Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

IV SA/Wr 491/25

Wyrok WSA we Wrocławiu z 15 kwietnia 2026 r., IV SA/Wr 491/25

Wynik

*Oddalono skargę w całości

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia
15 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: Michał Janusz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi J. B. na czynność Dyrektora Dolnośląskiego Ośrodka Polityki Społecznej we Wrocławiu - Ośrodka Adopcyjnego z dnia 25 czerwca 2025 r., nr OA.4301.32.2025 w przedmiocie negatywnej wstępnej oceny kandydatki na rodzica adopcyjnego oddala skargę w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Informacją z dnia 25 czerwca 2025 r., nr OA.4301.32.2025 na podstawie art. 172 ust. 10 i ust. 11 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. 2025 r., poz. 49, dalej: u.w.r., ustawa) Dolnośląski Ośrodek Polityki Społecznej we Wrocławiu- Ośrodek Adopcyjny poinformował J. B. (dalej: strona, skarżąca, kandydatka) o przeprowadzeniu wstępnej oceny kandydatki wskazując jednocześnie, że Komisja kwalifikacyjna wydała w dniu 11 czerwca 2025r. ocenę negatywną. Wskazano, że przyczyną wydania Stronie negatywnej oceny jest brak spełniania wymogów osobowościowych i formalnych stawianych rodzicowi adopcyjnemu, aby należycie wywiązywać się z obowiązków przysposabiającego: kandydatka posiada bardzo ograniczone możliwości rozpoznawania potrzeb dziecka, a przez to niemożność ich zapewniania; pomimo kierowania się przesłankami altruistycznymi, nie będzie potrafiła adekwatnie odpowiadać na potrzeby dziecka; potrzeba kandydatki do posiadania dziecka adopcyjnego opiera się głównie na przesłankach intelektualnych, a nie emocjonalnych; nie posiada odpowiednich predyspozycji osobowościowych, m. in.: prezentuje obniżone zdolności empatii, postawienia się w perspektywie dziecka adopcyjnego, ma niewielką potrzebę i niską zdolność do tworzenia bliskich relacji z innymi ludźmi, cechuje ją niska operatywność; prezentuje niewystarczające zasoby w obszarze funkcjonowania emocjonalnego m. in.: obniżona empatia i ekspresja emocjonalna, prawdopodobnie niski wgląd w emocje własne i innych ludzi, ograniczone umiejętności odczytywania i zapewniania potrzeb własnych i innych ludzi; niewystraczające warunki higieniczne w miejscu zamieszkania; brak wglądu w sytuację i potrzeby zmian przestrzeni mieszkania i jego wyposażenia, tak aby było ono funkcjonalne dla dziecka. W uzasadnieniu wskazano, że wątpliwości co do prawidłowego zaopiekowania potrzeb dziecka adopcyjnego budzi sposób funkcjonowania kandydatki, a także wyniki testów psychologicznych. Wyniki kwestionariusza wskazują, że kandydatka jest osobą mało operatywną, Zazwyczaj unika sytuacji społecznych lub czuje się w nich nieswojo. Woli samotność niż towarzystwo innych. Może przejawiać trudności w kontaktach interpersonalnych. Taki rys osobowościowy nie wspiera dziecka w rozwoju umiejętności społecznych i nawiązywaniu relacji. Odpowiedzi w zakresie czynnika Zdolność tworzenia więzi uczuciowych daje hipotezę o pozabezpiecznym stylu przywiązania kandydatki, nie dającym gwarantu odpowiedniej opieki uczuciowej w relacji z dzieckiem. Bliskość emocjonalna ze strony dziecka może generować u kandydatki poczucie skrępowania i wzbudzać chęć pozostania w pewnym dystansie, unikanie przy próbie zbliżenia. Dzieci adopcyjne, ze względu na traumy relacyjne, mają zwykle ukształtowany pozabezpieczny styl przywiązania, co wymaga od opiekuna umiejętności zmiany tego wzorca, zbudowania relacji na bezpiecznych podstawach i bliskości emocjonalnej. Kwestionariusz wskazuje, że kandydatka ma bardzo ograniczone zasoby w tym zakresie. Wyniki kwestionariusza TKR w skali Kompetencje (bardzo niskie-niskie) sugerują, że kandydatka nie będzie potrafiła adekwatnie kierować