IV SAB/Gl 31/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2018 r. sprawy ze skargi G. L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

Wnioskiem z dnia 7 grudnia 2017 r. G. L. wystąpił do Prezesa Sądu [...] w G. o udostępnienie informacji publicznej z akt sprawy o sygnaturach [...]; [...] i [...] w postaci sporządzonego przez oskarżyciela publicznego aktu oskarżenia, zapadłych w sprawie postanowień wraz z uzasadnieniami, jeżeli zostały sporządzone, wyroków wraz i ich uzasadnieniem oraz protokołów rozpraw. Wniósł o zeskanowanie dokumentów i doręczenie wnioskodawcy na adres poczty elektronicznej, bądź też wykonanie kserokopii dokumentów i umożliwienie ich odbioru osobistego w siedzibie sądu przez wnioskodawcę ewentualnie przesłanie ich drogą pocztową na adres wnioskodawcy. Pismem z dnia 21 grudnia 2017 r. Wiceprezes Sądu [...] w G. przekazał decyzję z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji w sprawach o sygnaturach [...] oraz [...] Zobowiązał również wnioskodawcę do uiszczenia opłaty odpowiadającej kosztom przetworzenia wnioskowanej przez niego informacji z akt sprawy o sygnaturze [...]. Uzasadniając odmowę udzielenia informacji w sprawach o sygnaturach [...] oraz [...] Wiceprezes Sądu [...] w G. wyjaśnił, że żądana informacja nie podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.. Dz. U. z 2016 r., poz 1764 ze zm. - :dalej "u.d.i.p."), bowiem postępowanie w sprawie nie zostało zakończone. Wskazał na brzmienie art. 1 ust. 2 u.d.i.p podkreślając, że odmienne zasady udostępnienia żądanej informacji wynikają z przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego oraz Regulaminu urzędowania sądów powszechnych określonego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. Pismem z dnia 16 stycznia 2018 r. Wiceprezes Sądu [...] w G. przekazał wnioskodawcy zanonimizowane odpisy żądanych pism procesowych z akt sprawy o sygnaturze [...] i ponownie wezwał go do uiszczenia opłaty odpowiadającej kosztom przetworzenia żądanej informacji w formie wskazanej we wniosku. W dniu 19 stycznia 2018 r. G. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Sądu [...] w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając organowi naruszenie art. 7 i art. 107 k.p.a.; art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.; art. 2 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1 , art. 16 ust. 1, art. 23 u.d.i.p. oraz art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez bezczynność organu w zakresie udzielenia informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem wyrażonym we wniosku z dnia 7 grudnia 2017 r. Jednocześnie skarżący wniósł o nakazanie organowi udostępnienia informacji publicznej w żądanej we wniosku z dnia 7 grudnia 2017 r. formie w terminie czternastu dni oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego ustanowionego pełnomocnika. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że skierował do Prezesa Sądu [...] wniosek udostępnienie informacji publicznej w postaci dokumentów urzędowych sporządzonych przez pracowników sądu powszechnego dotyczących postępowań prowadzonych pod sygnaturą akt [...] oraz [...]. Nie zgodził się z odmową udzielenia mu informacji w tym zakresie. Skarżący wywodził, że treść orzeczeń zapadłych w toku wszystkich procedur sądowych jest informacją publiczną i powinna być udostępniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie tylko w trybie i na warunkach określonych w Kodeksach lub Regulaminie urzędowania sądów powszechnych. Zdaniem skarżącego, skoro Prezes Sadu [...] zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej takiej czynności nie podejmuje, to pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu [...] w G. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wnioskiem z dnia 7 grudnia 2017 r. skarżący zwrócił się o udostępnienie w trybie u.d.i.p. dokumentów z akt spraw [...], [...], [...]. Co do sprawy o sygn. akt [...] żądane dokumenty zostały skarżącemu udostępnione. Natomiast decyzją z dnia [...] r. odmówiono skarżącemu udostępnienia informacji publicznej, co do akt o sygn. [...] oraz [...] ze względu na fakt, że postępowanie w sprawie nie zostało jeszcze zakończone. Jednocześnie stwierdził, że udostępnienie dokumentów z akt sprawy, na tym etapie, następuje w oparciu o przepisy K.p.k. oraz Regulaminu urzędowania sądów powszechnych. Skarżący, prawidło pouczony, nie odwołał się od tej decyzji. Jednakże jeśli decyzja została wydana, to organ nie był bezczynny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku o którym mowa w pkt 4a art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.-dalej "p.p.s.a."). W przypadku skargi na bezczynność organu, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie braku działania organu, polegającego na niezałatwianiu w terminie sprawy, do której był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, np. do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności (por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1996 r., s. 62-63). Bezczynność organu na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014r., poz.782 ze zm.