IV SAB/Po 115/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 31 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy w sprawie ze skargi I. Ż. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w przedmiocie podjęcia czynności postanawia odrzucić skargę.

I. Ż. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w zakresie odjęcia czynności. W treści skargi skarżący wyjaśnił, że 25 kwietnia 2023 r. złożył do Zarządu Z. ) pismo o podejrzeniu popełnienia przestępstwa i efekcie wyrządzenia szkody na jego rzecz. Powyższe pismo zostało przekazane wg. właściwości do Starosty, który pełni nadzór właścicielski działki [...], przez którą przebiega rów melioracyjny, który ma zalewać jego nieruchomość. Skarżący wskazał, że gdyby faktycznie tak było to mógłby dochodzić odszkodowania. Dalej skarżący zaznaczył, że skargę poprzedził ponagleniem, co jednak nie doprowadziło do wydania decyzji i wyjaśnienia dlaczego jest ta duże opóźnienie. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uznanie skargi za zasadną, nakazanie organowi niezwłocznego działania w prowadzonym postepowaniu, wydania decyzji i przyznania mu praw strony. Skarżący wniósł również o stwierdzenie, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Starost w odpowiedzi na skargę wskazał, że skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania wywołanego pismem z dnia 25 kwietnia 2023 r. o podejrzeniu popełniania przestępstwa i wyrządzenia szkody na jego rzecz. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie toczyło się żadne postępowania administracyjne, którego stroną mógł by zostać uznany skarżący. Organ zaznaczył, że pismo I. Ż. dotyczyło podejrzenia przestępstwa, a nie stanowiło wniosku o wszczęcie postępowania i zostało potraktowane jako informacja do zweryfikowania. Podczas wizji w terenie stwierdzono, że na części nieruchomości, o której napisał skarżący, znajduje się część stawu, który również jest zlokalizowany na sąsiedniej dz. ozn. nr geod. [...]. Nie stwierdzono naruszenia zajęcia dz. 128 (rów) przez właścicieli sąsiednich nieruchomości. Ponadto w wyniku przeprowadzonej wizji stwierdzono, że staw, który zajmuje ww. działkę jest położony w ciągu urządzeń wodnych, tj. rowu oraz śluzy(przepustu) znajdujących się na tym terenie. O powyższej okoliczności skarżący został poinformowany pismem z 30 czerwca 2023 r. Mając na uwadze powyższe, organ wskazał, że nie był zobligowany do toczenia w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania, czy też wydania decyzji w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.). W myśl art. 21 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w każdym postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Stosownie do art. 58 § 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Stosownie do przywołanej powyżej treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W takich przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia przez organ administracji innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sądowej kontroli nie podlega jednakże bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku nie przewidzianego przepisami prawa. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym przez art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w przywołanych przepisach. Pojęcia bezczynności i przewlekłości zostały zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - dalej k.p.a.). Z treści przywołanej definicji normatywnej wynika, że organ jest bezczynny jeśli nie załatwi sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Dla uznania bezczynności konieczne jest jednak w pierwszej kolejności ustalenie, że podmiot zobowiązany był do podjęcia określonej czynności na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm. – dalej p.w.), w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie powinno wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 p.w., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Z treści powyższych przepisów wynika, że Starosta nie dysponuje podstawą prawną do wydania decyzji w sprawie. Brak regulacji, która rodziłaby po stronie Starosty obowiązek podjęcia działań określonych przepisami prawa oznacza, że przedmiotową skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.