aktywnością dziecka, nie będzie odpowiednio wspierać rozwoju dziecka. W sytuacjach niepowodzeń może mieć tendencje albo do bezrefleksyjnego obciążania winą dziecka albo zrzucania jej na innych. Wobec problemów dziecka może reagować niezrozumieniem, obojętnością, lekceważeniem albo irytacją. Wysokie wyniki w skalach Permisywność i Bezradność mogą sugerować deficyty opiekuna w zakresie kontroli, grożące zaniedbywaniem dziecka. Wyniki przeprowadzonych badań psychologicznych ujawniają brak odpowiednich kompetencji osobowościowych kandydatki. Na podstawie rozmowy i obserwacji można wysunąć spostrzeżenie, że kandydatka w bardzo ograniczony sposób prezentuje swoje wewnętrzne stany afektywne. Uboga mimika twarzy może powodować trudności w interakcji z panią J., jako, że jest mało czytelna emocjonalnie dla rozmówcy, w tym również dla dziecka. Potrzebą dziecka jest możliwość wzajemnej komunikacji i nawiązywania relacji. Kandydatka w trakcie rozmowy rzadko nawiązuje bezpośredni kontakt wzrokowy. Badana nazywa pewne uczucia, jednakże ich nie prezentuje, co może dawać wrażenie podwójnego komunikatu i budować w dziecku poczucie niepewności. W narracjach kandydatki pojawia się mało opisów o stanach emocjonalnych innych osób. Badania psychologiczne sugerują, że mimo szczerych chęci pomocy, kandydatka nie będzie potrafiła adekwatnie odpowiadać na potrzeby osoby, której będzie się starała dopomóc. Wyniki wskazują na jej ograniczenia w zdolnościach zrozumienia innych, prawdopodobnie niełatwo jest jej wysłuchać drugą osobę i postawić się na jej miejscu. Kandydatka może mieć trudność w byciu odbiorcą cudzych emocji, adekwatnie na nie odpowiadać i wyrażać własne stany emocjonalne. Ograniczenia te nie tylko będą utrudniać odpowiadanie na emocjonalne potrzeby dziecka, ale także ograniczać jego rozwój w tym obszarze, ze szczególnym uwzględnieniem inteligencji emocjonalnej. Na chwilę obecną kandydatka mieszka wraz z ojcem w domu jednorodzinnym. Podczas przeprowadzania wywiadu adopcyjnego przez pracowników OA DOPS (umówionego z kandydatką z wyprzedzeniem), stwierdzono w pomieszczeniach zaniedbania higieniczne, w domu było duszno, unosił się zapach nieświeżości. Pokoje, kuchnia i łazienki wymagały na dzień wywiadu generalnego sprzątania. Armatura w łazienkach była brudna. Pokój przeznaczony dla dziecka odbiegał od społecznie rozumianego standardu, w jaki rodzic adopcyjny przygotowuje przestrzeń dla podopiecznego(brak odpowiednich mebli, brak czystości). Prezentowany pracownikom Ośrodka Adopcyjnego ogród i basen, przedstawiany jako teren do zabawy dziecka, były zaniedbane i zarośnięte. Mówiąc o domu, jako miejscu życia dla dziecka, kandydatka niejednokrotnie przedstawiała go jako w pełni dostosowany do potrzeb dziecka, która to ocena znacząco odbiegała od obserwacji poczynionych przez pracowników Ośrodka Adopcyjnego. Ponadto podczas badań psychologicznych, przeprowadzonych na terenie Ośrodka Adopcyjnego pracownicy zauważyli, dwie żywe wszy we włosach kandydatki. Po przekazaniu jej tej informacji, kandydatka podziękowała, że jej o tym powiedziano. Nie wykazywała przy tym żadnych silnych emocji - nie wydawała się zdziwiona, zawstydzona ani poruszona tym faktem. Na uwagi pracowników Ośrodka Adopcyjnego dotyczących braku odpowiedniej czystości i dostosowania domu do potrzeb dziecka kandydtaka odpowiedziała "Nie za bardzo potrafię ocenić jaki poziom porządku byłby akceptowany", co może sugerować brak możliwości samodzielnego wdrożenia przez kandydatkę zmian i właściwego dostosowania otoczenia do potrzeb dziecka, bez stałej pomocy i wskazówek osób trzecich w toku wychowywania dziecka. Wyniki badań i obserwacji wskazują, że kandydatka nie tylko pod kątem zdrowia i higieny, ale także w zakresie opieki emocjonalnej nie będzie potrafiła adekwatnie ocenić i zapewnić potrzeb podopiecznego. Brak umiejętności prawidłowego odczytywania potrzeb, przejawianie tendencji wycofania społecznego, brak doświadczeń relacyjnych w związku partnerskim, widoczne nieprawidłowości w opiece nad osobą starszą zamieszkującą wspólnie z kandydatką, brak bliskich relacji adekwatnych do wieku wzbudza wątpliwości co do pełnienia funkcji rodzicielskiej dla dziecka adopcyjnego. Dziecko adopcyjne przez doznane zmiany w życiu, traumy, brak stabilności wymaga od dorosłego szczególnej empatii, otwartości i elastyczności. Zrozumienie jego szczególnych potrzeb związane jest z rodzicielską umiejętnością dostrojenia się emocjonalnego do dziecka. Sposób funkcjonowania badanej, oparty na intelekcie, konkretnych zadaniach do wykonania, braku wglądu w standardy społeczne, potrzeby i emocje własne i innych, budzi wątpliwość co do prawidłowego zabezpieczenia dziecka adopcyjnego. Wychowywanie dziecka wiąże się z przygotowaniem go do życia w świecie, uspołecznianiem go, podtrzymywaniem jego relacji koleżeńskich. Wiąże się to z kontaktami z innymi dziećmi, rodzicami, nauczycielami, specjalistami - szeroko rozumianym prawidłowym funkcjonowaniem społecznym oraz budowaniem zaufania społecznego. Dziecko adopcyjne niejednokrotnie wymaga szczególnego wsparcia w procesie wychowawczym i nawiązywaniu więzi. W obecnym sposobie funkcjonowania kandydatki zachodzi duża wątpliwość co do umiejętności i zdolności do wypełniania funkcji rodzicielskiej w tym aspekcie. Kandydatka funkcjonując w wyżej opisany sposób nie będzie prawidłowo modulować postaw społecznych i relacyjnych dziecka adopcyjnego. Kandydatka posiada szeroki zakres wiedzy teoretycznej na temat dzieci dotkniętych traumatycznymi doświadczeniami życiowymi, jednakże ze względu na zasoby relacyjne i emocjonalnie nie będzie w stanie aplikować tej wiedzy w praktyce. Analiza kwalifikacji osobistych kandydatki wskazuje jednakże, że kandydatka nie spełnia wymogów stawianych rodzicowi adopcyjnemu, aby należycie wywiązywać się z obowiązków przysposabiającego. Wskazane byłoby podjęcie przez kandydatkę psychoterapii w zakresie jej relacji z innymi, a także trening umiejętności emocjonalnych w celu zwiększenia świadomości i pracy nad uczuciami, zdolności do reagowania na potrzeby emocjonalne dziecka oraz jego akceptacji. Skarżąca na podstawie art. 172 ust. 1 u.w.r. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a. wniosła skargą na akt Dolnośląskiego Ośrodka Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2025 r. stanowiący o negatywnej ocenie wstępnej kandydata na rodzica adopcyjnego w osobie skarżącej. Zaskarżonemu aktowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 172 ust. 5 i 11 u.w.r. w zw. z art. 1141 k.r.o. poprzez oparcie negatywnej oceny wstępnej oraz jej przyczyn o sprzeczne wyniki badań psychologicznych (badanie dokonane w ośrodku adopcyjnym oraz badania przeprowadzone poza ośrodkiem, które były konieczne do wydania zaświadczenia lekarskiego przez psychiatrę, którego to zaświadczenia wymagał ośrodek), bez wyjaśnienia przez ośrodek adopcyjny tej sprzeczności, a co stało się podstawą oceny osobowościowej skarżącej i jej kwalifikacji osobistych jako kandydata do przysposobienia dziecka. 2. art. 172 ust. 5 i 11 w zw. z art, 172a ust. 1 u.w.r. w zw. z art. 114' k.r.o. poprzez wydanie wstępnej oceny nierzetelnie w zakresie oceny osobowości skarżącej w zakresie braku doświadczeń w relacjach partnerskich, w sytuacji gdy nie są one warunkiem przysposobienia dziecka; jej warunków mieszkaniowych, w sytuacji gdy miejsce zamieszkania dla dziecka można dostosować dopiero przy decyzji o adopcji dziecka z konkretnymi potrzebami; poziomu higieny w sytuacji gdy skarżąca pracuje w szkole i jest narażona na choroby dzieci wieku szkolnego, i niezgodnie z celem ustanowionym dla tego rodzaju oceny w art. 172 ust. 5 u.w.r., mimo że ocena tego rodzaju służy ocenie kandydata w formie wstępnej czynności przed skierowaniem kandydata do przysposobienia dziecka na szkolenie adopcyjne, a nie stanowi opinii kwalifikacyjnej wydawanej po odbyciu szkolenia, która rozstrzyga o spełnieniu przez kandydata do adopcji wymagań niezbędnych do przysposobienia dziecka, posiadania przez kandydata kwalifikacji osobistych pozwalających na należyte wywiązywanie się z obowiązków przysposabiającego, oceny motywacji i oczekiwań kandydata do przysposobienia dziecka, sytuacji materialnej i mieszkaniowej kandydata do przysposobienia dziecka. Wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu w całości oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz ewentualnych kosztów postępowania, jeśli takie powstaną. W uzasadnieniu skargi szeroko uzasadniła zarzuty skargi. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm prawem przewidzianych. Pismem procesowym z dnia 25 września 2025 r. Skarżąca w pełni podtrzymała podniesione w skardze naruszenia przepisów prawnych jako podstawę do uchylenia w całości zaskarżonego aktu oraz odniosła się do treści odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., Sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.). Podstawą prawną umożliwiającą zaskarżenie czynności, będącej przedmiotem skargi, jest art. 172 ust. 11 u.w.r. Jak wynika z ww. przepisu negatywna ocena kandydata do przysposobienia dziecka zaskarżana jest na podstawie cytowanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Procedura, której poddała się Skarżąca unormowana została w Dziale V wspomnianej wyżej ustawy zatytułowanym "Postępowanie adopcyjne" oraz w Dziale II Tytuł II ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 z późn.zm. – dalej: k.r.o.) zatytułowanym "Przysposobienie". Analiza powyższych unormowań uzasadnia konkluzję, że przysposobienie małoletniego odbywa się w dwóch niezależnych od siebie etapach - administracyjnym i sądowym. Świadczy o tym brzmienie art. 154 ust. 1 u.w.r., wedle którego prowadzenie procedur przysposobienia oraz przygotowanie osób zgłaszających gotowość do przysposobienia dziecka, zwanych dalej "kandydatami do przysposobienia dziecka", stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego oraz art. 117 ust. 1 k.r.o. stanowiącego, że przysposobienie następuje przez orzeczenie sądu opiekuńczego na żądanie przysposabiającego. Wyjaśnić wobec tego należy, że przysposobić można osobę małoletnią, tylko dla jej dobra (art. 114 k.r.o.). W toku kontrolowanego postępowania nadrzędną a zarazem kluczową wartością, którą winien kierować się organ jest dobro dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy ze strony dorosłych, środowiska rodzinnego, atmosfery szczęścia, miłości i zrozumienia, troski o ich harmonijny rozwój i przyszłą samodzielność życiową, dla zapewnienia ochrony przysługujących im praw i wolności. Jak wynika z art. 172 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy, kandydaci do przysposobienia dziecka są obowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny. Obowiązek posiadania świadectwa ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny, nie dotyczy jednak kandydatów do przysposobienia spokrewnionych albo spowinowaconych z dzieckiem. Przed skierowaniem kandydata do przysposobienia dziecka na szkolenie ośrodek adopcyjny, zgodnie z art. 172 ust. 5 ustawy, dokonuje jego wstępnej oceny, z uwzględnieniem: 1) kwalifikacji osobistych, o których mowa w art. 1141 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; 2) motywacji do podjęcia się wychowywania dziecka; 3) wywiadu adopcyjnego. Wstępna ocena, o której mowa w ust. 5, przeprowadzana jest