IV SAB/Wr 222/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Asesor WSA Marta Pająkiewicz- Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Prezesa A w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. odrzuca skargę na bezczynność w części dotyczącej pkt 1 wniosku skarżącego z dnia 30 marca 2020 r.; II. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie bezczynności w rozpoznaniu pkt 3 i pkt 4 wniosku skarżącego z dnia 30 marca 2020r.; III. zobowiązuje Prezesa A w R. do załatwienia pkt 2 wniosku skarżącego z dnia 30 marca 2020r. w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; IV. stwierdza, że bezczynność występująca w sprawie nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa; V. zasądza od Prezesa A w R. na rzecz skarżącego D. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

D. K. (dalej jako strona lub skarżący) w dniu 31 marca 2020 r. przesłał, za pośrednictwem placówki pocztowej, do Prezesa A w R. (dalej jako organ) wniosek o udostępnienie informacji publicznej, datowany na dzień 30 marca 2020 r., w którym: 1) wezwał i podtrzymał wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 13 stycznia 2020 r. celem przekazania stosownych zawiadomień organom ścigania, 2) zażądał przekazania pełnej dokumentacji finansowej A za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2018 r. oraz za okres 1 stycznia do 31 marca 2019r. celem przekazania stosownych zawiadomień organom ścigania, 3) zażądał przekazania statutu A w R. celem przekazania stosownego zawiadomienia KRS, 4) zażądał przekazania statutu A w R. celem przekazania stosownego zawiadomienia KRS. Przesyłka wraz z powyższym wnioskiem została odebrana w dniu 1 kwietnia 2020 r. przez osobę trzecią (pracownika Urzędu Gminy w R.) i wedle oświadczenia organu została mu przekazana w dniu 6 kwietnia 2020 r. Skarga na bezczynność organu, datowana na dzień 23 czerwca 2020 r., została złożona za pośrednictwem skarżonego organu, który otrzymał ją w wedle swojego oświadczenia w dniu 25 czerwca 2020 r. W skardze strona zaskarżyła bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 1 kwietnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, co w jej przekonaniu stanowi naruszenie art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP i art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej jako ustawa dostępowa lub w skrócie u.d.i.p.). Strona wniosła o zobowiązanie organu do wykonania wniosku o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz o stwierdzenie, że nieudostępnienie informacji publicznej miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że do dnia jej wysłania, tj. 23 czerwca 2020 r., organ nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 u.d.i.p., czym naruszył 14-dniowy termin zapisany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i w konsekwencji pozostał w bezczynności ponad 80 dni od daty otrzymania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Organ pismem z dnia 29 czerwca 2020 r., nadanym w urzędzie pocztowym tego samego dnia, poinformował stronę, że: "Ad 1 Ponownie odmawiam udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Wszystkie informacje z tym związane zawarte są w odpowiedzi na Pańskie pismo z dnia 13.01.2020 r. Ad 2 j/w Ad 3 Statut A dostępny jest na stronie internetowej [...]. Ad 4 Proszę zwrócić się do właściwej jednostki A w celu uzyskania statutu." Ponadto organ poinformował, że opóźnienie w odpowiedzi związane jest z panującą pandemią na terenie Rzeczpospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż w dniu 23 stycznia 2020 r. otrzymano pierwszy wniosek o udostępnienie informacji publicznej z zakresu szczegółowego zestawienia wydatków na zakup materiałów, wyposażenia oraz umów zlecenia przez A w R. w latach 2014-2019, a ponieważ skarżący nie wykazał, iż wnioskowana przez niego informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego to w dniu 4 marca 2020 r. wydano decyzję o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Wskazano następnie, że w wyniku złożenia skargi zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 maja 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 161/20. Kolejny wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 30 marca 2020r. otrzymano w dniu 6 kwietnia 2020 r., na który udzielono odpowiedzi w dniu 29 czerwca 2020 r. informując skarżącego o ponownej odmowie udzielenia informacji publicznej, a także poinstruowano skąd pozyskać statuty o które wnioskował. Przyznając się do opóźnienia w odpowiedzi na wniosek z dnia 30 marca 2020r. organ wskazał, iż należy wziąć pod uwagę okoliczności zaistniałej sytuacji, a mianowicie, że wniosek z dnia 30 marca 2020 r. nie dotarł bezpośrednio pod właściwy adres odbiorcy, wniosek z dnia 30 marca 2020 r. jest podtrzymaniem wniosku z dnia 13 stycznia 2020 r. na które skarżący otrzymał odmowę udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, a także to, że "w związku z wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, jako odpowiedzialny funkcjonariusz B pełniący służbę w C w L. podjąłem wszelkie środki bezpieczeństwa (m.in. ograniczenie kontaktu z ludźmi) aby nie narażać na utratę zdrowia współpracowników oraz osób poszkodowanych biorąc udział w działaniach [...]