Sygnatura
IV SA/Wr 642/25
Wyrok WSA we Wrocławiu z 19 maja 2026 r., IV SA/Wr 642/25
Wynik
*Oddalono skargę w całości
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
- Data orzeczenia
- 19 maja 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2026 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 12 września 2025 r. nr SKO/RŚ-423/62/2025 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 12 września 2025 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta Głogowa z dnia 17 czerwca 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynikało z akt sprawy dniu 9 lutego 2023 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką W. K. Wydane w tej sprawie orzeczenia organu I instancji z dnia 27 kwietnia 2023 r. i 13 grudnia 2023 r. odmawiające przyznania świadczenia zostały uchylone w trybie odwoławczym decyzjami z dnia 31 lipca 2023 r. oraz 29 lutego 2024 r. Kolejne, powołane na wstępie orzeczenie wydane przez organ I instancji, także odmawiało Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na przedłożone dokumenty oraz ustalenia poczynione w trakcie przeprowadzonego w dniu 17 lutego 2023 r. wywiadu środowiskowego. Wynikało z nich, że Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Zakres tej opieki dowodził, że Skarżąca nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Powołując się na zalecenia organu odwoławczego, zawarte w decyzji uchylającej poprzednie rozstrzygnięcia, organ I instancji dokonał ustaleń, co do istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki wymaganej treścią art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.) - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Powyższe wynika z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, dalej: u.ś.w.) nakazującego stosowanie przepisów dotychczasowych do świadczeń pielęgnacyjnych, których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Z przeprowadzonych czynności wynikało, że rezygnacji Skarżącej z zatrudnienia nie można powiązać z potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, która zmarła w dniu 24 stycznia 2024 r. Z analizy przebiegu zatrudnienia Skarżącej wynikało, że ostatnie zakończyło się w dniu 26 października 2015 r. (w firmie L. Sp. z o.o.). W latach 2017 – 2022 Strona posługiwała w [...] w G., w ramach porozumienia o współpracy z dnia 7 lutego 2017 r. (wolontariat), z którego zrezygnowała z własnej woli. W związku z tym od dnia 1 lutego 2023 r. Skarżąca nie spełniała przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego – brak związku przycznowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W decyzji organ wskazał również, że od dnia 25 kwietnia 2016 r. Skarżąca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Rozpoznając odwołanie wywiedzione do opisanej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO) utrzymało ją mocy decyzją z dnia 22 sierpnia 2024 r. podzielając, co do zasady pogląd organu I instancji. Wskazało, że nie neguje faktu i zakresu opieki oraz braku możliwości samodzielnej egzystencji matki Skarżącej. Powodem odmowy przyznania prawa do świadczenia jest brak powiązania pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Organ odwoławczy stwierdził, że zatrudnienie ustało w dniu 26 października 2015 r., a znaczny stopień niepełnosprawności matki Skarżącej orzeczono od dnia 4 listopada 2022 r. Nadto w sprawie nie wystąpiła przesłanka braku możliwości podejmowania zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. W opinii organu Skarżąca nie wykazała, że jest zdolna i podjęłaby zatrudnienie, potwierdza to historia przebiegu zatrudnienia i długotrwały brak aktywności zawodowej. Powołując się na doświadczenie życiowe organ stwierdził, że mało wiarygodne jest, aby Strona (lat 58) była w stanie podjąć pracę zawodową, skoro nie pracowała od 9 lat. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt IV SA/Wr 507/24) uchylił opisane orzeczenie SKO. W uzasadnieniu zanegował pogląd organu o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką nad matką do jej śmierci. Wiek wnioskodawczyni przy uwzględnieniu około 9-letniego okresu braku aktywności zawodowej nie mógł stać na przeszkodzie przyjęciu, że w sprawie występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką. Dla przyjęcia takiego związku istotne były natomiast ustalenia faktyczne związane ze stopniem sprawności podopiecznej w ramach codziennego funkcjonowania oraz rodzajem opieki jakiej wymagała matka Strony z uwagi na schorzenia stanowiące podstawę wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd wskazał, że w wydanym w stosunku do matki Strony orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności jako symbol przyczyny niepełnosprawności wskazano nie tylko 05-R ale i 02-P. W tej sprawie zarówno stan zdrowia matki jak i zakres opieki sprawowanej przez Skarżącą wskazywał na brak możliwości podjęcia zatrudnienie. Nadto w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że uznanie wystąpienia omawianej przesłanki nie przesądza - na tym etapie sprawy - o prawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd dostrzegło bowiem, że Skarżąca miała (ma) ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W konsekwencji skierował pod adresem organów zalecenie dokonania oceny czy w sprawie nie zachodzi kolizja pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego a ustalonym prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz czy można przyjąć - w świetle art. 63 ust. 1 u.ś.w. - że Strona spełniała do dnia 31 grudnia 2023 r. wszystkie warunki niezbędne do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozpoznając sprawę ponownie SKO, zaskarżoną decyzją, ponownie utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji z dnia 17 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu opisało dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację Sądu wyrażoną w wydanym w sprawie wyroku. Następnie przywołało art. 17 ust. 1, ust. 1b., ust. 5, art. 24 ust. 2 i art. 27 ust. 5 u.ś.r. uzasadniając ich zastosowanie brzmieniem przepisów przejściowych, tj. art. 43 i 63 u.ś.w. Zanegowało powołanie się przez organ I instancji na przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443). Zatem norma ta nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia Skarżącej. Przywołując ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, w tym zebrane dokumenty dotyczące stanu zdrowia matki Skarżącej oraz ustalenia wywiadu środowiskowego, organ przyjął, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej, jak i zakres czynności wykonywanych przez Stronę w ramach opieki nad nią, uzasadnia istnienie przesłanki sprawowania stałej i długotrwałej opieki. Uznał także istnienie przesłanki rezygnacji z pracy z uwagi na sprawowaną opiekę. Powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu z dnia 28 stycznia 2025 r. organ wskazał, że okoliczności te nie przesądzają o prawie do świadczenia, a to z uwagi na istnienie ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Realizując, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zalecenia Sądu SKO wystąpiło do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o informację czy w okresie od dnia 1 lutego 2023 r. do dnia 29 lutego 2024 r. Skarżąca pobierała świadczenie rentowe. Z odpowiedzi z dnia 28 sierpnia 2025 r. wynikało, że renta w tym okresie była pobierana nieprzerwanie. Powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczeń - renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz pielęgnacyjnego - osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego z tych świadczeń. Odnosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ wskazał, że możliwość wykazania przez Skarżącą realnych możliwości zatrudnienia przestała być aktualna z dniem śmierci matki. W tej dacie ustała możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie tylko na przyszłość, lecz także za okres przeszły (od dnia wnioskowania). Brak bowiem możliwości rezygnacji ze świadczenia rentowego wstecz, tj. za okres przed datą zgonu osoby wymagającej opieki. Z uwagi na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. brak możliwości orzeczenia o przyznaniu Stronie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż od dnia złożenia wniosku do końca miesiąca następującego po dniu śmierci jej matki pobierała ona rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W skardze, wywiedzionej przez profesjonalnego pełnomocnika, Strona zarzucała naruszenie art. 63 ust. 1 i ust. 2 u.ś.w., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że "po dniu wejścia w życie ww. ustawy Sąd I instancji zobowiązany jest badać możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przesłanek przewidzianych w znowelizowanej ustawie, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów nakazuje przyjąć, że wszystkie wszczęte przed końcem 2023 r. sprawy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego, w których istnieje możliwość jego przyznania w okresie przed końcem 2023 r. mogą zostać skutecznie zakończone na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r." Strona wnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wywodziła, że przepisy znowelizowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ograniczają możliwości jej stosowania - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. - jedynie do postępowań zakończonych prawomocnie przed tą datą. Przepis art. 63 ust. 2 u.ś.w. nakazujący stosowanie norm dotychczasowych odnosi się również do przypadków, w których wnioski zostały złożone do dnia 31 grudnia 2023 r., a postępowanie nie zostało zakończone do tej daty, co uzasadnia brzmienie art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r. Nie jest istotna data zakończenia postępowania, ale możliwość przyznania prawa do świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowy pogląd w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, co uzasadniało jej oddalenie w całości. Dokonując kontroli legalności, a więc zgodności z prawem poddanego Sądowi rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zakres orzekania jest w tej sprawie uwarunkowany treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z jego brzmieniem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z