na wniosek kandydata do przysposobienia dziecka zawierający: 1) informacje, o których mowa w art. 161 ust. 2 pkt 1-4 i 17 ("imię i nazwisko; obywatelstwo; adres miejsca zamieszkania i zwykłego pobytu; data urodzenia; numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość; stan cywilny; numer telefonu i adres poczty elektronicznej"); 2) uzasadnienie przyczyn, dla których kandydat do przysposobienia dziecka chce przysposobić dziecko; 3) życiorys zawierający w szczególności informacje, o których mowa w art. 161 ust. 2 pkt 5-7, 13 i 14 ("wykształcenie; zawód; miejsce pracy; dzieci pozostające na utrzymaniu, w tym pod władzą rodzicielską, wraz z danymi o ich wieku, stanie zdrowia i rozwoju - w celu doboru rodziny przysposabiającej właściwej ze względu na potrzeby dziecka; wyznanie i pochodzenie etniczne - w celu doboru rodziny przysposabiającej właściwej ze względu na potrzeby dziecka"); 4) wyrażenie zgody na udział w procedurze adopcyjnej (art. 172 ust. 6 ustawy). Do wniosku dołącza się odpowiednio: 1) odpis zupełny aktu małżeństwa, a w przypadku osoby niepozostającej w związku małżeńskim - odpis zupełny aktu urodzenia; 2) zdjęcie; 3) zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego; 4) zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej zawierające dane o stanie zdrowia niezbędne do stwierdzenia, że dana osoba może sprawować właściwą opiekę nad dzieckiem; 5) zaświadczenie o zatrudnieniu, oświadczenie o wykonywaniu działalności gospodarczej, oświadczenie o przychodowości gospodarstwa rolnego, a w przypadku osób pobierających emeryturę lub rentę kopię decyzji ustalającej prawo do emerytury lub renty, ze wskazaniem wysokości osiąganych z tych tytułów dochodów; 6) odpisy aktów stanu cywilnego potwierdzające stosunek pokrewieństwa lub powinowactwa ze zgłoszonym do przysposobienia dzieckiem - o ile taki stosunek istnieje; 7) oświadczenia dotyczące pozbawienia, zawieszenia lub ograniczenia władzy rodzicielskiej (art. 172 ust. 7 ustawy). Informacje składane przez kandydata do przysposobienia dziecka są składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Przedstawiający informacje jest obowiązany do zawarcia w nich klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 172 ust. 8 ustawy). Ośrodek adopcyjny przeprowadza wstępną ocenę kandydata do przysposobienia dziecka oraz umożliwia mu rozpoczęcie szkolenia w terminie nie dłuższym niż 4 miesiące od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 6, wraz z dokumentami, o których mowa w ust. 7 (art. 172 ust. 9 ustawy). Po przeprowadzeniu wstępnej oceny kandydata do przysposobienia dziecka ośrodek adopcyjny sporządza dokument potwierdzający przeprowadzenie wstępnej oceny, który zawiera w szczególności wskazanie, czy wstępna ocena jest pozytywna czy negatywna. Dokument potwierdzający przeprowadzenie wstępnej oceny jest wydawany pisemnie w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 172 ust. 10). W przypadku gdy wstępna ocena kandydata do przysposobienia dziecka jest negatywna, w dokumencie potwierdzającym przeprowadzenie wstępnej oceny ośrodek adopcyjny szczegółowo uzasadnia przyczyny negatywnej wstępnej oceny i wskazuje obszary wymagające poprawy, z jednoczesnym pouczeniem strony o przysługującym prawie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 172 ust. 11 ustawy). Wyjaśnić również trzeba, że do zadań ośrodka adopcyjnego należy, w szczególności: udzielanie pomocy w przygotowaniu wniosków o przysposobienie i zgromadzeniu niezbędnych dokumentów; przeprowadzanie badań pedagogicznych i psychologicznych kandydatów do przysposobienia dziecka; przeprowadzanie analizy sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej kandydatów do przysposobienia dziecka, zwanej dalej "wywiadem adopcyjnym"; prowadzenie działalności diagnostyczno-konsultacyjnej dla kandydatów do przysposobienia dziecka; wydawanie świadectw ukończenia szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka, dokonywanie wstępnej oceny kandydatów do przysposobienia dziecka, sporządzanie opinii kwalifikacyjnej o kandydatach do przysposobienia dziecka oraz opinii, o której mowa w art. 586 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (art. 156 ust. 1 pkt 4, 6, 7, 8 i 11 ustawy). W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt, wniosek o możliwość adopcji dziecka złożony przez Skarżącą datowany jest na 31 marca 2025 r. Skarżąca przedłożyła także odpis aktu urodzenia, informację o niefigurowaniu w Krajowym Rejestrze Karnym, informacje o niefigurowaniu w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym, życiorys, zaświadczenie lekarskie z dnia 5 marca 2025 r. o braku przeciwskazań internistycznych do adopcji dziecka, zaświadczenie z dnia 13 marca 2025 r. o zatrudnieniu. Ze Skarżącą przeprowadzony został 23 maja 2025 r. wywiad adopcyjny, którego wyniki przedstawiono w kwestionariuszu (załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 31 sierpnia 2023 r. w sprawie wzoru kwestionariusza wywiadu adopcyjnego oraz wzoru karty dziecka, w tym metryki prowadzenia sprawy, Dz.U. 2023 r., poz. 1828). Zgodnie z treścią wywiadu, Skarżąca posiada dom jednorodzinny – współwłasność z ojcem i bratem oraz mieszkanie. Skarżąca choruje na niedoczynność tarczycy, nie leczyła się odwykowo i psychiatrycznie. W ocenie pracowników Ośrodka Adopcyjnego w miejscu zamieszkania kandydatki panują niewystarczające warunki higieniczne. Kandydatka podczas wywiadu ujawniła brak wglądu w sytuację i potrzeby zmian przestrzeni mieszkania i jego wyposażenia, tak aby było ono funkcjonalne dla dziecka. Przeprowadzono wywiad o kandydatce w aspektach: struktura rodziny, zmiany dotyczące szkoły, pracy i stosunek do zmian, bezdzietność i motywacja do adopcji, zainteresowana, majątek. Ponadto pracownicy Ośrodka przeprowadzali rozmowy z kandydatką i jej obserwację. Następnie przeprowadzono badania psychologiczne i pedagogiczne kandydatki jako podstawę do dokonania jej wstępnej oceny. Badanie psychologiczne kandydatki przeprowadzone zostało w siedzibie OA we Wrocławiu. Ocena predyspozycji osobowościowych została sporządzona na podstawie: Kwestionariusz CIUDA, Testu Kompetencji Rodzicielskich oraz Testu Niedokończonych Zdań Juliana B. Rottera. Na podstawie ww. materiału (oceny kwalifikacji osobistych, oceny motywacji do podjęcia się wychowania dziecka oraz wywiadu adopcyjnego) Komisja Kwalifikacyjna Ośrodka Adopcyjnego dokonała w dniu 11 czerwca 2025 r. negatywnej wstępnej ocena kandydatki do przysposobienia dziecka i nie skierowała jej na szkolenie dla kandydatów do przysposobienia dziecka. W protokole z posiedzenia Komisji Kwalifikacyjnej z dnia 11 czerwca 2025 r., nr 4304.XLIX.4.2025 wskazano, że Komisja Kwalifikacyjna podjęła decyzję o wydaniu Skarżącej negatywnej wstępnej oceny. Decyzją komisji kandydatka nie spełnia wymogów stawianych rodzicowi adopcyjnemu m.in. nie wykazuje zdolności do postawienia się w perspektywie dziecka adopcyjnego oraz rozpoznawania jego potrzeb, a przez to niemożność ich zapewnienia. Kandydatka ma niewielką potrzebę i niską zdolność do tworzenia bliskich relacji z innymi ludźmi przez co nie będzie w prawidłowo modulować postaw społecznych i relacyjnych dziecka. Wątpliwości komisji wzbudza również motywacja kandydatki do posiadania dziecka adopcyjnego, która opiera się głównie na przesłankach intelektualnych, a nie emocjonalnych. Dom kandydatki również budzi zastrzeżenia, nie jest przystosowany dla dziecka oraz panują w nim niewystarczające warunki higieniczne. W skład Komisji Kwalifikacyjnej weszło 21 osób, w tym psychologowie oraz pedagodzy. Następnie informacją z dnia 25 czerwca 2025 r. poinformowano Skarżącą o przeprowadzeniu wstępnej oceny kandydatki wskazując jednocześnie, że Komisja kwalifikacyjna wydała w dniu 11 czerwca 2025 r. ocenę negatywną. Sąd oceniając legalność zaskarżonej czynności w świetle przytoczonych wyżej uregulowań oraz z perspektywy nakreślonych okoliczności faktycznych stwierdził, że nie została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Lektura uzasadnienia poddanego sądowej kontroli rozstrzygnięcia dowodzi, że zostało ono sporządzone z zachowaniem wymagań art. 172 ust. 11 ustawy. Wskazać należy, że w przypadku negatywnej wstępnej oceny kandydata do przysposobienia ustawodawca nałożył na ośrodek adopcyjny obowiązek szczegółowego uzasadnienia przyczyn negatywnej oceny i wskazania obszarów wymagających poprawy. Trzeba mieć na uwadze, że przepis art. 172 ust. 5 ustawy definiuje elementy, które ośrodek adopcyjny, winien uwzględnić dokonując wstępnej oceny kandydata do przysposobienia. Są nimi jak już zostało to wyżej podniesione: kwalifikacje osobiste, o których mowa w art. 1141 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; motywacja do podjęcia się wychowywania dziecka oraz wywiad adopcyjny uwzględniający analizę sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej kandydata do przysposobienia dziecka. Przepis art. 1141 k.r.o. definiuje wymogi stawiane przysposabiającemu, stanowiąc, że przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego oraz posiada opinię kwalifikacyjną oraz świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, chyba że obowiązek ten jej nie dotyczy (§ 1). Między przysposabiającym a przysposobionym powinna istnieć odpowiednia różnica wieku (§ 2). Pojęcie "kwalifikacji osobistych" nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa. Jednakże w orzecznictwie podkreśla się, że do kwalifikacji osobistych przysposabiającego badanych w postępowaniu o przysposobienie należą poziom umysłowy, moralny i zdolności wychowawcze. Są to cechy dające gwarancje należytego troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowania do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień (vide: uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 9 czerwca 1976 r., sygn. akt III CZP 46/75, OSNCP 1976 r., nr 9, poz. 184). Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 16 listopada 2022 r., sygn. akt II CSKP 1817/22 (opubl. OSNC 2023/5/52, Lex nr 3521680) generalnie można powiedzieć, że chociaż istnieje niezidentyfikowany i w zasadzie otwarty katalog przymiotów predysponujących do bycia przysposabiającym (art. 1141 § 1 k.r.o.), to takimi cechami są przede wszystkim: prawy charakter przysposabiającego, jego wartości etyczne i zdolności wychowawcze, brak skłonności do pedofilii, brak przeszłości kryminalnej, w tym w szczególności co do czynów na szkodę małoletnich, niepozbawienie władzy rodzicielskiej, a także odpowiednie warunki bytowe, rodzinne i finansowe, w tym co do źródła utrzymania. Stwierdzić w związku z powyższym trzeba, że przepisy art. 172 ust. 11 i ust. 5 ustawy ściśle korespondują ze sobą, wyznaczając tym samym elementy, które winna posiadać wstępna ocena kandydata do przysposobienia dziecka. Szczegółowe uzasadnienie przyczyn negatywnej wstępnej oceny powinno więc zostać sporządzone przy uwzględnieniu wszystkich wymienionych wyżej elementów. Lektura zaskarżonego rozstrzygnięcia dowodzi, że omówione wyżej warunki na gruncie rozpatrywanej sprawy zostały spełnione. Motywy sporządzonego rozstrzygnięcia umożliwiają poznanie szczegółowych przyczyn wydania negatywnej wstępnej oceny kandydatki do przysposobienia. Rozstrzygnięciu to wskazuje także obszary wymagające poprawy ze strony Skarżącej. Rozstrzygnięcie zawiera szczegółowy opis