IV SA/Wr 394/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Dolnośląskiego Kuratora Oświaty we Wrocławiu z dnia 16 maja 2022 r. nr 41/2022 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odrzucić skargę.

W dniu 21 czerwca 2022 r. K. J. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (dalej również: Sąd) skargę na postanowienie Dolnośląskiego Kuratora Oświaty we Wrocławiu (dalej: Organ) z dnia 16 maja 2022 r. nr 41/2022, w którym organ stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej 219/2021/2022 z dnia 18 marca 2022 r. o potrzebie indywidualnego nauczania córki skarżącego. Skarżący zarzucił w skardze, iż organ błędnie przyjął, że skarżący, wnosząc odwołanie od ww. orzeczenia, uchybił 14-dniowemu terminowi na wniesienie odwołania od ww. orzeczenia. W opinii skarżącego termin ten, w sytuacji posiadania pełnomocnika do doręczeń w kraju (skarżący zamieszkuje bowiem w W.), powinien być liczony od dnia doręczenia stronie, przez pełnomocnika do doręczeń, odebranego przez tegoż pełnomocnika kierowanego do strony pisma. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że stanowisko skarżącego w przedmiocie obliczania terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji posiadania pełnomocnika do doręczeń w kraju, jest błędne bowiem pełnomocnik w zakresie umocowania działa jak mocodawca. W związku z informacją zawartą w piśmie skarżącego z dnia 5 lipca 2022 r. (k. 28), iż zamieszkuje on w W., Sąd, pismem z dnia 20 września 2022 r. (k. 34 akt sądowych) wezwał skarżącego, w oparciu o art. 299 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej: p.p.s.a.), do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia 3 października 2022 r. (k. 36 akt sądowych) skarżący ustanowił pełnomocnikiem do doręczeń swoją siostrę, M. J., zamieszkałą w P. Pismem z dnia 23 lutego 2023 r. (k. 48 akt sądowych), w związku z wnioskiem skarżącego o kierowanie korespondencji w niniejszej sprawie na jego adres zamieszkania w W. (k. 45 akt sądowych), Sąd ponownie wezwał skarżącego do wskazania – w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia wezwania – pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec skierowanej przez Skarżącego, za pośrednictwem poczty elektronicznej, korespondencji do Sądu w dniach 16 i 21 marca 2023 r., w której skarżący domagał się doręczania mu pism sądowych na swój adres poczty elektronicznej (k. 49-50 i 52 akt sądowych) Sąd, pismami z dnia 20 marca i 22 marca 2023 r. nr WIS-04000105/23 (k. 51 i 53 akt sądowych) wskazał skarżącemu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą (e-PUAP), przy czym pismo powinno być podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Następnie - mając na uwadze przepisy art. 300 p.p.s.a. w związku z art. 41 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 217) oraz § 37 pkt 1 i § 40 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2002 r. w sprawie szczegółowych czynności sądów w sprawach z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego oraz karnego w stosunkach międzynarodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1657) - pismem z dnia 20 lipca 2023 r. Sąd wezwał skarżącego do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej, za pośrednictwem Wydziału Konsularnego Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej w L. (k. 56 i 57 akt sądowych). Wezwanie zostało ponowione pismem Sądu z dnia 7 września 2023 r., (k. 71-73) wskutek konieczności wystąpienia do Wojewody Dolnośląskiego o wydanie zaświadczenia potwierdzającego posiadanie przez Skarżącego obywatelstwa polskiego. Skarżący, pismem z dnia 20 listopada 2023 r. (k. 80 akt sądowych), oświadczył, że ustanawia pełnomocnikiem do doręczeń, mającym miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej P. P., pracownika Sądu. Ponowił również swój wniosek o doręczanie mu pism sądowych za pośrednictwem poczty elektronicznej, na wskazany w piśmie adres e-mail. Pan P. P. (referent w sekretariacie Wydziału IV tut. Sądu) w złożonym do akt oświadczeniu z dnia 2 