IV SA/Wr 224/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 13 listopada 2025 r. nr SKO 4103/232/2025 w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2025 r. do 30 września 2026 r. uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z 2 września 2025 r. (ZRODZ/000003/FA/09/2025) Burmistrz Ząbkowic Śląskich, działając na podstawie art. 9 ust. 2a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przyznał K. K. (dalej: skarżący) świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 900 zł na okres od 1 października 2025 r. do 30 września 2026 r., ale do wypłaty za ten okres ustalił kwotę 250,53 zł miesięcznie, stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego uprawnionemu a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Od decyzji tej skarżący reprezentowany przez matkę (E. K.) wniósł odwołanie podnosząc, że działanie OPS-u narusza: normy konstytucyjne, prawa osób niepełnosprawnych, stanowi przejaw bezczynności organu administracji publicznej i działanie poza prawem. Podkreślił, że odmowa wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 900 zł spowodowała poważne zagrożenie dla funkcjonowania skarżącego, jego bezpieczeństwa socjalnego i pogorszyła jego sytuację finansową. Wniósł o przyznanie świadczenia w kwocie 900 zł miesięcznie od sierpnia 2025 r. Decyzją z 13 listopada 2025 r. (SKO 4103/232/2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO) – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1, 2, 2a, 4 i 4a w zw. z art. 2 pkt 4 - 5a, 18 lit. d, art. 18 ust. 5 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2025 r. poz. 438 ze zm.), dalej: ustawa – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, po szczegółowym przywołaniu przepisów mających zastosowanie w sprawie SKO wskazało, że w skład rodziny skarżącego wchodzą, poza nim: jego matka; dochód rodziny w 2024 r. stanowił dochód skarżącego z tytułu renty socjalnej w wysokości 6.320,73 zł; w maju 2025 r. skarżący uzyskał dochód z tytułu dodatku dopełniającego do renty socjalnej, który wyniósł w czerwcu br. 2.236,77 zł; dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawcy wyniósł zatem 1.908,48 zł. W konsekwencji SKO uznało, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy, wynoszące 1.209 zł. Dalej SKO podkreśliło, że stosownie do art. 9 ust. 2a ustawy w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę, o której mowa w ust. 2. o kwotę nie wyższą niż kwota świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do tego świadczenia, świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje w wysokości różnicy między kwotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej a kwota, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 1 ustawy, prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Odnosząc te przepisy do sprawy SKO zauważyło, że skarżący jest uprawniony do alimentów w wysokości 900 zł miesięcznie i w takiej wysokości przysługiwałaby mu świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2025/2026, gdyby spełniona została przesłanka kryterium dochodowego. Skoro jednak dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe o kwotę 699,48 zł (1.908,48 zł – 1.209 zł), a więc niższą niż kwota świadczenia z funduszu alimentacyjnego jaka przysługiwałaby stronie, różnica między kwotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego osobie uprawnionej a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 200,52 zł (900 zł - 699,48 zł). Dlatego też, SKO uznało, że na podstawie art. 9 ust. 2a ustawy, skarżącemu winno zostać przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 200,52 zł miesięcznie, a nie w kwocie 250,53 zł tak jak ustalił to organ I instancji. Za nieprawidłowe SKO uznało ustalenie organu I instancji w zakresie wysokości świadczenia przysługującego skarżącemu, gdyż nastąpiło ono w wyniku błędnego wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie, stanowiącego podstawę do ustalenia prawa do świadczenia alimentacyjnego. SKO wskazało, że organ I instancji uwzględnił w dochodzie skarżącego nieprawidłową kwotę dochodu netto z tytułu dodatku dopełniającego, wynikającą z oświadczenia złożonego przez skarżącego. Podczas gdy, zdaniem SKO, skoro dodatek dopełniający jest wypłacany łącznie z rentą socjalną, jako jedna kwota i od