." W odpowiedzi na skargę zauważono również, że skarżący nie wykazał, iż wnioskowana przez niego informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego, ani też nie wskazał żadnych realnych i konkretnych możliwości wykorzystania żądanej informacji publicznej dla dobra ogółu lub ochrony interesu publicznego, a co za tym idzie - nie można przyjąć, że istnieją jakieś realne, konkretne, możliwości wykorzystania żądanej informacji w sposób, który mógłby znacząco wpłynąć na realizację interesu publicznego. Skarżący w piśmie procesowym z dnia 30 lipca 2020 r. polemicznie odniósł się do odpowiedzi organu wskazując, że mija się ona z prawdą i nie odnosi się do faktów dotyczących przedmiotowej skargi, lecz do odrębnej sprawy o sygn. akt IV SAB/Wr 161/20, która uprawomocniła się, ponieważ skarżący ze względów zdrowotnych nie był w stanie w ustawowym terminie złożyć skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 u.p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Dodatkowo trzeba podkreślić, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 u.p.p.s.a. Podstawą oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze zaś będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1591/13 oraz z 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2331/13, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowym postępowaniu zaskarżeniu podlegała bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Jak wynika z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W myśl art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2232) oraz partie polityczne. Przepisy powołanej ustawy nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Mając powyższe regulacje na uwadze należy podkreślić, że w toku oceny zasadności skargi w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej sąd administracyjny zobowiązany jest do ustalenia czy podmiot, do którego skierowano wniosek był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, czy dane, o które wnioskowała strona skarżąca, miały charakter informacji publicznej, oraz czy żądanie wnioskodawcy zostało rozpatrzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami tj. w formie i w terminie wynikających z regulacji ustawowej. Nie jest sporne w niniejszej sprawie, że żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną ani też, że Prezes A zobowiązany jest do udzielania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Przepisy ustawy dostępowej precyzują, że podmiot zobowiązany, rozpatrując wniesione do niego żądanie winien zachować się w jeden z następujących sposobów: - przede wszystkim udzielić informacji publicznej pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia i znajduje się ona w jego posiadaniu, lub - poinformować wnioskodawcę w formie zwykłego pisma, że jego żądanie nie znajduje podstaw w przepisach ustawy, gdyż nie dotyczy informacji mających charakter publicznej lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił lub podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia (art. 4 u.d.i.p.), bądź też zawiadomić stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), lub - umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) albo odmówić udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) w formie decyzji administracyjnej z uwagi na ochronę prywatności osoby fizycznej lub tajemnicy przedsiębiorcy, a także w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a więc wówczas, gdy mimo wezwania strona nie wykaże, w jakim zakresie uzyskanie danej informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zanim jednak Sąd przejdzie do merytorycznej analizy udzielonej stronie odpowiedzi organu zawartej w piśmie z dnia 29 czerwca 2020 r., musi odnieść się do kwestii formalnej związanej z zawartym w pkt 1 wniosku skarżącego z dnia 30 marca 2020 r. wezwaniem i podtrzymaniem wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 13 stycznia 2020 r. Nie ulega wątpliwości, iż ta część wniosku dotyczy wcześniejszego wnioskowania o udzielenie informacji publicznej, co było przedmiotem postępowania przed tut. Sądem w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 222/20 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 13 maja 2020 r. Ponieważ strona w skardze, która jest przedmiotem niniejszego orzeczenia, wnosiła o zobowiązanie organu "do wykonania wniosku o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem" to tym samym objęła swoim żądaniem również sprawę, która została już prawomocnie osądzona. Z tego też powodu należało, na podstawie art. 