IV SA/Wr 3/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 30 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. D. o wyłączenie referendarzy sądowych Ewy Orłowskiej i Michała Kazka w sprawie ze skargi D. D. na uchwałę Komisji Konkursowej w sprawie wyników konkursu na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w Z. z dnia 2 marca 2015 r. w przedmiocie wyboru kandydata na stanowisko Dyrektora Sądu Rejonowego w Z. postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z dnia 23 października 2017 r. D. D. (dalej skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego W. R. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o wyłączenie od rozpoznania spraw skarżącego referendarza sądowego Ewy Orłowskiej i Michała Kazka w zainicjowanej przez niego sprawie ze skargi na uchwałę Komisji Konkursowej w sprawie wyników konkursu na stanowisko dyrektora Sądu Rejonowego w Z. z dnia 2 marca 2015 r. w przedmiocie wyboru kandydata na stanowisko Dyrektora Sądu Rejonowego w Z. W uzasadnieniu wskazał, że "referendarze sądowi odmawiają przyznania skarżącemu prawa pomocy zarówno w tej sprawie, jak i innych sprawach, ignorując fakt uznania przez inne Sądy przyznania prawa pomocy (...)" z powodu ubóstwa. W sprawach przed innymi sądami skarżący otrzymał bowiem zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zdaniem skarżącego taka postawa referendarzy sądowych świadczy o ich "przekorze i braku obiektywności", dając tym samym wyraz nierównego traktowania przez organy władzy publicznej i powodując naruszenie art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Referendarze sądowi Ewa Orłowska oraz Michał Kazek w dniu 25 października 2017 r. złożyli oświadczenia, w których wskazali, że w sprawie nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki ustawowe, które uzasadniałyby wyłączenie ich od orzekania w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek skarżącego o wyłączenie referendarzy sądowych nie może zostać uwzględniony. Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - zwana dalej u.p.p.s.a., instytucja wyłączenia referendarza sądowego ukształtowana jest poprzez odesłanie do przepisów o wyłączeniu sędziego. Ma ona na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, a więc jej zadaniem jest zapewnienie, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Powołana ustawa przewiduje dwie grupy przyczyn wyłączenia referendarza, tj. z mocy prawa oraz na wniosek strony (czy też żądanie referendarza). Stosownie bowiem do art. 18 § 1 pkt 1 - 7 w zw. z art. 24 § 1 u.p.p.s.a. referendarz sądowy jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od powyższych przyczyn, zgodnie z art. 19 w zw. z art. 24 § 1 u.p.p.s.a. sąd wyłącza referendarza sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności. W niniejszej sprawie skarżący wniósł wniosek o wyłączenie referendarza sądowego Ewy Orłowskiej i Michała Kazka, argumentując go tym, że w sprawie zachodzą wątpliwości co do ich bezstronności z uwagi na orzeczenie przez nich o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa pomocy, w sytuacji gdy w innych sprawach uzyskuje on taką pomoc. Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, uwzględniając zarówno przyczyny ustawowe wyłączenia referendarzy, jak i te, przemawiające za jego wyłączeniem na żądanie strony, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia referendarzy sądowych: Ewy Orłowskiej i Michała Kazka. W pierwszej kolejności za błędne należy uznać stwierdzenie skarżącego jakoby oboje wymienieni przez niego referendarze sądowi odmówili przyznania mu prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że jedyne postanowienie odmawiające stronie przyznania prawa pomocy w dniu 21 sierpnia 2017 r. wydał referendarz sądowy Michał Kazek. Wydane przez niego rozstrzygnięcie nie było orzeczeniem subiektywnym, pozbawionym jakichkolwiek podstaw faktycznych, czy prawnych. Z jego uzasadnienia wynika bowiem, jakie okoliczności przemawiały za odmową przyznania prawa pomocy oraz które z przepisów ustawy procesowej zostały w sprawie zastosowane. Podkreślić przy tym należy, że powyższe orzeczenie zostało poddane kontroli sądowej, gdyż skarżący wniósł w tej sprawie sprzeciw. Rozstrzygnięcie referendarza sądowego zostało jednak utrzymane w mocy postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 15 września 2017 r. Z kolei, referendarz Ewa Orłowska umorzyła postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie prawa pomocy z uwagi na to, że zostało wszczęte kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem nie odmówiła przyznania skarżącemu prawa pomocy. Dodać także trzeba, że okoliczność wydania przez sędziego bądź referendarza sądowego rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwań strony skarżącej nie może stanowić podstawy do jego wyłączenia. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1359/14 oraz z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt II OZ 878/17). Ponadto, zauważyć należy, że z samego faktu zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych przez inny sąd w zupełnie innej sprawie nie można wnioskować o stronniczości referendarzy sądowych wykonujących swoje czynności w tut. Sądzie. W każdej z rozpoznawanych spraw mogą bowiem istnieć odmienne okoliczności faktyczne, które mają istotne znaczenie przy ocenie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Nie bez znaczenia pozostaje również, że skarżący odwołuje się do zwolnienia uzyskanego przed sądem powszechnym, gdzie zastosowania nie znajdują przepisy ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd też, w ocenie Sądu, domaganie się tylko i wyłącznie na tej podstawie wyłączenia referendarzy sądowych nie było uzasadnione. Dodatkowo, w związku z przedmiotowym wnioskiem, oboje z referendarzy sądowych złożyło stosowne oświadczenia podając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ustawowe, które mogłyby stanowić podstawę do ich wyłączenia. Reasumując powyższe rozważania należało stwierdzić, że wniosek o wyłączenie referendarza sądowego Ewy Orłowskiej i Michała Kazka okazał się być niezasadny, gdyż w sprawie nie zaistniały przesłanki do ich wyłączenia, o których mowa w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze oraz działając na podstawie art. 22 § 1 p.p.s.a., należało zatem orzec jak w sentencji niniejszego postanowienia.