IV SA/Wr 560/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 15 we Wrocławiu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 560/22 w sprawie ze skargi J. K. na zarządzenie Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 15 we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odwołania z funkcji wicedyrektora szkoły podstawowej postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie: Wyrokiem z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 560/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w pkt I uchylił zaskarżone zarządzenie Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr [...] we W. (dalej: organ), zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania (pkt II) i zwrócił stronie skarżącej kwotę uiszczoną tytułem wpisu od skargi (pkt III). Pismem z dnia 28 lipca 2023 r. pełnomocnik organu wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z uwagi na przekazanie wadliwie złożonej skargi do tut. Sądu po upływie terminu na jej wniesienie, postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 560/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną organu. Orzeczenie wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi organu w dniu 24 sierpnia 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 204 akt sądowych). Pismem wniesionym w dniu 30 sierpnia 2023 r. pełnomocnik organu złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 560/22. W uzasadnieniu pełnomocnik organu wskazał, że działa w ramach utworzonego przez Urząd Miasta Wrocławia oddziału świadczącego pomoc prawną na rzecz jednostek oświatowych. Dział prawny dla spraw oświatowych posiada wspólny ze wszystkimi działami jednostki Zespół Obsługi i Administracji, zajmujący się m.in. wysyłką korespondencji. Wraz z otrzymaniem postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, pełnomocnik organu dowiedział się, że w toku czynności administracyjnych doszło do pomyłki w zakresie zaadresowania koperty w sposób błędny, tj. zamiast wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przesyłka została nadana na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego, w toku wykonywanych czynności przez Zespół Obsługi i Administracji. W ocenie organu omyłkowe zaadresowanie koperty bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w obecnym stanie rzeczy nie stanowi winy pełnomocnika, wobec czego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, to zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie, określają przepisy art. 87 p.p.s.a. Należą do nich : – po pierwsze, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; – po drugie, uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu; – po trzecie, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie czynności, której strona nie dokonała w terminie; – po czwarte, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). W badanej sprawie pełnomocnik organu złożył wniosek o przywrócenie terminu we wskazanym w ustawie terminie i wniósł skargę kasacyjną. Uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej z pewnością niesie ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego w postaci jej odrzucenia. Tym samym pełnomocnik organu wypełnił trzy z czterech wskazanych powyżej przesłanek stanowiących o przywróceniu terminu. Dokładnej analizy wymaga jednak przesłanka uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność procesową stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Jednocześnie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., sygn. I PKN 273/99). Dodatkowo podkreślić należy, że przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. nie zobowiązuje do "udowodnienia" przez stronę podnoszonych okoliczności, ale do ich "uprawdopodobnienia". Strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 798/14, dostępne - podobnie jak wszystkie powołane niżej orzeczenia sądów administracyjnych - w CBOSA). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli strony i nie dającej się przezwyciężyć (przykładowo: przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.; zob. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I OZ 225/15). Zaakcentowania też wymaga że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu termin powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Może mieć miejsce zatem tylko wtedy, gdy nastąpił wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (zob. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 712/08). Gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Przy ocenie możliwości przywrócenia terminu (również przy ocenie formalnych aspektów wniosku) należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. wyrok SN z dnia 21 lutego 2002 r., sygn. akt I PKN 903/00). Mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków działania pełnomocnika. Podkreślenia wymaga, że zawodowy charakter działalności radcy prawnego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód (por. postanowienia NSA: z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 149/14; z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt II OZ 301/16; z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I GZ 259/19). Innymi słowy, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. obejmuje swym zakresem nie tylko działania bądź zaniechania pełnomocnika, ale również działania osób trzecich upoważnionych przez pełnomocnika do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym. To bowiem na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 21 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 1173/21; postanowienie NSA z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 148/14). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że pełnomocnik organu nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe mocodawcy. Nie sposób zgodzić się z pełnomocnikiem organu, że błędne zaadresowanie koperty bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pracownika Zespół Obsługi i Administracji nie stanowi winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Jeżeli pracownik administracyjny odpowiedzialny za wysłanie skargi kasacyjnej do sądu dopuszcza się zaniedbania, to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy jednostki jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2009 r., II OZ 166/09). Dla oceny winy pełnomocnika pozostaje zatem bez znaczenia powoływana we wniosku okoliczność, że czynność adresowania i wysyłki pisma była wykonywana przez pracownika, a nie jego samego, a więc że błąd popełnił pracownik, a nie on sam. Zaniedbania personelu, którym posługuje się profesjonalny pełnomocnik, obciążają bowiem jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Tym samym nie można stwierdzić, że istniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności lub powstanie przeszkody nie było spowodowane działaniem profesjonalnego pełnomocnika i było od niego całkowicie niezależne. Przy zachowaniu staranności i odpowiednim sprawowaniu nadzoru nad czynnościami wykonywanymi przez personel Zespołu Obsługi i Administracji, pełnomocnik organu nie uchybiłby terminowi na wniesienie skargi kasacyjnej. W konsekwencji Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik organu nie wykazał braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do odmowy przywrócenia terminu, co orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.