- dalej "u.d.i.p."), ma miejsce wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie podejmuje we wskazanym w art. 13 ustawy terminie stosownych czynności, czyli nie udostępnia informacji lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006r., sygn. akt I OSK 601/05,dostępny w Internecie). W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udzielenia odpowiedzi na wniosek, złożony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, zacytowany w części historycznej niniejszego uzasadnienia. Wobec tego prawem materialnym, na podstawie którego należy ocenić postępowanie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, jest ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz 1330 - dalej "u.d.i.p."). Ustawa ta w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do informacji publicznej, określa zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że Prezes Sądu [...] w G. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Jednakże należy zaznaczyć, że tak jak każdy podmiot zobowiązany, o którym mowa w art. 4 u,d.i.p. tak i Prezes Sądu [...] w G. może udostępnić informację publiczną po pierwsze gdy jest w jej posiadaniu i po drugie gdy żądana informacja stanowi informację publiczną. Pojęcie informacji publicznej zostało określone w przepisach art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy, zgodnie z którymi informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. W myśl natomiast art. 4 ust. 1 i 3 ustawy, podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, będące w posiadaniu takich informacji. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1, który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy, a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 ustawy zasadniczej, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. W sytuacji, gdy wniosek skarżącego powinien być rozpoznany w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej, to podmiot zobowiązany winien zakończyć wszczęte tym wnioskiem postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. poprzez udzielenie informacji w drodze czynności materialno-technicznej zgodnie z wnioskiem (art. 7 ust. 1 pkt 2) lub poprzez odmowę udzielenia informacji albo poprzez umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych w przywołanej ustawie, w drodze decyzji administracyjnej (art. 16 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p.). Czynności tych organ powinien dokonać, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Z kolei art. 1 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem, że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej. Zgodnie natomiast z 156 K.p.k., stronom, podmiotowi określonemu w art. 416 K.p.k., obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, zwraca się uwagę, że w toku postępowania karnego wszelkie informacje publiczne z nim związane mogą być udzielane w trybie określonym w art. 156 kpk, a nie na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 647/11 i wskazane tak orzecznictwo, publikowane na stronie CBOSA). Dodatkowo należy zauważyć, że przy dostępie do akt w sprawach karnych inna jest sytuacja strony postępowania, inna też podmiotu niebędącego stroną. Ta druga kwestia nie jest przedmiotem szerszych rozważań, niemniej na gruncie spraw dotyczących udostępniania akt postępowania karnego dominuje aktualnie pogląd, że akta te nie są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2662/12 wraz z orzecznictwem tam przywołanym, LEX nr 1277668). Skład orzekający w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, że dokumenty z akt sprawy są udostępniane w drodze uregulowań szczególnych, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., którymi są przepisy procedury karnej, cywilnej lub administracyjnej. W uchwale tej wskazano, że przepisami takimi są np. art. 73 - 74 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 156 i 321 Kodeksu postępowania karnego, czy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r., Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 ze zm.), a także art. 525 Kodeksu postępowania cywilnego, czy też art. 12a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z dołączonych akt administracyjnych wynika, że żądana we wniosku z dnia 7 grudnia 2017 r. informacja w sprawie o sygnaturze [...] została skarżącemu udzielona, co nie jest kwestionowane. Natomiast w zakresie spraw o sygnaturach [...]i [...] Prezes Sądu [...] w G. decyzją [...]r. odmówił udzielenia skarżącemu wnioskowanej informacji wyjaśniając, że sprawy te, jako będące w toku, podlegają udostępnieniu na zasadach określonych przepisami Kodeksu postępowania karnego oraz Regulaminu urzędowania sądów powszechnych. W opinii Sądu, skarżony organ nie pozostaje w bezczynności, a w niniejszej prawie wniosek skarżącego z dnia 7 grudnia 2017 r. został załatwiony w sposób prawidłowy. Prezes Sądu [...]o w G. zasadnie stwierdził, że dostęp do treści wskazywanych przez wnioskodawcę dokumentów z akt spraw karnych o sygnaturach [...] i [...], które to nie są sprawami zakończonymi, może zostać umożliwiony przez odwołanie się do przepisów procedury karnej, lub do przepisów ustrojowych sądownictwa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.