IV SA/Wr 417/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w S. nr [...] z dnia [...] września 2020 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. oddala skargę w całości ; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz radcy prawnego K.T. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020 r. (data wpływu: [...] czerwca 2020r.) R.S. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w S. (dalej: organ, organ I instancji) o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniem wydanych w roku 2018, zarejestrowanych w repertorium C, pod symbolem 056/056s. Wnioskodawca wskazał, że żądane przez niego informacje mogą zostać zapisane na płycie CD/DVD. Pismem z dnia [...] czerwca 2020r. organ wezwał wnioskodawcę, w terminie 7 dni, do wykazania szczególnego interesu publicznego w związku z tym, że wniosek we wskazanym powyżej zakresie stanowi informację publiczną przetworzoną. Jednocześnie poinformowano wnioskodawcę, że w razie niewykazania szczególnego interesu publicznego, wydana zostanie decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Jak wskazał dalej organ, o zakwalifikowaniu żądanej informacji jako informacji publicznej przetworzonej świadczy fakt, że wyselekcjonowanie 145 spraw z systemu, ich grupowanie i anonimizacja w ramach realizacji wniosku jest pracochłonna i czasochłonna. Dodatkowo organ wskazał na możliwość pobrania opłaty od wnioskodawcy w przypadku wykazania przez niego szczególnego interesu publicznego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca pismem z dnia [...] lipca 2020r. nie zgodził się ze stanowiskiem organu i podniósł , że anonimizacja wyroków i ich uzasadnień nie może stanowić o przetworzonym charakterze informacji publicznej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020r. nr [...], wydana z powołaniem się na przepisy art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2019, poz. 1429, dalej: u.d.i.p.) odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji , powołując się na wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011r. sygn. akt. I OSK 977/11, wskazał ,że jeżeli utworzenie zbioru informacji prostych wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, a w szczególności, gdy wymaga to analizowania całego zasobu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych, których oczekuje wnioskodawca, to jest to informacja przetworzona. W tym zakresie wskazał, że realizacja wniosku strony wymagałaby znacznego nakładu sił i środków, albowiem w 2018 r. w repertorium C zarejestrowano 145 spraw o symbolach 056 i 056s. W takiej sytuacji należałoby ustalić wykaz przedmiotowych spraw w żądanym okresie, sprawdzić, czy wyrok został zaskarżony, a jeżeli tak to wskazać również sygnaturę akt Ca, przygotować skany wyroków wraz z uzasadnieniami, dokonać ich anonimizacji, a następnie nagrać je na płytę CD i przesłać wnioskodawcy. Zdaniem organu , powyższe świadczy o konieczności dokonania czynności połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych. Natomiast wyodrębnienie takich informacji jest bardzo pracochłonne i dezorganizuje bieżące prace wydziałów sądu. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Odwołujący się podniósł ,że anonimizacja orzeczeń i ich uzasadnień nie może świadczyć o przetworzeniu informacji publicznej, zwłaszcza, że anonimizacji miałoby być poddane jedynie 20 uzasadnień. Decyzją z dnia [...] września 2020r. nr [...] Wiceprezes Sądu Okręgowego w S. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji . W motywach decyzji ostatecznej wskazano wskazując, za wyrokiem NSA z dnia 23 stycznia 2015r. sygn. akt. I OSK 315/14, że w przypadku informacji publicznej przetworzonej chodzić może o działania pracochłonne i ponadstandardowe, wykraczające poza zwykłe zadania, absorbujące znacznie czas i siły. Suma tzw. informacji prostych może być zatem uznana za informację przetworzoną pod warunkiem, że szeroki zakres wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga użycia znacznych środków osobowych, np. dla zgromadzenia wielu dokumentów, ich zanonimizowania i skopiowania, iż zakłóci to normalny tok działania podmiotu zobowiązanego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że zakres żądanych przez wnioskodawcę informacji należy uznać za znaczny, a ich przygotowanie do udostępnienia zaangażowałoby po stronie zobowiązanego znaczne środki i zasoby niezbędne do prawidłowego funkcjonowania sądu. Niezależnie od powyższego organ II instancji wskazał, że sądy zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości , a w związku z panującą pandemią nadal borykają się ze spiętrzeniem spraw oraz zostały zmuszone do reorganizacji pracy. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca pomimo wezwania, nie wykazał ,że udostępnienie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, czy służyć będzie ogólnie pojmowanemu dobru społecznemu, czy też służy tylko i wyłącznie realizacji indywidualnych celów wnioskodawcy. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a także zasądzenie poniesionych kosztów postępowania sądowego. Skarżący podniósł , że zgodnie orzecznictwem sądów anonimizacja wyroków oraz ich uzasadnień nie może stanowić o przetworzonym charakterze informacji publicznej. Stąd też – w ocenie skarżącego – anonimizacja 23 orzeczeń nie powinna sprawić podmiotowi zobowiązanemu większego problemu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej , która konkretyzuje prawo do informacji publicznej, zagwarantowane w art.61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta jest zarazem rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, wyrażonego w art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W powołanej ustawie określono także zasady i tryb udostępniania informacji publicznej .. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., za informację publiczną należy uznać każdą informację o sprawach publicznych. W badanej sprawie pozostaje poza sporem między stronami fakt, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji publicznej. Niewątpliwie wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną ich częścią) stanowią informację publiczną. Treść orzeczenia sądu stanowi przy tym nie tylko informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., ale stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" u.d.i.p. jest także rodzajem informacji dotyczącej treści i postaci dokumentu urzędowego. Orzeczenia sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są zatem danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w o dostępie do informacji publicznej (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1106/16; z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 784/16). W sprawie nie kwestionowano również tego, że prezes sądu – jako organ władzy publicznej – jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia, należy bowiem do podmiotów, na których ciąży ustawowy obowiązek udostępniania informacji publicznych. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Z mocy art. 10 i art. 173 Konstytucji RP sądom przyznano przymiot władzy publicznej, zaś w świetle art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 365 ze zm.) organem sądu rejonowego jest prezes tego sądu. Prezes sądu rejonowego należy zatem do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i z tego względu jest obowiązany do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu. Osią sporu między stronami jest kwalifikacja żądanej przez skarżącego informacji publicznej, prowadząca w konsekwencji do odmowy jej udostępnienia. Ustawa o dostępie do informacji publicznej . nie definiuje pojęcia informacji przetworzonej . Natomiast w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, wedle informacja przetworzona to taka informacja, na którą składa się określona liczba tzw. informacji prostych, podlegających jednak wyodrębnieniu w sposób dostosowany do żądania wnioskodawcy poprzez konieczność dokonania stosownych analiz, wyciągów bądź zestawień (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1477/12 oraz z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1347/05). Wymaga tez podkreślenia ,że obok konieczności podjęcia określonych czynności w celu wyodrębnienia informacji przetworzonej, szczególnie istotnym czynnikiem będzie intelektualny wysiłek podmiotu zobowiązanego, a właściwie jego zasobów kadrowych, związany z taką realizacją tych czynności, aby wytworzona informacja publiczna była zgodna z oczekiwaniem wnioskodawcy. Przetworzenie informacji prostych będzie zatem grupą czynności analitycznych polegających na odpowiednim zestawieniu tych informacji według różnych kryteriów, a następnie takim ich zredagowaniu, aby efekt finalny stanowił informację zaspokajającą żądanie wnioskodawcy w sposób zupełny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2005., sygn. akt IV SAB/Wr 47/05). Wobec tego kwalifikacja charakteru wnioskowanej informacji jako prostej czy przetworzonej , każdorazowo wymaga uwzględnienia okoliczności danego przypadku i ich oceny przez pryzmat zakresu i rodzaju czynności koniecznych do przygotowania informacji żądanej przez wnioskodawcę. Przenosząc powyższe uwagi na grunt okoliczności badanej sprawy stwierdzić należy , że nie sposób uznać żądanych przez wnioskodawcę danych za prostą informację publiczną. Wbrew twierdzeniom strony , czynności prowadzące do jej udostępnienia nie miały nieskomplikowanego charakteru i nie sprowadzały się wyłącznie do anonimizacji wyroków wraz z ich uzasadnieniami. W celu realizacji żądania wnioskodawcy należało przede wszystkim przeanalizować istniejące repertoria i systemy informatyczne z punktu widzenia powołanych we wniosku kryteriów, odnoszących się zarówno do symboli statystycznych (056 i 056s), jak i interesującego stronę przedziału czasowego (cały rok 2018). Następnie organ winien wyodrębnić grupę interesujących spraw oraz dotrzeć do orzeczeń je kończących, którymi nie zawsze mogły być wyroki. Dopiero na samym zaś końcu, mając już utworzony zbiór orzeczeń, należało dokonać ich anonimizacji oraz – co istotne – zeskanować i nagrać na sugerowany przez skarżącego nośnik danych. Wymienione czynności obejmowany więc swoim zakresem szereg złożonych działań, nie polegających wyłącznie na konieczności usunięcia informacji identyfikujących. Dodatkowo musiałyby one zostać zwielokrotnione 145 razy, albowiem ze wstępnego rozeznania przeprowadzonego przez organ wynikało, że kryteria podane przez skarżącego spełniało 145 spraw, z których w 20 przypadkach zostało sporządzone uzasadnienie. Wprawdzie ma rację skarżący kiedy wywodzi , że proces anonimizacji danych – sam w sobie – nie może stanowić wystarczającej podstawy do odmowy udzielenia informacji publicznej, o tyle anonimizacja niekiedy będzie miała wpływ na konieczność przetworzenia informacji publicznej. Może się bowiem zdarzyć tak, że jej zakres będzie na tyle znaczny, że zaangażuje on istotne zasoby podmiotu zobowiązanego, uniemożliwiając mu tym samym czasową realizację jego podstawowych zadań (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 865/17, z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14, z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14, i z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w Lublinie z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II SAB/Lu 175/17, oraz w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Go 538/15). Wymienione czynności, które należy uznać za niezbędne dla wytworzenia oczekiwanej przez stronę informacji publicznej, niewątpliwie angażowałyby znaczne zasoby kadrowe podmiotu zobowiązanego, uniemożliwiając mu w tym czasie wykonywanie jego podstawowych zadań. Poza tym miałyby one charakter nie tylko techniczny, ale również intelektualny (analityczny). Stąd też informację publiczną powstałą w efekcie wskazanych czynności należałoby uznać za informację przetworzoną. Powyższa konstatacja prowadzić więc musi do wniosku, że organ zasadnie zastosował przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowiący, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przy czym pojęcie szczególnie istotnego interes publicznego, będące zwrotem niedookreślonym, odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1477/12). Wobec wskazanego sposobu rozumienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego należy przyjąć, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2111/13). Z akt spraw wynika, że skarżący został wezwany do wykazania, że uzyskanie wnioskowanej przez niego informacji przetworzonej będzie przejawem szczególnie istotnego interesu publicznego. Wnioskodawca został przy tym pouczony, że w przypadku bezskutecznego upływu powyższego terminu zostanie wydana decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący stwierdził jedynie, że anonimizacja nie stanowi o konieczności przetworzenia informacji publicznej. W żaden sposób nie odniósł się on natomiast do interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem mu zawnioskowanych danych. W konsekwencji podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, po zbadaniu kwestii istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego, doszedł do przekonania, że po stronie wnioskodawcy nie występuje ta wyjątkowa przesłanka. Stwierdzenie powyższego uzasadniało zastosowanie przez organ unormowania z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., stanowiącego o konieczności wydania decyzji odmownej. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że w toku przeprowadzonego postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej podmiot zobowiązany doszedł do trafnego wniosku, że żądane przez skarżącego dane stanowią informację mającą walor informacji przetworzonej. Wobec tego, że wnioskodawca – pomimo wezwania – nie wykazał w pozyskaniu tej informacji szczególnie istotnego interesu publicznego, którego istnienia organ również się nie dopatrzył, zasadnie organ zadziałał w trybie decyzyjnym , odmawiając skarżącemu udostępnienia oczekiwanych przez niego informacji. Oznacza to ,że w niniejszej sprawie organ prawidłowo i terminowo wypełnił obowiązki wynikające z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stwierdzenie powyższego oznacza ,że skarga przedstawia się jako bezzasadna , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a. ( pkt I wyroku) . O wynagrodzeniu radcy prawnemu, przyznanego skarżącemu z urzędu ( pkt II wyroku) , orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2, §4 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.).