58 § 1 u.p.p.s.a., odrzucić skargę na bezczynność w części dotyczącej pkt 1 wniosku skarżącego z dnia 30 marca 2020 r. (pkt I sentencji wyroku). Przechodząc dalej wskazać trzeba, iż podstawą do oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (por. wyroki NSA z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1591/13, oraz z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2331/13), dlatego też skoro organ po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez sąd, udzielił odpowiedzi na wniosek o udostepnienie informacji publicznej to postępowanie sądowe w części dotyczącej nakazania organowi rozpatrzenia w zakreślonym terminie wniosku powinno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Ustawa dostępowa nakłada na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Z analizy akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 30 marca 2020 r., nie zaś z dnia 1 kwietnia 2002 r., jak mylnie wskazała to strona w skardze, został doręczony organowi w dniu 6 kwietnia 2020 r., a zatem podstawowy termin do udzielenia informacji upływał z końcem dnia 20 kwietnia 2020r. Upatrywać przeto można, iż udzielona odpowiedź organu z dnia 29 czerwca 2020 r., abstrahując w tym miejscu od jej merytorycznej oceny, była spóźniona i udzielona po wniesieniu skargi. Zdaniem orzekającego Sądu udzielona odpowiedź organu co do pkt 3 i pkt 4 wniosku skarżącego z dnia 30 marca 2020 r., chociaż bardzo zwięzła treściowo, spełniała minimalne wymogi informacyjne, gdyż odsyłała bądź to na konkretnie podany adres strony internetowej, na której umieszczono statut A, bądź to wskazywała, że nie jest dysponentem statutu określonej jednostki A prosząc o zwrócenie się do właściwej jednostki. Na marginesie wskazać można, iż w przypadku wadliwego lub błędnego ukierunkowania źródła informacyjnego strona wnioskująca może niezwłocznie zwrócić organowi na to uwagę żądając poprawienia lub uzupełnienia danych kierunkowych lub w ostateczności ponowić żądanie udzielenia informacji bezpośrednio przez organ. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udzielenia odpowiedzi częściowo zgodnej z treścią wniosku informacyjnego już po wniesieniu skargi, odpadła przesłanka nakazania organowi załatwienia wniosku w części, w której została taka informacja udzielona. Wobec powyższego należało, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a., orzec o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie bezczynności w rozpoznaniu pkt 3 i pkt 4 wniosku skarżącego z dnia 30 marca 2020 r. (pkt II sentencji wyroku). Przechodząc do omówienia ostatniego z żądań informacyjnych zawartych we wniosku skarżącego z dnia 30 marca 2020 r., tj. pkt 2 dotyczącego przekazania pełnej dokumentacji finansowej A za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2018 r. oraz za okres 1 stycznia 2019 r. do 31 marca 2019 r., to podnieść należy, wbrew zajętemu przez organ stanowisku, iż zakres przedmiotowy tego żądania nie jest tożsamy z żądaniem zawartym we wcześniejszym wniosku skarżącego z dnia 13 stycznia 2020 r., który, o czym wcześniej była mowa, objęty był kontrolą sądowoadministracyjną w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 161/20. Tym samym zasadnym jest twierdzenie, iż w tej części organ nie podjął żadnych czynności, czy to o charakterze czynności materialno-technicznych, czy też w postaci decyzji o umorzeniu postępowania lub odmowie udostępnienia informacji. W związku z tym należało stwierdzić, że organ pozostaje w bezczynności w przedmiocie rozpoznania tej części wniosku skarżącego z dnia 30 marca 2020 r., rozumianej jako niezałatwienie sprawy w terminach wynikających z art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Stąd też należało, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., zobowiązać organ do załatwienia pkt 2 wniosku skarżącego z dnia 30 marca 2020 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku (pkt III sentencji wyroku). Poddając analizie uchybienie terminom udostępnienia informacji publicznej należało przede wszystkim wziąć pod uwagę, że organ w istocie nie zlekceważył wniosku skarżącego, lecz pozostawał w błędnym przekonaniu co prawidłowości swojego działania, bazując na przyjętym ostatecznie – i jak się okazało niewłaściwym – stanowisku co do tożsamości przedmiotowej tego wniosku z wcześniejszym wnioskiem z dnia 13 stycznia 2020 r. Nie można zatem było uznać, że zwłoka organu nosiła znamiona świadomego i celowego przekroczenia obowiązującego porządku prawnego, nawet jeśli termin na udostępnienie informacji publicznej został przekroczony. Z tych też względów, na podstawie art. 149 § 1a u.p.p.s.a., należało uznać, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt IV sentencji wyroku). O kosztach postępowania sądowego, na które składa się wpis od skargi (100 zł), orzeczono na podstawie art. 200 u.p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).