IV SAB/Po 35/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie przyznania lokalu socjalnego postanawia odrzucić skargę.

Pismem z dnia 13 lutego 2023 r. R. S. wniósł skargę zatytułowaną jako "dotyczącą niedochowania procedur administracyjnych przez władzę publiczną". W uzasadnieniu skargi wskazał, że nie otrzymał decyzji w sprawie o sygn. [...] Podał także, że 5 listopada 2019 r. złożył wniosek o przyznanie lokalu socjalnego w Urzędzie Miejskim w Ś.. Dalej podał, że wyznaczono mu lokal tymczasowy w dniu 6 lutego 2020 r., do którego trafił w dniu 29 czerwca 2022 r. Następnie w dniu 29 października 2022 r. Urząd Miejski w Ś. poinformował R. S. o pozwie o eksmisję z lokalu tymczasowego, a następnie w dniach 13 stycznia i 6 lutego 2023 r. odmówił mu przyznania lokalu socjalnego. W związku z powyższym R. S. podał, że domaga się wyjaśnienia dlaczego Społeczna Komisja Mieszkaniowa w Ś. nie wystąpiła zgodnie z art. 106 § 5 k.p.a. i nie wydała postanowienia wskazując na możliwości odwoławcze; w związku tym domaga się wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania lokalu socjalnego; zobowiązania Burmistrza, aby pismo z dnia 13 stycznia 2023r. i z dnia 6 lutego 2023 r. posiadało wszystkie cechy decyzji administracyjnej zgodnie z k.p.a. (art. 107) wraz z właściwymi pouczeniami. W odpowiedzi na skargę z 13 marca 2023 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Burmistrz wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, a ewentualnie o oddalenie skargi w całości jako nieuzasadnionej. Po pierwsze, organ wskazał, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania spraw, które nie zostały wymienione w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i z uwagi na to skarga jest niedopuszczalna. W sytuacji nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej Burmistrz wskazał, że wniosek z 5 listopada 2019 r. został merytorycznie rozpatrzony przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wyjaśnić należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. W pierwszej kolejności odnieść się należy więc do wniosku Burmistrza o odrzucenie skargi. Należy mieć na uwadze, że w uchwale z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (ONSAiWSA 2008/6/90), Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. Na tym pierwszym etapie, działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania konkretnej pomocy mieszkaniowej, związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu. Z powyższego wynika, że jedynie postępowanie w zakresie zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu podlega kognicji sądów administracyjnych. Czynności organu wykonawczego gminy zatwierdzające listę oczekujących, a także pisma zawiadamiające o niespełnieniu przesłanek do ubiegania się o lokal, są więc czynnościami, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 12 maja 2016 r., I OSK 3425/15; z 23 marca 2016 r., I OSK 354/16, a także postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 13 października 2020 r., dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W konsekwencji bezczynność w wydaniu takiego aktu lub podjęciu czynności może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, tym samym skarga w takiej sprawie co do zasady byłaby dopuszczalna. Stwierdzić jednak należy, że z przesłanych przez Burmistrza obszernych akt administracyjnych sprawy i odpowiedzi na skargę wynika, że organ ten pismem z dnia 27 stycznia 2022 r. poinformował skarżącego, że przystępuje do corocznej kwalifikacji i prac związanych z aktualizacją wniosków o mieszkanie i wezwał go do wypełnienia załączonych do tego pisma druków (aktualizacja wniosku, deklaracje o dochodach gospodarstwa domowego, oświadczenie o stanie majątkowym). W dniu 8 lutego 2022 r. R. S. nadesłał wymienione wyżej dokumenty do Urzędu Miejskiego w Ś.. Pismo zostało zatytułowane jako wniosek o przyznanie lokalu. Następnie Burmistrz Miasta pismem z dnia 13 stycznia 2023 r. poinformował, że wniosek skarżącego został rozpatrzony negatywnie. Burmistrz poinformował, że zgodnie z zarządzeniem nr [...] Burmistrza Miasta z dnia 10 stycznia 2023 r. minimalna liczba punktów kwalifikująca do ujęcia na liście osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu socjalnego wynosi 16 punktów. Pismem z dnia 25 stycznia 2023 r. R. S. wniósł o ponowne rozpoznanie jego wniosku. Pismem z dnia 6 lutego 2023 r. Burmistrz Miasta ponownie rozpoznając sprawę poinformował, że wszystkie wnioski skarżącego były opiniowane przez Społeczną Komisję Mieszkaniową, a również po ponownym przeanalizowaniu punktacja wniesionego wniosku nie uległa zmianie. Wobec tego Burmistrz podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z 13 stycznia 2023 r. W tak zakreślonym stanie faktycznym sprawy należy stwierdzić, że postępowanie w przedmiocie przyznania lokalu socjalnego zainicjowane pismem organu z 27 stycznia 2022r. zostało zakończone. Przedmiotowa skarga na bezczynność Burmistrza w sprawie odmowy przyznania lokalu socjalnego podlega odrzuceniu. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022r., poz. 2492), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W tym miejscu należy wyjaśnić, że obecnie, pod rządem art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., pojęcie "bezczynności" – inaczej niż pojęcie "przewlekłości" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.) - jest rozumiane formalnie: jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, względnie w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Innymi słowy, chodzi w tym przypadku wyłącznie o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a., albo na podstawie przepisu szczególnego, względnie terminu przedłużonego przez organ zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" – również w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. oraz art. 149 p.p.s.a. – sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych: niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 § 1 i § 2 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności. Opisany stan faktyczny przedmiotowej sprawy wskazuje, że skarga na bezczynność Burmistrza została wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego pismem R. S. z dnia 8 lutego 2022 r. o przyznanie mu lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy Ś., złożonego w odpowiedzi na pismo Urzędu Miejskiego w Ś. z dnia 27 stycznia 2022 r. W tym miejscu należy wskazać na treść uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, gdzie wskazano, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co ma zastosowanie także do skargi na bezczynność organu w przedmiocie braku wydania innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a. aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga na bezczynność Burmistrza Miasta jest niedopuszczalna z uwagi na zakończenie postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżącego z 8 lutego 2022 r. o przyznanie lokalu socjalnego. Przy czym, jak wskazano powyżej jedynie postępowanie w zakresie zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu socjalnego oraz czynności organu wykonawczego gminy zatwierdzające listę oczekujących, a także pisma zawiadamiające o niespełnieniu przesłanek do ubiegania się o lokal socjalny podlegają kognicji sądów administracyjnych w ramach skargi na inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Niedopuszczalna jest zatem także skarga na bezczynność Burmistrza domagająca się zobowiązania organu do wydania decyzji administracyjnej lub postanowienia organu w przedmiocie lokalu socjalnego. Skarga w niniejszej sprawie podlega, zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w postanowieniu. Stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym.