IV SA/Wr 721/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi Y.R. na czynność materialno-techniczną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie niewypłacenia świadczenia wychowawczego postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 27 X 2023 r. Y. R. (dalej "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na "czynność materialno-techniczną" Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS") "polegają na niewypłaceniu świadczenia wychowawczego" na dziecko – S. K. (dalej "córka") za okres 1 VI 2023 r. – 31 V 2024 r. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie. Wskazał jednocześnie, że skarżąca w dniu 27 IV 2023 r. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na córkę na okres 2023-2024 (wniosek powtórzono pismem z dnia 28 VII 2023 r.). Z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej wynika jednak, iż córka utraciła legalny pobyt w P. z dniem 3 IX 2022 r. i do czasu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji nie ma podstaw do przyznania wspomnianego świadczenia na okres 2023-2024. Pismem sądowym z 2 II 2024 r. wezwano skarżącą do doprecyzowania przedmiotu skargi, poprzez wskazanie, czy jest nim "czynność materialno-techniczna polegająca na niewypłaceniu świadczenia wychowawczego", czy też "bezczynność lub przewlekłość" ZUS w rozpoznaniu wniosku o świadczenie wychowawcze na córkę, w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia, że przedmiotem skargi jest "czynność materialno-techniczna polegająca na niewypłaceniu świadczenia wychowawczego". Wezwanie powyższe, doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 5 II 2024r., pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z uwagi na niedopuszczalność. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotem skargi uczyniono "czynność materialno-techniczną polegającą na niewypłaceniu świadczenia wychowawczego". Tymczasem w sprawie nie wystąpiły okoliczności pozwalające uznać, że ZUS dokonał "czynności materialno-technicznej". Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 VI 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 VIII 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 XI 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wskazać trzeba, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, określanych jako czynności materialno-techniczne, na które może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. uchwała NSA z 4 II 2008 r., I OPS 3/07 – publ. CBOSA). Na uwagę w tej konstrukcji prawnej zasługuje element działania organu, czyli jego aktywność w zakresie wydania aktu lub dokonania czynności. Sytuacja niewypłacenia przez ZUS świadczenia, stanowiąca w niniejszej sprawie przedmiot zaskarżenia, wyżej opisanych cech nie spełnia, bowiem wiąże się bezspornie z brakiem jakiegokolwiek działania. Dlatego niewypłacenie świadczenia, będące w istocie nierozpoznaniem wniosku skarżącej z 27 IV 2023 r. o świadczenie wychowawcze na córkę na okres 2023-2024, można byłoby poddać ocenie jedynie w ramach skargi na bezczynność lub przewlekłość prowadzenia postępowania przez ZUS. Skarżąca, mimo wezwania, podtrzymała jednak sformułowany w skardze przedmiot zaskarżenia oznaczony jako "czynność materialno-techniczna polegająca na niewypłaceniu świadczenia wychowawczego". Sąd zaś jest związany przedmiotem określonym w skardze. Skoro zaś w sprawie nie mamy do czynienia z aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, które dotyczyłyby uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym, skargę należało uznać za niedopuszczalną. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.