przedstawionego przez Sąd opisu stanu faktycznego wynika, że w sprawie dotyczącej ustalenia Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką w dniu 28 stycznia 2025 r. zapadł wyrok tutejszego Sądu (sygn. akt IV SA/Wr 507/24) uchylający poprzednio wydaną decyzję SKO z dnia 22 sierpnia 2024 r. W orzeczeniu tym Sąd zaakceptował pogląd wyrażany przez organ, co do stopnia samodzielności matki Skarżącej, zakresu sprawowanej opieki oraz braku związku przyczynowego pomiędzy tą opieką a rezygnacją z zatrudnienia. Nie podzielił natomiast Sąd poglądu organu, co do braku tego związku pomiędzy opieką nad matką a niepodejmowaniem zatrudnienia. Zakwestionował zarówno argumentację odnoszącą się do wieku Skarżącej, jej doświadczenia zawodowego, jak i braku wykazania przez nią, że jest zdolna do podjęcia takiego zatrudnienia. W rezultacie Sąd ocenił, że organ błędnie przyjął, że w sprawie nie zachodzi związek przyzczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zarobkowej a zakresem niezbędnej opieki nad matką naruszając art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Dalej Sąd wskazał, że przedstawiona ocena nie przesądza jeszcze na tym etapie sprawy o prawie Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, a to z uwagi na ustalone prawo Strony do renty z tytułu jej częściowej niezdolności do pracy. W zaleceniach Sąd nakazał zbadanie, czy w sprawie nie zachodzi kolizja pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, a ustalonym prawem do renty. W szczególności, czy w świetle art. 63 ust. 1 u.ś.w. Skarżąca spełniała do 31 grudnia 2023 r. wszystkie warunki niezbędne do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z powołanym na wstępie przepisem ustawy procesowej, z poglądem prawnym przedstawionym przez Sąd w prawomocnym wyroku oraz z formułowanymi przez ten Sąd zaleceniami związane są zarówno organy jak i Sąd ponownie orzekający w sprawie. Wynikają z tego istotnie dla sprawy kwestie, po pierwsze przyjęcie za Sądem orzekającym w dniu 28 stycznia 2025 r., że Skarżąca spełniała przesłankę stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, wymagającą tejże opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nadto, że w sprawie wystąpił wymagany art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r.) związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością świadczenia opisanej opieki. Po drugie uznanie, że sprawa winna być rozpoznawana w reżimie prawnym określonym przepisami art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., a to w związku z art. 63 ust. 1 u.ś.w. Po trzecie zaś, że w sprawie należało ustalić, czy Skarżąca spełniała dalszą przesłankę przyznania jej świadczenia, a to w związku z faktem pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organ, ponownie rozpoznając sprawę, organ zrealizował ww. zalecenia, stosując się do poglądów i wskazań Sądu, prawidłowo uznając, że Skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w dacie złożenia wniosku aż do dnia śmierci matki pobierała ona świadczenie z tytułu renty. Zasadnie organ w tym zakresie wskazał na regulację art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wykluczającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji pobierania m.in. renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Słusznie także przy wykładni tego przepisu organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych wykluczając możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tym etapie postępowania. Podzielając podgląd wyrażony w powołanym orzeczeniu Sądu z dnia 28 stycznia 2025 r., że wniosek Skarżącej winien być rozpoznawany na podstawie dotychczasowych regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. należy wskazać na przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. Norma ta – stanowiąca przepis przejściowy – wskazuje, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Nie ulega bowiem wątpliwości, że po zmianach dokonanych z dniem 1 stycznia 2024 r., na mocy powołanego przepisu art. 43 u.ś.w., świadczenie rodzinne jest związane wyłącznie z opieką nad osobą niepełnosprawną do lat 18. Tym samym Skarżąca byłaby wykluczona z możliwości uzyskania takiego wsparcia na mocy nowych regulacji prawnych. Zasadnie zatem organ, kierując się zaleceniami Sądu, zawartymi w powołanym orzeczeniu oceniał, czy w związku z wnioskiem Skarżącej złożonym w dniu 9 lutego 2023 r. - do dnia 31 grudnia 2023 r. powstało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo, że postępowanie nie zostało zakończone do tej daty. Wbrew zarzutom skargi prawo do świadczenia przyznawanego na starych zasadach nie jest uzależnione wyłącznie od faktu złożenia wniosku do dnia 31 grudnia 2023 r., należało dokonać oceny istnienia, do tej daty, wszystkich przesłanek opisanych w art. 17 u.ś.r. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "W sprawach o świadczenie (...), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023r." nie jest bowiem tożsame z często w takich przypadkach stosowanym sformułowaniem "w sprawach wszczętych, a niezakończonych do dnia..." Zwrot "prawo powstało" należy w kontekście omawianego art. 63 ust. 1 u.