badanych obszarów, m.in. cechy osobowości kandydatki i jej motywacji do adopcji, postaw rodzicielskich kandydatki i jej zdolności wychowawczych, relacji rodzinnych, warunków bytowych oraz doświadczeń życiowych. Skarżąca miała zapewnioną możliwość poznania wszelkich podstaw wydania negatywnej opinii. Zaskarżone rozstrzygnięcie zwiera pełne i wyczerpujące wyjaśnienie przyczyn podjęcia negatywnej wstępnej oceny. Wskazuje, które cechy, zachowania, przymioty, kwalifikacje osobiste, motywy do podjęcia się wychowania dziecka czy elementy wywiadu adopcyjnego ośrodek ocenił pozytywnie, a które zostały ocenione negatywnie i dlaczego ostatecznie rzutowało to na wydanie wstępnej oceny o charakterze negatywnym. Biorąc pod uwagę ustalenia, które legły u podstaw dokonanej oceny i doprowadziły do podjęcia kwestionowanej czynności, wskazać należy, że w ocenie Sądu zaskarżonemu w niniejszej sprawie działaniu organu nie można zarzucić dowolności we wnioskach, a przez to - niezgodności z prawem. Sąd zarazem nie dokonuje oceny opinii biegłych z perspektywy jej merytorycznej zasadności, gdyż nie może wkraczać w sferę wiedzy specjalistycznej. Podkreślenia wymaga, że ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, mimo że Dział V tej ustawy został opatrzony tytułem "Postępowanie adopcyjne", w istocie zawiera jedynie fragmentaryczną regulację procesową w tym przedmiocie. Nie ulega przy tym wątpliwości Sądu, że nie znajdują w tym postępowaniu zastosowania przepisy k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznać należy za wystarczający do podjęcia zaskarżonej czynności. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 155 ust. 1 u.w.r., ośrodek adopcyjny w realizacji swoich zadań kieruje się dobrem dziecka i poszanowaniem jego praw. Dobro dziecka akcentowane jest zresztą w samych zadaniach ośrodka adopcyjnego, do których należy między innymi dobór rodziny przysposabiającej właściwej ze względu na potrzeby dziecka (art. 156 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy). Także w preambule do ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wyraźnie wskazano, że regulacje zawarte w tej ustawie uchwala się "dla dobra dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy ze strony dorosłych". Przytoczone regulacje prawne pozwalają na stwierdzenie, że dobro dziecka jest nadrzędną wartością w postępowaniu adopcyjnym. Stanowi ono także istotę przysposobienia, co znalazło swój wyraz w art. 114 § 1 k.r.o., w świetle którego, przysposobić można osobę małoletnią, tylko dla jej dobra. W konsekwencji, to potrzeby dziecka są tu nadrzędne, natomiast w opinii nadzorujących przebieg procesu adopcyjnego psychologów i pedagogów, Skarżąca nie spełnia wymogów stawianych rodzicom adopcyjnym. Należy podkreślić, że kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia ma charakter wyłącznie formalny. Sąd z uwagi na brak specjalistycznej wiedzy w tym zakresie nie posiada kompetencji do merytorycznej kontroli zasadności czy też mówiąc inaczej prawidłowości sporządzonych w toku postępowania opinii psychologicznej. W odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących pominięcia wyników badania psychologicznego należy podkreślić, że to ośrodek adopcyjny jest podmiotem do którego zadań należy przeprowadzanie badań pedagogicznych i psychologicznych kandydatów do przysposobienia dziecka (art. 156 ust. 1 pkt 6 u.w.r.). Taki sposób ukształtowania zadań ośrodka adopcyjnego wskazuje, że wyniki przeprowadzonych w nim badań nie mogą być kwestionowane dokumentami "zewnętrznymi". Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
10 września 2025
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący sprawozdawca/ Ewa Kamieniecka Katarzyna Radom

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny