II SA/Gd 375/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 marca 2026 r., nr SKO Gd/998/2026 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej B. N. kwotę 960 (dziewięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

B. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Stężyca w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 13 stycznia 2026 r. B. N. wniosła do Wójta Gminy Stężyca o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną osobą w wieku do 18. roku życia legitymującą się orzeczeniami o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją nr SL.8252.131.2026.DG z 11 lutego 2026 r., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.), dalej jako "u.ś.r.", Wójt Gminy Stężyca przyznał Wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne na okres od dnia 2026-01-01 do dnia 2026-09-30 w łącznej kwocie do wypłaty miesięcznie 3 386,00 zł w związku z opieką nad F. N. W uzasadnieniu organ przypomniał, że do wniosku Wnioskodawczyni dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Kościerzynie z 4 września 2023 r., który postanowił, iż dziecko F.N. nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczaną możliwością samodzielnej egzystencji. Od niniejszego orzeczenia o niepełnosprawności Wnioskodawczyni odwołała się do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku, który również stwierdził, iż nie zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Od ww. decyzji Wnioskodawczyni wniosła odwołanie do Sądu Rejonowego w Gdańsku, który wyrokiem sygn. akt VI U 1004/23 z 16 kwietnia 2025 r. zmienił zaskarżone orzeczenie z 30 października 2023 r. nr WZON.9531.2.453.2023 i stwierdził, iż zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Postanowieniem z 24 września 2025 r., wydanym na wniosek Wnioskodawczyni, Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku, stwierdził prawomocność wyroku z upływem 23 kwietnia 2025 r. Wójt zauważył, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wyjątek od powyższej zasady przewiduje art. 24 ust. 2a u.ś.r., zgodnie z którym jeżeli w okresie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia uzależniającego prawo do świadczenia zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie tego orzeczenia. W niniejszej sprawie postanowienie sądu zostało wydane w dniu 24 września 2025 r. Termin 3 miesięcy, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., upłynął z dniem 24 grudnia 2025 r. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony dopiero w dniu 13 stycznia 2026 r., a zatem po upływie ustawowego 3-miesięcznego terminu. W konsekwencji brak jest podstaw prawnych do ustalenia prawa do świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Po rozpatrzeniu odwołania B. N. decyzją sygn. akt SKO Gd/998/2026 z 6 marca 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał treść art. 17 ust. 1, 3 i 4, a także art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r. wskazując, że mając na uwadze stan prawny i faktyczny rozpatrywanej sprawy zasadnym było orzeczenie o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji jako prawidłowej i uzasadnionej w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa. Z przekazanej dokumentacji wynikało bowiem jasno, że wnioskiem z 13 stycznia 2026 r. B. N. zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego i małoletniego syna F. N. Do wniosku strona dołączyła oświadczenie z 13 stycznia 2026 r., w którym podała, że nie podejmuje zatrudnienia, nie posiada gospodarstwa rolnego. Opiekuje się niepełnosprawnym synem F. N. Strona przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Kościerzynie z 4 września 2023 r., z którego wynika, że F. N. ur. 08.06.2012 r. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia. W pkt. 7 orzeczenia stwierdzono, że F. N. nie wymaga zapewnienia konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednakże po rozpoznaniu odwołania od ww. orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności oraz sprawy F. N. przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim o ustalenie niepełnosprawności wyrokiem z 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt VI U 1004/23 Sąd orzekł o zmianie zaskarżonego orzeczenia w ten sposób, że ustalił, iż wobec małoletniego F. N. zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z kolei postanowieniem z 24 września 2025 r. Sąd Rejonowy Gdańsk- Południe w Gdańsku stwierdził prawomocność wyroku z upływem 23 kwietnia 2025 r. W związku z powyższym, w sytuacji gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko złożony został w dniu 13 stycznia 2026 r., organ I instancji działając zgodnie z przywołanymi przepisami prawa zobligowany był do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia nie wcześniej niż z pierwszym dniem miesiąca w którym wniosek został złożony, a więc z dniem 1 stycznia 2026 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że przesłanka z art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie mogła w takiej sytuacji znaleźć zastosowania z uwagi na nie zachowanie terminu, o którym stanowi ten przepis, bowiem wniosek o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego w postaci świadczenia pielęgnacyjnego został złożony po upływie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się, tj. od dnia 23 kwietnia 2025 r., wyroku sądu powszechnego rozstrzygającego o posiadaniu przez F. N. orzeczenia o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, o których stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. Odnosząc się do zarzutów i wniosków złożonego odwołania Kolegium wyjaśniło, że termin wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. - podobnie jak i termin określony w art. 24 ust. 2 u.ś.r. - jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. ma charakter terminu prawa materialnego, co oznacza, że uprawnienie do otrzymania (wstecznie) świadczenia rodzinnego związanego z niepełnosprawnością podmiotu może zostać ukształtowane wyłącznie pod warunkiem dopełnienia w tym czasie czynności, dla której ów termin został przewidziany. Jego niezachowanie skutkuje zaś brakiem możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Materialny charakter terminu z art. 24 ust. 2a u.ś.r. oznacza również, że nie podlega on przywróceniu. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia. Tym samym argumentacja podniesiona przez stronę skarżącą w odwołaniu nie ma wpływu na stanowisko jakie zapadło w sprawie. W skardze na powyższą decyzję B. N., reprezentowana przez adwokata, zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2a u.ś.r., polegające na jego błędnej wykładni, skutkującej przyjęciem, że trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego biegnie od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego (23 kwietnia 2025 r.), a nie od dnia doręczenia stronie odpisu tego wyroku wraz z klauzulą prawomocności - podczas gdy prawidłowa wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu nakazuje uwzględnić rzeczywistą datę, w której uprawniony mógł złożyć kompletny wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od uzyskania przez niego wyroku wraz z klauzulą prawomocności, 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2a u.ś.r. w związku z art. 2 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na zastosowaniu wykładni literalnej z pominięciem wykładni celowościowej i systemowej, a w szczególności z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07, wskazującego, że świadczenia dla osób niepełnosprawnych przysługują za okres faktycznej niepełnosprawności potwierdzonej orzeczeniem, 3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2a u.ś.r., polegające na jego błędnym zastosowaniu poprzez uznanie, że wniosek o świadczenie pielęgnacyjny złożony w dniu 13 stycznia 2026 r. - tj. w tym samym dniu, w którym Skarżąca faktycznie uzyskała odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z 16 kwietnia 2025 r. - został złożony z naruszeniem trzymiesięcznego terminu ustawowego, mimo braku stosownego pouczenia co do sposobu liczenia tego terminu i wobec obiektywnej niemożności samodzielnego ustalenia przez osobę nieprofesjonalną daty, od której termin ten winien biec, 4) naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa, tj. art. 8 k.p.a. polegające na niezapewnieniu Skarżącej rzetelnej informacji o treści i sposobie liczenia terminu z art. 24 ust. 2a u.ś.r. w sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane przez sąd powszechny, a nie przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności, 5) naruszenie zasady prawdy obiektywnej, tj. art. 7 k.p.a. oraz zasady uwzględniania interesu strony, tj. art. 7 in fine k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu przez organ wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym w szczególności faktu, że Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne natychmiast po uzyskaniu wyroku sądowego wraz z klauzulą prawomocności, co świadczy o jej dobrej wierze i działaniu bez zwłoki. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Stężyca, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego powiększonych o uiszczoną opłatę od pełnomocnictwa oraz podatek od towarów i usług, według norm przepisanych. Ponadto, wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Południe w Gdańsku sygn. akt VI U 1004/23 w celu stwierdzenia, w jakiej dacie Skarżącej został doręczony wyrok wraz z klauzulą prawomocności. W uzasadnieniu Skarżąca podkreśliła, że wyrok wraz z klauzulą prawomocności otrzymała w dniu 13 stycznia 2026 r. i w tym samym dniu złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Następnie Skarżąca wskazała, że art. 24 ust. 2a u.ś.r. stanowi wyjątek od zasady ogólnej z art. 24 ust. 2 u.ś.r., w myśl której prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca złożenia wniosku. Celem art. 24 ust. 2a u.ś.r. jest umożliwienie osobom, które uzyskały potwierdzenie niepełnosprawności, uzyskania świadczenia za cały okres faktycznego trwania niepełnosprawności, a nie wyłącznie od daty złożenia wniosku o świadczenie. Organ II instancji zastosował w niniejszej sprawie wykładnię literalną art. 24 ust. 2a u.ś.r. przyjmując, że termin trzymiesięczny biegnie od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego (23 kwietnia 2025 r.). Natomiast organ I instancji termin na złożenie wniosku liczył od dnia otrzymania przez Skarżącą postanowienia o stwierdzeniu prawomocności wyroku. Stanowiska te są błędne z następujących powodów. Po pierwsze, przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. posługuje się pojęciem "wydania orzeczenia". W typowych przypadkach - gdy orzeczenie wydają administracyjne organy orzekające (powiatowe i wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności) - termin ten jest jasny: organ doręcza orzeczenie stronie, a strona wie, kiedy je otrzymała i od kiedy biegnie termin. Sytuacja jest jednak zasadniczo odmienna, gdy orzeczenie wydaje sąd powszechny w formie wyroku. Jak trafnie wskazał NSA w wyroku z 28 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2143/15, sąd powszechny nie doręcza wyroków z urzędu, a nadanie klauzuli prawomocności może nastąpić znacznie później. Skarżąca - jako osoba niereprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - nie była w stanie samodzielnie ustalić daty, od której termin winien biec. W niniejszej sprawie Skarżąca nie dysponowała odpisem wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe z 16 kwietnia 2025 r. opatrzonym klauzulą prawomocności wcześniej niż w dniu 13 stycznia 2026 r. - kiedy to niezwłocznie, tego samego dnia, złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Brak wcześniejszego posiadania kompletnego dokumentu sprawiał, że nie mogła ona skutecznie wnioskować o świadczenie i nie miała obiektywnych podstaw do ustalenia, od kiedy biegnie termin z art. 24 ust. 2a u.ś.r. Stanowisko organów, że termin biegł od samego tylko faktu prawomocności wyroku (23 kwietnia 2025 r.) - czyli od zdarzenia, o którym Skarżąca przez wiele miesięcy oficjalnie nie wiedziała - jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Na poparcie ww. stanowiska Skarżąca przywołała orzecznictwo, z którego wynika, że koncepcja nakazująca liczyć termin od daty prawomocności wyroku bez uwzględnienia faktu, że musi być ono stwierdzone w drodze orzeczenia o stwierdzeniu jego prawomocności, podejmowanego zawsze w terminie późniejszym, godzi także w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto, ustawodawca nie precyzuje, jak należy liczyć trzymiesięczny termin w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez sąd powszechny, a wniosek złożony w rozsądnym terminie powinien być uznany za złożony w terminie. Skarżąca złożyła wniosek niezwłocznie po otrzymaniu wyroku wraz z klauzulą prawomocności, czyli dokładnie w dacie, gdy po raz pierwszy mogła go złożyć z kompletem dokumentów. Następnie Skarżąca podniosła, że nie została pouczona o treści art. 24 ust. 2a u.ś.r. ani o sposobie liczenia trzymiesięcznego terminu w sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności zapada w formie wyroku sądu powszechnego. Przepisy prawa nie przewidują żadnego mechanizmu, który pozwalałby osobie niereprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego ustalić, od jakiej chwili termin ten winien biec: od ogłoszenia wyroku, od jego faktycznego uprawomocnienia się, od wydania postanowienia stwierdzającego prawomocność, czy od doręczenia odpisu wyroku z klauzulą prawomocności. Ponownie Skarżąca powołała się na orzecznictwo wskazując, że nie można wymagać, aby osoba działająca bez profesjonalnego pełnomocnika rozumiała terminy związane z prawomocnością wyroku czy terminem doręczenia jego odpisu. Co więcej, opiekun osoby niepełnosprawnej nie powinien ponosić skutków długiego oczekiwania na odpis wyroku z klauzulą prawomocności, a brak pouczenia o treści art. 24 ust. 2a u.ś.r. i nieznajomość sposobu liczenia terminu przemawia na korzyść uprawnionego. Skarżąca nie otrzymała od żadnego organu stosownego pouczenia, w którym momencie powinna złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, aby skorzystać z dobrodziejstwa art. 24 ust. 2a u.ś.r. Nie wiedziała, że wyrok sądu powszechnego uprawomocnił się już z dniem 23 kwietnia 2025 r. - daty tej nikt jej nie zakomunikował. Postanowienie stwierdzające prawomocność wydano dopiero na jej wniosek w dniu 24 września 2025 r., ale i ten dokument nie stanowił podstawy do złożenia przez nią kompletnego wniosku o przyznanie świadczenia. Wyrok wraz z klauzulą prawomocności dotarł do Skarżącej dopiero w dniu 13 stycznia 2026 r., kiedy to natychmiast złożyła stosowny wniosek o świadczenie. W tej sytuacji nie można przyjmować, że termin z art. 24 ust. 2a u.ś.r. biegł dla Skarżącej od zdarzenia, o którym nie miała wiedzy. Tym bardziej, że z orzecznictwa wynika, iż art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie może być interpretowany literalnie, lecz celowościowo, z uwzględnieniem art. 69 Konstytucji RP; termin na złożenie wniosku nie może biec od dnia wydania orzeczenia, gdy strona nie została o tym terminie pouczona i nie znała zasad jego liczenia. Z przytoczonego przez Skarżącą orzecznictwa wynika, że brak ustawowej regulacji sposobu liczenia terminu przy orzeczeniu sądu powszechnego przemawia za tym, że wniosek złożony w rozsądnym terminie umożliwia skorzystanie z dobrodziejstwa art. 24 ust. 2a u.ś.r., gdyż osoba nieprofesjonalna nie jest w stanie sama ustalić terminów doręczenia odpisów wyroków. Zainteresowany może nie być zorientowanym nawet w przybliżeniu, kiedy może wystąpić do sądu o doręczenie mu odpisu wyroku z klauzulą prawomocności, bowiem nie tylko on jest uprawniony do złożenia środka odwoławczego od wyroku sądu I instancji i brak jest ustawowego zobowiązania sądu do doręczania stronom z urzędu wydanych wyroków czy doręczanie z urzędu wyroków prawomocnych. Konieczne jest pouczenie osoby nieprofesjonalnej o tym, w jakich okolicznościach wyrok sądu powszechnego staje się prawomocny i o różnicy między datą prawomocności wyroku a datą orzeczenia stwierdzającego prawomocność; opieszałość organów oraz brak pouczenia nie mogą obciążać osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Przechodząc do niedopuszczalności przerzucenia skutków opieszałości organów i sądów na Skarżącą wyjaśniła ona, że przez niemal dwa lata prowadziła postępowanie zmierzające do uzyskania potwierdzenia niepełnosprawności syna. Złożyła wniosek do PZON w dniu 5 lipca 2023 r. Przez cały ten czas sprawowała stałą opiekę nad F. N. Wyrok Sądu Rejonowego, potwierdzający to, o czym Skarżąca była przekonana od początku - że jej syn wymaga stałej opieki - zapadł dopiero dnia 16 kwietnia 2025 r. Postanowienie o stwierdzeniu prawomocności tego wyroku wydano ze znaczną zwłoką - w dniu 24 września 2025 r. - a odpis wyroku wraz z klauzulą prawomocności Skarżąca otrzymała dopiero w dniu 13 stycznia 2026 r. W zaistniałej sytuacji wszelka zwłoka w skompletowaniu dokumentów wynikała z działania organów i sądów, a nie z zaniechania Skarżącej. Stanowisko organów prowadzi do skutku rażąco niesprawiedliwego: Skarżąca jest karana utratą prawa do świadczenia za okres, w którym faktycznie sprawowała opiekę nad niepełnosprawnym synem, wyłącznie dlatego, że nie wiedziała, iż termin biegnie od daty jej nieznanej. Przytoczone orzecznictwo wskazuje, że brak pouczenia oraz brak regulacji co do biegu terminu pozwalającego na zachowanie ciągłości pobierania świadczenia, podkreślając, że przeważające stanowisko sądów administracyjnych w takich sprawach jest korzystne dla uprawnionych. Ponadto, w dacie złożenia wniosku istotne jest, czy wnioskodawca pozostaje osobą niepełnosprawną w stopniu uzasadniającym pobieranie świadczenia, a nie sama data wystąpienia z wnioskiem o kontynuację świadczenia. Z kolei odnosząc się do kwestii wykładni celowościowej i systemowej art. 24 ust. 2a u.ś.r. oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego Skarżąca podniosła, że dokonana przez organy obu instancji wykładnia art. 24 ust. 2a u.ś.r. pomija fundamentalne dyrektywy interpretacyjne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07. Trybunał Konstytucyjny stwierdził wówczas niezgodność z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP przepisów uzależniających prawo do świadczeń dla osób niepełnosprawnych od daty złożenia wniosku, w oderwaniu od okresu faktycznej niepełnosprawności. Wynikający z tego orzeczenia nakaz wykładni celowościowej, zgodnie z którym świadczenia dla osób niepełnosprawnych przysługują za okres faktycznej niepełnosprawności, potwierdzony orzeczeniem, jest wiążący dla organów administracji i sądów. Skarżąca podkreśliła, że F. N. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia - co potwierdza orzeczenie PZON z 4 września 2023 r. Wyrok Sądu Rejonowego z 16 kwietnia 2025 r. jedynie ustalił, że jego stan zdrowia uzasadnia wskazanie konieczności stałej opieki, w istocie potwierdzając stan istniejący od złożenia pierwotnego wniosku do PZON, tj. od dnia 5 lipca 2023 r. Odmowa przyznania świadczenia za ten okres oznacza, że Skarżąca - sprawując przez ponad dwa lata realną, stałą opiekę nad niepełnosprawnym synem - zostaje pozbawiona świadczenia, do którego prawo było jej materialnie należne, wyłącznie z powodów proceduralnych i interpretacyjnych będących wynikiem niejednoznaczności przepisów i opieszałości postępowań sądowych. Końcowo Skarżąca wskazała, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium powołało się na wyrok WSA w Gdańsku z 28 stycznia 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 865/25 przytaczając jego tezę, zgodnie z którą wniosek złożony w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku winien być uznany za złożony w terminie uprawniającym do uzyskania "wydłużonego" okresu świadczenia. Organ wyciągnął jednak z tego orzeczenia błędny wniosek. Powołany wyrok WSA w Gdańsku nie rozstrzyga, że termin trzymiesięczny biegnie nieodwołalnie od daty faktycznej prawomocności wyroku (tj. 23 kwietnia 2025 r.) - bez względu na to, czy strona miała o tym wiedzę. Wyrok ten formułuje tezę korzystną dla wnioskodawcy: wniosek złożony w terminie trzech miesięcy od uprawomocnienia winien być honorowany. Nie przesądza natomiast, że wniosek złożony niezwłocznie po doręczeniu stronie odpisu wyroku z klauzulą prawomocności nie zasługuje na tę samą ochronę. Skoro Skarżąca złożyła wniosek dokładnie tego dnia, w którym otrzymała wyrok wraz z klauzulą prawomocności, postępowała w sposób wzorcowo terminowy z punktu widzenia zasad rzetelnego postępowania i zasady zaufania do organów państwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 6 marca 2026 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Stężyca z 11 lutego 2026 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji są przepisu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 z późn. zm.), dalej jako "u.ś.r.". W myśl art. 2 pkt 2 tej ustawy do świadczeń rodzinnych zaliczamy świadczenia opiekuńcze, a wśród nich świadczenie pielęgnacyjne uregulowane w art. 17 u.ś.r. Zgodnie z art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad synem, który legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Natomiast spór pomiędzy organami a Skarżącą dotyczy momentu, od którego należy przedmiotowe świadczenie przyznać, tj. wykładni ww. art. 24 ust. 2a u.ś.r. Zdaniem organów obu instancji, składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 13 stycznia 2026 r. Skarżąca przekroczyła termin 3-miesięczny wynikający z art. 24 ust. 2a u.ś.r., bowiem termin ten należy liczyć od dnia wydania postanowienia z 24 września 2025 r. stwierdzającego prawomocność wyroku z 16 kwietnia 2025 r. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. W art. 24 ust. 2a u.ś.r. ustawodawca expressis verbis wskazał na okres trzech miesięcy liczony od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności [podkreślenie własne Sądu]. Jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bardzo wyraźnie i konsekwentnie potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej uwzględniającej funkcję, którą realizować ma świadczenie pielęgnacyjne oraz mechanizm jego przyznawania uzależniony od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności (zob. wyrok NSA z 2 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2991/17 i przytoczone tam orzecznictwo, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując interpretacji wskazanego przepisu należy podkreślić różnicę pomiędzy datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności a datą orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydawanego przez sąd powszechny w formie wyroku. Skład orzekający w pełni podziela pogląd wyrażony w przywołanym wyroku NSA, zgodnie z którym ustawodawca nie określa jak należy liczyć termin trzech miesięcy w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny – czy ma to być data wydania wyroku, data prawomocności wyroku czy data stwierdzenia tej prawomocności (która może nastąpić powyżej trzech miesięcy od daty wydania wyroku). W takim wypadku wniosek złożony w rozsądnym terminie [podkreślenie własne Sądu] winien być uznany za złożony w terminie, przy czym za rozsądny termin należy uznać np. niespełna cztery miesiące od daty stwierdzenia prawomocności wyroku sądu powszechnego, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto, należy odnieść się do akt administracyjnych sprawy, z których niezbicie wynika, iż na kopii przedmiotowego wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt VI U 1004/23 (k. nr 15 akt organu I instancji) widnieje pieczęć z podpisem referendarza sądowego tego Sądu, na której stwierdzono, iż "niniejsze orzeczenie jest prawomocne z dniem 23.04.2025r. Gdańsk, dnia 2026-01-09" [podkreślenie własne Sądu]. Z kolei w piśmie przewodnim zatytułowanym "Doręczenie odpisu wyroku" (k. nr 14 akt organu I instancji) zaadresowanym do Skarżącej w dniu 9 stycznia 2026 r. wskazano: "zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 grudnia 2025 r. w załączeniu doręcza odpis wyroku z dnia 16.04.2025 r. opatrzony klauzulą prawomocności." [podkreślenia własne Sądu]. Kopie obu ww. dokumentów zostały złożone przez Skarżącą w organie w dniu 13 stycznia 2026 r. razem z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe potwierdzają pieczątki "za zgodność kopii z oryginałem" podpisane z upoważnienia Wójta przez pracownika organu. W konsekwencji, w ocenie Sądu, nie można literalnie i rygorystycznie odczytywać art. 24 ust. 2a u.ś.r. w sytuacji, gdy Skarżąca nie miała faktycznego dostępu do odpisu orzeczenia, które warunkowało złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku uznając, że w ramach postępowania odwoławczego organ II instancji może rozstrzygnąć sprawę nie naruszając zasady dwuinstancyjności. Jednocześnie ponownie rozpoznając sprawę Kolegium będzie związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym orzeczeniu Sądu stosownie do art. 153 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach zasądzając od organu na rzecz Skarżącej kwotę 960 zł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 15 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215).