ś.w. rozumieć w ten sposób, że do dnia 31 grudnia 2023r. spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania takiego świadczenia. Oznacza to, że samo złożenie wniosku przed dniem zmiany stanu prawnego, nie jest warunkiem wystarczającym, aby sprawa mogła być po dniu 31 grudnia 2023 r. rozpatrywana przez właściwy organ z uwzględnieniem wcześniej obowiązujących przepisów prawa. Konieczne jest bowiem, aby do tego dnia spełnione zostały wszystkie przesłanki do przyznania tego świadczenia. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2026 r. sygn. akt I OSK 600/25, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). W rozpoznawanej sprawie wątpliwości powstały w związku ze zbiegiem praw do świadczeń z tytułu renty pobieranej wobec częściowej niezdolności do pracy i wnioskowania o prawo do świadczenie pielęgnacyjnego. Kwestie te reguluje powoływany przez organ przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowiąc, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, że prawidłowa wykładnia ww. przepisu przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wybór może być zrealizowany przez złożenie do organu wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, dalej: ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy skutkować będzie natomiast wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Jakkolwiek renta jest prawem niezbywalnym, to należy uznać, że jej zawieszenie eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci ustalonego prawa do renty. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca ze wskazanego przepisu musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z tych też przyczyn interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r.) nie pozwala na równoczesne pobieranie przez stronę emerytury (renty) i świadczenia pielęgnacyjnego i wskazuje na konieczność wyboru jednego z tych świadczeń. Z tego względu, dopiero jednoznaczne i bezwarunkowe oświadczenie wnioskodawcy co do wyboru świadczenia pielęgnacyjnego powoduje, że odpada jedna z negatywnych przesłanek ustawowych, z którą ustawa o świadczeniach rodzinnych wiąże moment powstania prawa do tego świadczenia. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2026 r. sygn. akt I OSK 600/25; z dnia 21 kwietnia 2026 r. sygn. akt I OSK 716/25; z dnia 25 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 1909/24, z dnia 9 października 2025 r. o sygn. akt I OSK 1958/24 oraz z 30 października 2025 r. sygn. akt I OSK 1989/24 orzeczenia dostępne w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie Skarżąca w dacie składnia wniosku, tj. 9 lutego 2023 r. miała ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności i w tej dacie pobierała świadczenie z tego tytułu, nieprzerwanie do dnia śmierci matki, tj. do dnia 24 stycznia 2024 r. Tym samym do dnia 31 grudnia 2023 r. nie powstało prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, jak wskazano wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) nie pozwala na równoczesne pobieranie przez stronę świadczenia emerytalnego i świadczenia pielęgnacyjnego. I jakkolwiek, wbrew poglądom wypowiadanym w orzecznictwie zapadłym na tle art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. organy obu instancji nie pouczyły Skarżącej o możliwości zawieszenia prawa do renty, to po dniu 31 grudnia 2023 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, nie mogły już naprawić tego uchybienia. Uzyskanie bowiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy obowiązujące do dnia 31 grudnia 2023 r., w przypadku przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wymagało bezwzględnie wydania przed tą datą decyzji organu emerytalno-rentowego o zawieszeniu wypłaty renty. Zaniechanie zaś tej czynności spowodowało, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję w dniu 12 września 2025 r. nie mógł wzywać Strony do dokonania wyboru świadczenia, skoro ustawa "zmieniająca" weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. Skoro zatem prawo do renty Skarżącej nie zostało zawieszone do dnia 31 grudnia 2023 r. (brak rezygnacji ze świadczenia konkurencyjnego), to w świetle art. 63 ust. 1 u.ś.w. w zw. z art. 17 ust. 5 lit. 1a i art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie było możliwe przyznanie Stronie świadczenia na mocy przepisów dotychczasowych, gdyż nie zrealizowały się wszystkie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 grudnia 2023 r. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na występującą negatywną przesłankę w postaci posiadania przez Skarżącą prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Uznając, że zarzuty skargi nie mają uzasadnienia, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił w całości.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 3 grudnia 2025
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Aneta Brzezińska Ewa Kamieniecka Katarzyna Radom /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
art. 63 · Dz.U. 2023 poz. 1429
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny