśle określonych postanowień w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjętych poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidulane interpretacje przepisów prawa podatkowego, opinie zabezpieczające oraz opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego). Ponadto sądy administracyjne, na mocy art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznają również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych i jest dopuszczalna będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi została objęta bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Kwestię ustalenia poziomu potrzeby wsparcia normuje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 884, dalej u.r.z.o.n.). Zgodnie z art. 6b3 ust. 1 u.r.z.o.n. decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności na wniosek uprawnionej osoby bądź organu. Z kolei na mocy art. 6b5 ust. 5 tej ustawy, od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wojewódzkiego zespołu składany w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Co istotne, od orzeczenia i decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 6c ust. 8 u.r.z.o.n.). Kontrola sądowa w tych sprawach odbywa się zatem w trybie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 468 ze zm.). Stosownie do art. 4778 § 2 pkt 4a k.p.c. sprawy o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia należą do właściwości sądów rejonowych. Według zaś art. 4779 § 4 k.p.c. jeżeli organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. Należy przy tym również pamiętać, że zgodnie z art. 47714 § 3 k.p.c. jeżeli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy lub niewydaniem orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzji przez ten zespół, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ lub zespół do wydania decyzji lub orzeczenia w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Jak jednoznacznie wynika z powyższych przepisów, postępowanie sądowe z zakresu ustalenia poziomu wsparcia należy do kognicji sądów powszechnych (sądów pracy i ubezpieczeń społecznych). Sądy administracyjne nie są zatem władne orzekać w przedmiocie decyzji podejmowanych przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, co w konsekwencji wyklucza również dopuszczalność wnoszenia skarg na bezczynność organów w tej materii (por. postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych: w Poznaniu z 30 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Po 329/26 oraz we Wrocławiu z 29 lipca 2026 r., sygn. akt IV SAB/Wr 690/26 - dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych powodów skarga inicjująca postępowanie w niniejszej sprawie podlegała odrzuceniu na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono, jak w sentencji postanowienia.