lutego 2024 r. nie wyraził zgody na ustanowienie go pełnomocnikiem do doręczeń dla skarżącego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 394/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. Stosownie do art. 299 § 2 p.p.s.a., jeżeli strona nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym i nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wraz z wniesieniem skargi ustanowić pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej. W razie niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w § 2, sąd wzywa stronę, aby uzupełniła ten brak w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Do wezwania stosuje się odpowiednio sposób doręczenia, o którym mowa w § 1 (§ 3). Powyższych przepisów nie stosuje się jeżeli doręczenie następuje za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (art. 299 § 6 pkt 2 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe uregulowania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w stosunku do skarżącego jako osoby zamieszkującej na terenie W. miał zastosowanie obowiązek wynikający z art. 299 § 2 p.p.s.a., a zatem skarżący inicjując postępowanie sądowe przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sytuacji nie posiadania adresu e-PUAP zobowiązany był ustanowić pełnomocnika do doręczeń. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 7 września 2023 r. Sąd skierował do strony wezwanie w którym pouczając skarżącego o treści art. 299 § 2 p.p.s.a. oraz art. 299 § 6 pkt 2 p.p.s.a. wskazał, że niedopełnienie przez stronę w terminie 2 miesięcy od doręczenia wezwania obowiązku wskazania pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibą w RP (ze wskazaniem jego adresu) lub niewskazanie w tym terminie adresu poczty elektronicznej na platformie e-PUAP skutkować będzie odrzucenie skargi. W treści tego wezwania oraz w nawiązaniu do wcześniejszej mejlowej korespondencji jaką skarżący nadesłał do Sądu, Sąd pouczył skarżącego jak należy rozumieć treść art. 299 § 6 pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie, że zgodnie z art. 12b § 2 p.p.s.a, w postępowaniu przed sądem administracyjnym dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą (e-PUAP), a pismo strony wnoszone w formie dokumentu elektronicznego powinno zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym. Skierowanym do strony wezwaniu Sąd jednocześnie poinformował, że pisma przesłane drogą e-mailową nie są dokumentem wnoszonym drogą elektroniczną w myśl przepisów ustawy oraz że informacje o sposobie wnoszenia pism w formie dokumentu elektronicznego zawarte są na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Sądu pod adresem wskazanym w wezwaniu. Pismo Sądu z dnia 7 września, Sąd doręczył skarżącemu na adres w W. za pośrednictwem Wydziału Konsularnego Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej w L. Z treści pisma pochodzącego z tej Ambasady z dnia 8 grudnia 2023 r. wynika, że w/w Ambasada nie dysponuje dowodem zwrotnego potwierdzenia odbioru tego wezwania skarżącemu. Okoliczność ta zdaniem Sądu w świetle faktów wynikających z akt sprawy nie stanowiła przeszkody do przyjęcia, że wezwanie Sądu z dnia 7 września 2023 r. skarżący otrzymał, bowiem w dniu 12 grudnia 2023 r. wpłynęło do Sądu (k. 80 akt sądowych) pismo skarżącego (datowane na dzień 20 listopada 2023 r.) i zatytułowane odpowiedź na wezwanie, w którym skarżący potwierdził fakt otrzymania wezwania Sądu z dnia 7 września 2023 r. Wprawdzie w piśmie tym skarżący nie podaje konkretnej daty otrzymania korespondencji z Sądu (wskazuje: "W odpowiedzi na wezwanie z dnia 7 września 2023 r., które otrzymałem w zeszłym tygodniu [...]"), niemniej jednak treść tego pisma nie pozostawia wątpliwości, że skarżącemu zostało doręczone wezwanie Sądu z dnia 7 września 2023 r. W świetle tych faktów Sąd przyjął, że datą pewną otrzymania przez skarżącego wezwania Sądu jest data którą skarżący opatrzył pismo zatytułowane "odpowiedź na wezwanie", tj. data 20 listopada 2023 r. Liczony od tej daty termin dwóch miesięcy na wykonanie przez skarżącego wezwania Sądu mijał w dniu 20 stycznia 2024 r. W ocenie Sądu, pomimo udzielonej przez stronę odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 7 września 2023 r., przeszkody formalne do nadania skardze biegu nie zostały usunięte, co na tym etapie sprawy obliguje Sąd do odrzucenia skargi. W nawiązaniu do treści pisma skarżącego z dnia 20 listopada 2023 r. w którym skarżący zawarł oświadczenie o ustanowienie pełnomocnikiem do doręczeń pracownika sekretariatu Wydziału IV tut. Sądu, Pana P. P., trzeba wskazać, że stosunek pełnomocnictwa jest umową, wobec czego wymaga zgodnych oświadczeń woli stron (oświadczenia woli mocodawcy i przyjmującego umocowanie). W konsekwencji, zważywszy, że Sądowi z urzędu wiadomo, że wspomniany pracownik sekretariatu nie wyraził zgody na ustanowienie go pełnomocnikiem do doręczeń, w sprawie nie może być mowy o skutecznym wyznaczeniu takiego pełnomocnika przez stronę skarżącą. Przepis art. 299 § 2 p.p.s.a. stanowi wprawdzie "o ustanowieniu pełnomocnika do doręczeń", niemniej nie oznacza to jednak, że jednostronne oświadczenie skarżącego, zawarte w piśmie z dnia 20 listopada 2023 r., zastąpi normatywne kryteria powstania stosunku kontraktowego. Celem przepisu art. 299 § 2 p.p.s.a. jest przekazanie Sądowi informacji kto został ustanowiony pełnomocnikiem do doręczeń, natomiast dla ustanowienia pełnomocnictwa każdorazowo wymagane jest zgodne oświadczenie mocodawcy i umocowanego, co w sprawie niewątpliwie nie ma miejsca wobec jednoznacznego stanowiska w/w pracownika tut. Sądu. Uzupełniająco należy dodać, że skarżący nie dopełnił wynikającego z art. 299 § 6 pkt 2 p.p.s.a. obowiązku wskazania adresu elektronicznego zarejestrowanego na platformie e-PUAP wraz z wyrażeniem zgody na doręczanie skarżącemu pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Oznacza to, że w sprawie miał zastosowanie art. 299 § 2 p.p.s.a., a nie miał zastosowania art. 299 § 6 pkt 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżący niejednokrotnie był pouczany przez Sąd o właściwym, wynikającym z ww. przepisów p.p.s.a. sposobie wnoszenia do Sądu pism w formie dokumentu elektronicznego oraz o braku skutków prawnych wysyłania pism za pośrednictwem adresu elektronicznego (adresu e-mail), chociażby w pismach Sądu z dnia 20 marca 2023 r. i 22 marca 2023 r. (nr WIS-0400-105/23) czy w wezwaniu z dnia 7 września 2023 r. (sygn. akt IV SA/Wr 394/22). Istota wnoszenia do sądu administracyjnego pism za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej została wyjaśniona m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I GZ 412/19. Elektroniczna skrzynka podawcza sądu, o której mowa w art. 12b § 2 p.p.s.a. jest zlokalizowana na elektronicznej platformie usługi administracji publicznej (ePUAP). W celu wniesienia takiego pisma do sądu strona powinna posiadać konto na platformie ePUAP. Należy podkreślić, że pismo wysłane na adres elektroniczny sądu (adres e-mail), czyli z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej sądu, nie wywołuje skutków prawnych, które ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże ze złożeniem pisma procesowego. W podsumowaniu należy stwierdzić, że nieskuteczne wskazanie przez skarżącego pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej oraz adresu elektronicznego zarejestrowanego na platformie e-PUAP wraz z wyrażeniem zgody na doręczanie skarżącemu pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w sytuacji zamieszkiwania skarżącego na terytorium W. obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Niewyznaczenie przez stronę pełnomocnika do doręczeń oraz niewskazanie przez nią adresu do doręczeń elektronicznych celem doręczania pism wnoszonych za pomocą środków komunikacji elektronicznej w sytuacji określonej w art. 299 § 2 p.p.s.a., w następstwie wezwania Sądu o dopełnienie tych obowiązków, stanowi nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 299 § 2 i 3 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 3 orzekł jak w sentencji.