całości odprowadzany jest podatek i składka na ubezpieczenie zdrowotne, organ ten miał obowiązek obliczyć, jaki procent z całej wypłaconej kwoty stanowi dodatek, a następnie obliczyć procentowo wysokość potrąceń i o tak ustalone kwoty pomniejszyć dochód. Jednakże pomimo błędnego wyliczenia przez organ I instancji dochodu rodziny, SKO postanowiło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy, mając na uwadze treść 139 k.p.a. Zdaniem SKO, naruszenie, jakiego dopuścił się organ I instancji, nie ma bowiem charakteru rażącego, ani nie narusza w sposób rażący interesu społecznego. Odnosząc się do zarzutów odwołania, SKO podkreśliło, że przy obliczaniu dochodu rodziny nie mógł pominąć uzyskanego przez skarżącego dochodu z tytułu dodatku dopełniającego. Dochód ten został wymieniony w definicji uzyskania dochodu, zawartej w art. 2 pkt 18 ustawy pod literą d. SKO podkreśliło, że żadne inne, niż określone w ustawie, kryteria nie mogą decydować o uprawnieniu do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dlatego też, SKO wskazało, iż niezależnie od podnoszonych okoliczności (niepełnosprawności osoby uprawnionej), nie może przyznać skarżącemu świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 900 zł, gdyż dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe o kwotę 699,48 zł. W takim przypadku ustawodawca dopuścił bowiem jedynie możliwość przyznania świadczenia w wysokości różnicy miedzy przysądzoną kwotą alimentów, a kwotą o jaką dochód na osobę w rodzinie przekroczył kryterium dochodowe. Nie przewidział w tym zakresie żadnych innych rozwiązań, w sytuacji gdy o świadczenia z funduszu alimentacyjnego ubiega się osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jedynym dodatkowym uprawnieniem takiej osoby jest to, że może ona korzystać ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie tylko do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia 25 roku życia, lecz bezterminowo. Nie zgadzając się z ww. decyzją skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając w szczególności, że organy błędnie zaliczyły do dochodu rodziny dodatek dopełniający do renty socjalnej. Skarżąca przedstawiła również stan zdrowia syna oraz sytuację życiową rodziny. Argumentację skargi skarżąca poszerzyła w piśmie z 30 lipca 2026 r. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasową argumentację wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż te wskazane w skardze. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiot kontroli sądowej w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO) z 13 listopada 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ząbkowic Śląskich przyznającą K. K. (dalej: skarżący) świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 900 zł na okres od 1 października 2025 r. do 30 września 2026 r., ale ustalającą do wypłaty za ten okres kwotę 250,53 zł miesięcznie jako różnicę pomiędzy kwotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego uprawnionemu a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Organy obu instancji przyjęły, że na skutek przyznania skarżącemu dodatku dopełniającego do renty socjalnej skarżący uzyskał w czerwcu 2025 r. dochód, którego wysokość wpłynęła na przekroczenie kryterium dochodowego o kwotę 699,48 zł (1.908,48 zł - 1.209 zł). W tej sytuacji – stosownie do treści art. 9 ust. 2a ustawy oraz art. 139 k.p.a. – do wypłaty ustalono kwotę 250,53 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2025 r. do 30 września 2026 r. W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2025 r. poz. 438 ze zm.), dalej: ustawa. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty wskazanej w ustawie, zwaloryzowanej zgodnie z ust. 2c-2f (art. 9 ust. 2 ustawy) – czyli w rozpoznawanej sprawie kwoty 1.209 zł. W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę, o której mowa w ust. 2, o kwotę nie wyższą niż kwota świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do tego świadczenia, świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje w wysokości różnicy między kwotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie (art. 9 ust. 2a ustawy). Podkreślania wymaga, że na potrzeby przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dochodem jest dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 4 ustawy). Dochód rodziny to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 5 ustawy). Dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4b (art. 2 pkt 5a ustawy). W myśl art. 2 pkt 18 lit. d ustawy, uzyskanie dochodu to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem m.in. dodatku dopełniającego. Dlatego też, wbrew twierdzeniom skarżącej zawartym w skardze, dodatek dopełniający w rozumieniu ustawy stanowi dochód, który należy uwzględnić przy ustalaniu prawa do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący 22 sierpnia 2025 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2025/2026 – tj. od 1 października 2025 r. do 30 września 2026 r. Niesporne jest, że skarżący jest osobą uprawnioną w rozumieniu ustawy (art. 2 pkt 11 ustawy). Nie było również kwestionowane to, że do obliczenia dochodu skarżącego jako osoby uprawnionej należało uwzględnić dochód za rok 2024 – czyli dochód skarżącego z tytułu renty socjalnej w wysokości 6.320,73 zł (art. 2 pkt 5a ustawy). Dodatkowo skarżący w 2025 r. uzyskał dochód z tytułu dodatku dopełniającego do renty socjalnej. Jego wypłata – zgodnie z ustaleniami organów – nastąpiła w maju 2025 r. Mając powyższe na uwadze, organy przyjęły, że uzyskanie tego dochodu wpłynęło na wysokość dochodu skarżącego i spowodowało obniżenie przysługującego mu świadczenia z funduszu alimentacyjnego z kwoty 900 zł do kwoty 250,53 zł. Z takim ustaleniem organów – w realiach rozpoznawanej sprawy – nie sposób się jednak zgodzić. Podkreślenia bowiem wymaga, że nie każde uzyskanie dochodu będzie miało wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a jedynie takie, które umożliwi zastosowanie regulacji, o której mowa w art. 9 ust. 4a ustawy, co zdaniem Sądu – wbrew ustaleniom organów – nie miało miejsca w sprawie. Z treści art. 9 ust. 4a ustawy wynika, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z treści tego przepisu wynika zatem, że przesłanką umożliwiającą jego zastosowanie jest uzyskiwanie dochodu w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a więc dochód ten musi być uzyskiwany w okresie świadczeniowym. Dopiero wówczas dochód taki może zostać doliczony do dochodu rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Regulacja, o której mowa w art. 9 ust. 4a ustawy ma na celu uwzględnienie w dochodach strony tylko takiego dochodu uzyskanego, który miałby rzeczywisty wpływ na możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Innymi słowy chodzi o urealnienie sytuacji dochodowej strony w związku z uzyskaniem dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (wyrok WSA w Łodzi z 20 marca 2018 r., II SA/Łd 950/17). Tymczasem jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego 22 sierpnia 2025 r. na okres świadczeniowy od 1 października 2025 r. do 30 września 2026 r. Dodatek dopełniający do renty socjalnej został mu natomiast wypłacony w maju 2025 r. – czyli jeszcze przed rozpoczęciem się okresu świadczeniowego na który został złożony jego wniosek. W konsekwencji skoro okres świadczeniowy rozpoczynał się 1 października 2025 r., a dodatek dopełniający został wypłacony skarżącemu w maju 2025 r., to tym samym w sprawie skarżącego nie mógł znaleźć zastosowania art. 9 ust. 4a ustawy, w świetle którego uzyskanie dochodu wystąpi wówczas, gdy dochód uzyskiwany jest w okresie świadczeniowym. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, czy dochód ten (dodatek dopełniający do renty socjalnej) skarżący otrzymywał również w ww. okresie świadczeniowym, a w aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających taki stan. Natomiast organy w tym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń, a tylko takie ustalenia umożliwiałyby zastosowanie art. 9 ust. 4a ustawy. Za niewystarczające należy uznać znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie ZUS z 19 sierpnia 2025 r., gdyż wynika z niego jedynie, że kwota świadczenia brutto za miesiąc 06/2025 wyniosła 1.878,91 zł. Informacja ta dotyczy bowiem również miesiąca poprzedzającego świadczeniowy. Dlatego też, braki w tym zakresie winny zostać uzupełnione w ponownie prowadzonym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze tj. naruszenie art. 6, 7 i 80 k.p.a. oraz art. 9 ust. 4a ustawy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję SKO.