Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

IV SA/Wr 195/26

Wyrok WSA we Wrocławiu z 23 czerwca 2026 r., IV SA/Wr 195/26

Wynik

*Oddalono skargę w całości

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia
23 czerwca 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Krajowej Izby Radców Prawnych na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2026 r. nr OA.0123.40.2026 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wnioskiem z 29 maja 2025 r. K. I. R. P. (dalej: wnioskodawca, KIRP) zwróciła się do Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu o dostęp do informacji publicznej w zakresie jn.: 1. Ile postanowień o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu zostało przez tut. Sąd skierowanych w latach 2022-2024 do właściwej okręgowej rady adwokackiej, a ile do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych celem wyznaczenia adwokata/radcy prawnego; 2. Ile zostało wydanych przez tut. Sąd/prezesa/referendarza tut. Sądu w latach 2022-2024 postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu obrońcy z urzędu, w których obrońcą został ustanowiony adwokat; 3. Ile zostało wydanych przez tut. Sąd/prezesa/referendarza tut. Sądu w latach 2022-2024 postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu obrońcy z urzędu, w których obrońcą został ustanowiony radca prawny. W odpowiedzi, Prezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu w piśmie z 11 czerwca 2025 r. wskazał, że w latach 2022-2024 w wydziałach cywilnych Sądu wydano łącznie 549 postanowień o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu. Wydziały karne korzystają z listy adwokatów i radców prawnych uprawnionych do obrony w postępowaniu karnym z urzędu. Odnośnie informacji dotyczącej podziału na adwokatów i radców prawnych Prezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu podniósł, że przygotowanie informacji w tym zakresie wiązałoby się z ponadprzeciętnym i czasochłonnym zaangażowaniem pracowników sekretariatów wydziałów Sądu, odrywając ich od podstawowych obowiązków w zakresie obsługi spraw orzeczniczych, w związku z czym wnioskowana informacja ma charakter informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej u.d.i.p. i wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego dla pozyskania powyższych danych. Wobec niewykazania przez wnioskodawcę szczególnie istotnego interesu publicznego, Prezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu decyzją z 1 lipca 2025 r. odmówił udostępnienia informacji publicznej, w zakresie wskazanym w decyzji. Następnie wnioskiem z 11 lipca 2025 r. wnioskodawca (ponownie) zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu o dostęp do informacji publicznej w zakresie jn.: 1. Ile postanowień o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu zostało przez tut. Sąd skierowanych w latach 2022-2024 do właściwej okręgowej rady adwokackiej celem wyznaczenia adwokata; 2. Ile postanowień o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu zostało przez tut. Sąd skierowanych w łatach 2022 - 2024 do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych celem wyznaczenia radcy prawnego; 3. Ile zostało wydanych przez tut. Sąd/prezesa/referendarza tut. Sądu w latach 2022-2024 postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu w postępowaniu karnym, w których pełnomocnikiem został ustanowiony adwokat; 4. Ile zostało wydanych przez tut. Sąd/prezesa/referendarza tut. Sądu w latach 2022 -2024 postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu obrońcy z urzędu, w których obrońcą został ustanowiony adwokat; 5. Ile zostało wydanych przez tut. Sąd/prezesa/referendarza tut. Sądu w latach 2022-2024 postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu w postępowaniu karnym, w których pełnomocnikiem został ustanowiony radca prawny; 6. Ile zostało wydanych przez tut. Sąd/prezesa/referendarza tut. Sądu w latach 2022-2024 postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu obrońcy z urzędu, w których obrońcą został ustanowiony radca prawny. Wnioskodawca, powołując się na art. 14 ust. 1 u.d.i.p., zwrócił się o udzielenie wnioskowanej informacji poprzez uzupełnienie tabeli załączonej do wniosku. Uzasadniając wniosek podniósł, że jest uprawniony do uzyskania informacji publicznej w trybie u.d.i.p., a wnioskowane informacje pozostają w dyspozycji Sądu, a jedynie konieczne jest techniczne zebranie danych będących w jego posiadaniu i w łatwy sposób dostępny z poziomu systemu komputerowego Sądu, korespondencji czy repertoriów. W ocenie wnioskodawcy żądana informacja nie stanowi informacji przetworzonej, gdyż jej udzielenie nie powoduje konieczności przeanalizowania bardzo szerokiego zakresu informacji i przygotowania rozbudowanego zestawienia wymagającego dużego nakładu pracy i środków, które uzasadniać mogłoby zakwalifikowanie żądanej informacji jako informacji przetworzonej. Przeciwnie, wnioskowana informacja jest w łatwy sposób możliwa do pozyskania, bez angażowania dodatkowych zasobów kadrowych, z systemu komputerowego Sądu, jak również z korespondencji, repertoriów i innych źródeł w zależności od tego, które rozwiązanie będzie dla Sądu dogodniejsze. Ponadto zakres wnioskowanych informacji jest ograniczony i obejmuje tylko trzy lata tj. okres na przestrzeni lat 2022-2024. Dodatkowo podniósł, że takie informacje otrzymał od prezesów innych sądów, którzy nie kwestionowali charakteru wnioskowanej informacji jako informacji prostej. Zdaniem wnioskodawcy uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, gdyż informacja ta jest niezbędna w celu przeanalizowania obecnej praktyki w zakresie wyznaczania pełnomocnika/obrońcy z urzędu, służy poprawie funkcjonowania pomocy prawnej i szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości, jak i dobru klientów reprezentowanych przez pełnomocników/obrońców z urzędu. Zaznaczył, że prowadzenie badań w zakresie funkcjonowania pomocy prawnej jest ustawowym zdaniem samorządu radców prawnych, a działania podejmowane w celu usprawnienia działania instytucji pełnomocnika czy obrońcy z urzędu są podejmowane w interesie całego społeczeństwa. W odpowiedzi na wniosek Prezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu, pismem z 25 lipca 2025 r., podtrzymał swoje stanowisko i informację zawartą w piśmie z 11 czerwca 2025 r. W zakresie punktów 3 i 5 wniosku wskazał, że w V Wydziale Penitencjarnym i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych wydano łącznie 236 postanowień o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu (bez podziału na adwokatów i radców prawnych z uwagi na brak możliwości wygenerowania takiego podziału z systemu repertoryjno- biurowego); III Wydział Karny nie prowadzi odrębnej ewidencji w tym zakresie. W sprawach Kp następuje wyznaczenie obrońcy bądź pełnomocnika na potrzeby postępowania przygotowawczego. W latach 2022-2024 było 260 spraw o tym symbolu w statystyce, ale czy w ogóle był wyznaczony, czy był to radca prawny, bądź adwokat wymagałoby odrębnej analizy każdej ze spraw, a poza tym osiągnięte wyniki nie dałyby pełnego obrazu wszystkich zapadłych postanowień/zarządzeń w Wydziale. W sprawach K bądź Ko, jak też w Kop ewentualnych postanowień z zakresu wyznaczenia obrońcy należałoby poszukiwać w aktach, co wiązałoby się z dużym nakładem pracy i czasu. System nie daje również możliwości oznaczenia, czy dany obrońca/pełnomocnik w sprawie jest wyznaczony z urzędu, czy też jest z wyboru. W zakresie IV Wydziału Karnego Odwoławczego poinformował, że nie prowadzi wykazu postanowień i zarządzeń dotyczących kwestii wyznaczania stronom obrońców lub pełnomocników, a takie dane znajdują się w aktach spraw sądów I-instancyjnych i ich pozyskanie wymagałoby ściągnięcia i przeglądu setek (a nawet tysięcy) akt. Zauważył również, że w postępowaniach przed sądem II instancyjnym wyznaczenia obrońców i pełnomocników są incydentalne. Prezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu wskazał, że przygotowanie informacji, wiązałoby się z przejrzeniem wszystkich spraw, w których wydano postanowienie bądź zarządzenie o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu i ponadprzeciętnym, czasochłonnym zaangażowaniem pracowników sekretariatów wydziałów Sądu. Dlatego też, Prezes Sądu uznał, że wnioskowana informacja ma charakter informacji przetworzonej i wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Jednocześnie wskazał, że wnioskodawca może uzyskać żądane informacje (z podziałem na adwokatów i radców prawnych) w Okręgowej Radzie Adwokackiej i Okręgowej Izbie Radców Prawnych we Wrocławiu. Odpowiadając na wezwanie w piśmie z 30 lipca 2025 r. wnioskodawca ponowił argumentację (wraz z uzupełnieniem) co do charakteru wnioskowanej informacji oraz wykazania okoliczności uzasadniających jej szczególną istotność dla interesu publicznego. Pismem z 10 grudnia 2025 r. Prezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu poinformował wnioskodawcę, że w wydziałach gospodarczych Sądu w latach 2022-2024 skierowano 7 postanowień o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu do Okręgowej Rady Adwokackiej i 8 postanowień do Okręgowej Izby Radców Prawnych, w 7 sprawach ustanowiono pełnomocnika z urzędu będącego adwokatem, natomiast w 8 sprawach ustanowiono pełnomocnikiem z urzędu radcę prawnego. Wskazał jednocześnie, że w zakresie punktów 1 i 2 wniosku dot. wydziałów cywilnych Sądu Okręgowego we Wrocławiu aktualna jest informacja zbiorcza udzielona 11 czerwca 2025 r. Natomiast w zakresie pkt 3-6 wniosku Prezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu wydał 10 grudnia 2025 r. decyzję odmowną ([...], [...]). W uzasadnieniu decyzji wskazał, że żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej, gdyż Sąd nie dysponuje gotowymi (prostymi) danymi w tym zakresie. Dowodził, że udzielenie informacji dotyczącej podziału na adwokatów i radców prawnych wymaga przejrzenia wszystkich spraw, w których wydano postanowienie o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu, co z kolei wiązałoby się z ponadprzeciętnym i czasochłonnym zaangażowaniem pracowników sekretariatów wydziałów sądu, odrywając ich od podstawowych obowiązków w zakresie obsługi spraw orzeczniczych. Poza tym, w ocenie Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu, wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego. Mianowicie wnioskodawca nie wykazał, w jaki sposób przekazanie informacji o liczbie wydanych postanowień z rozbiciem na radców prawnych i adwokatów ma jakikolwiek związek z analizą obecnej praktyki w zakresie wyznaczania pełnomocnika/obrońcy z urzędu oraz w jaki sposób wskazanie tych informacji służy poprawie funkcjonowania pomocy prawnej z urzędu, zwłaszcza w sytuacji, gdy Rada może uzyskać takie informacje ze swoich jednostek terenowych, do których ewentualne wnioski wpływają. Od niniejszej decyzji wnioskodawca wywiódł odwołanie, po rozpoznaniu którego Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu decyzją z 23 stycznia 2026 r. ([...]) utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu. Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu podzielił stanowisko zajęte przez Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu o zakwalifikowaniu wnioskowanej informacji publicznej jako informacji przetworzonej. W konsekwencji jako słuszne ocenił wezwanie wnioskodawcy do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, którego istnienia on nie wykazał. Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu motywował, że Prezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu dowiódł, że na dzień złożenia wniosku nie dysponował gotową informacją w postaci zbioru danych gotowych do przekazania. Podniósł, że obecnie, z uwagi na brak regulacji prawnych w tym zakresie, brak jednolitej praktyki sądowej oraz jednolitych oznaczeń kategorii pełnomocników w komputerowych systemach repertoryjno-biurowych, pełnomocnicy zawodowi, nawet w strukturze danego sądu, są oznaczani na rozmaite sposoby, niepozwalające na sporządzenie rzetelnych statystyk, także tych, o które ubiegał się wnioskodawca. Najczęściej występujące sytuacje w systemach repertoryjno-biurowych to: oznaczanie pełnomocników w sposób niejednoznaczny bez wskazania, że pełnomocnikiem jest radca prawny, adwokat, rzecznik patentowy lub prawnik zagraniczny (np. "reprezentujący", "reprezentant"), oznaczanie pełnomocników nazwami własnymi (np. "ABC kancelaria prawna", "kancelaria prawnicza"); oznaczanie pełnomocników w sposób skrótowy (np. "subst."); nieoznaczanie pełnomocnika w systemie repertoryjno-biurowym; błędy w pisowni (tzw. literówki). Sporządzenie zatem rzetelnego zestawienia informacji publicznych, o które ubiega się Wnioskodawca, z sądowych systemów reprtoryjno-biurowych, jest niewykonalne; informacje te należy pozyskać bezpośrednio z akt sądowych z okresu objętego wnioskiem. Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu nie znalazł podstaw dla przyjęcia, że informacje, które pozyskałby wnioskodawca, miałyby znaczenie z punktu widzenia efektywności funkcjonowania państwa czy jednostki, jaką jest SO. Zdaniem Prezesa, trudno też zakładać, że pozyskanie informacji mogłyby się realnie przełożyć na poprawę funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udostępnienie informacji wnioskodawcy, który nie przedstawia udokumentowanych, a przez to realnych sposobów ich wykorzystania, nie wpłynie - w ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu - na usprawnienia wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego. Także nie będzie miało znaczenia dla funkcjonowania struktur publicznych. W skardze, skarżąc ww. decyzję w całości, wnioskodawca zarzucił naruszenie: - art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja przetworzona jest udostępniana w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji o odmowie udostępnienia skarżącej wnioskowanej informacji ze względu na błędne przyjęcie, iż wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, a skarżąca nie wykazała, że jej uzyskanie przez nią jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, podczas gdy wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej przetworzonej, a nadto skarżąca wykazała, iż uzyskanie przez nią tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, przedstawiając w tym zakresie stosowną argumentację, tj. że: prowadzi działania zmierzające do przeanalizowania obecnej praktyki dotyczącej wyznaczania obrońcy z urzędu, w zakresie zadań ustawowych samorządu radców prawnych mieści się prowadzenie badań w zakresie funkcjonowania pomocy prawnej, do zadań samorządu należy również współdziałanie w kształtowaniu i stosowaniu prawa, w zakresie działania KIRP zawarte zostało udzielanie opinii o projektach aktów prawnych, jak również przedstawianie wniosków dotyczących unormowań prawnych; - przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez brak właściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji przez organ drugiej instancji ze względu na brak odniesienia się do argumentacji skarżącej przedstawionej w odwołaniu, zmierzającej do zakwestionowania oceny charakteru wnioskowanej informacji, jako informacji publicznej przetworzonej oraz brak wyjaśnienia - z odniesieniem się do sytuacji faktycznej zaistniałej w sprawie - do przyczyn uznania, że uzyskanie przez skarżącą wnioskowanej informacji nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego i nieodniesienie się w tym zakresie do argumentacji przedstawionej w odwołaniu, co skutkowało niezrealizowaniem przez organ II instancji zasady przekonywania, gdyż nie wyjaśnił on zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Tak stawiając zarzuty, KIRP wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniła swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Prezes SA wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei według art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola - o której mowa powyżej - obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy niewątpliwie postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Właściwość sądów administracyjnych w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej wynika z art. 21 u.d.i.p. według którego do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle ww. kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 23 stycznia 2026 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu odmawiającą udostępnienia informacji publicznej na wniosek KIRP. W sprawie nie jest sporne, że Prezes Sądu Okręgowego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Stosownie zaś do art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.), organem sądu okręgowego jest prezes tego sądu. Prezes sądu należy zatem do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i z tego względu jest obowiązany do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu. Bezsporne jest także, że wniosek dotyczy informacji publicznej. Spór koncentruje się natomiast na kwestii czy informacja, której domaga się wnioskodawca, jest informacją publiczną przetworzoną oraz czy wnioskodawca wykazał szczególny interes publiczny w jej uzyskaniu. Regulacja art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie definiuje pojęcia informacji przetworzonej. Przewiduje ona jedynie, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przyjmuje się, że informacja przetworzona to informacja opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, w oparciu o posiadane dane, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Jest to informacja publiczna, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy, jakościowo nowa, nieistniejąca dotychczas w ostatecznej treści oraz postaci. Przetworzenie informacji polega tym samym na zebraniu, przeanalizowaniu i opracowaniu nowej informacji, która do tej pory w takim kształcie nie istniała, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego. W pewnych sytuacjach także suma informacji prostych, posiadanych przez adresata wniosku, może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia wykazu wskazanego we wniosku jest znaczna oraz angażuje środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo iż składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną bowiem powstała w wyniku wskazanych wyżej działań a ich zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej. Obowiązkiem organu w takiej sytuacji jest wykazanie, że rzeczywiście żądana informacja jest informacją przetworzoną, a więc wymagającą podjęcia określonych działań intelektualnych, czy też że wnioskodawca domaga się tak wielu informacji prostych, że ich rozmiar i zakres multiplikuje je do poziomu informacji przetworzonej. Jednocześnie podkreślić należy, że w istocie każdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej zobowiązuje organ do podjęcia czynności przygotowawczych zmierzających do rozpatrzenia wniosku, tj. dokonania jego analizy w celu ustalenia, czy żądana informacja jest informacją publiczną oraz czy organ w ogóle dysponuje taką informacją. Podjęcie tychże czynności polega np. na przejrzeniu posiadanych przez organ zasobów, w tym dokumentów, rejestrów, ksiąg i odszukania tych dokumentów, dokonania ich selekcji, analizy treści, czy też anonimizacji. Tego rodzaju działania są zwykłymi elementami rozpatrywania danego wniosku o udzielenie informacji publicznej i nie decydują o tym, czy żądana informacja publiczna jest informacją prostą czy przetworzoną. Również nakład pracy konieczny do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej oraz koszty związane z udzieleniem informacji nie muszą przesądzać o tym, czy dana informacja ma charakter prosty czy przetworzony. Pracochłonność i koszty rozpatrzenia wniosku mogą być podstawą ewentualnego obciążenia wnioskodawcy kosztami udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 15 ust. 1 u.d.i.p. Żądanie przetworzenia informacji publicznej, w celu jej udostępnienia, musi znajdować uzasadnienie w przesłance szczególnej istotności dla interesu publicznego. Niewątpliwie więc art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., będąc podstawą do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, w istocie ogranicza do niej dostęp, zobowiązując do wykazania, że jej udzielenie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w wyroku z 16 lipca 2024 r. (III OSK 124/23; CBOSA), na pojęcie szczególnie istotnego interesu publicznego składają się trzy elementy: 1) działanie wnioskodawcy dla szerszej grupy osób; wnioskodawca musi wskazać, że działanie organów i innych podmiotów realizujących zadania publiczne wywołało lub wywoła skutki dotyczące potencjalnie dużego kręgu adresatów; 2) działanie służące społecznie akceptowalnym celom związanym z naprawą istniejących struktur administracyjnych lub społecznych; 3) możliwość rzeczywistego wykorzystania przez wnioskodawcę informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpatrywanej sprawy, Sąd podzielił stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, zgodnie z którym wniosek KIRP dotyczy informacji publicznej przetworzonej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że na dzień złożenia wniosku Sąd Okręgowy we Wrocławiu nie dysponował informacją w postaci gotowego zbioru danych do przekazania wnioskodawcy uwzględniających wskazane przez wnioskodawcę kryteria. Owszem Sąd Okręgowy we Wrocławiu dysponuje zbiorem informacji źródłowych w postaci akt sprawy, lecz bez ściągnięcia i przeglądnięcia wszystkich tych akt w których wydano postanowienie bądź zarządzenie o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu, dokonania ich analizy, nie jest w stanie udzielić żądanej informacji. Urządzenia ewidencyjne prowadzone w systemach informatycznych nie pozwalają na automatyczne wyodrębnienie orzeczeń w przedmiocie ustanowienia obrońcy/pełnomocnika z urzędu, prowadzony zbiorczo wykaz nie różnicuje gromadzonych tam orzeczeń we wspomnianym przedmiocie ze względu na zawodową grupę korporacyjną osób ustanowionych jako profesjonalna pomoc procesowa dla stron postępowań karnych, czy też pełniących rolę obrońcy oskarżonego. Poza tym, z uwagi na brak regulacji prawnych w tym zakresie, brak jednolitej praktyki sądowej oraz jednolitych oznaczeń kategorii pełnomocników w komputerowych systemach repertoryjno-biurowych, pełnomocnicy zawodowi, nawet w strukturze danego sądu, są oznaczani na rozmaite sposoby, niepozwalające na sporządzenie rzetelnych statystyk, także tych, o które ubiegał się wnioskodawca. Najczęściej występujące sytuacje w systemach repertoryjno-biurowych to: oznaczanie pełnomocników w sposób niejednoznaczny bez wskazania, że pełnomocnikiem jest radca prawny, adwokat, rzecznik patentowy lub prawnik zagraniczny (np. "reprezentujący", "reprezentant"), oznaczanie pełnomocników nazwami własnymi (np. "ABC kancelaria prawna", "kancelaria prawnicza"); oznaczanie pełnomocników w sposób skrótowy (np. "subst."); nieoznaczanie pełnomocnika w systemie repertoryjno-biurowym; błędy w pisowni (tzw. literówki). Dlatego też, sporządzenie rzetelnego zestawienia wnioskowanych informacji publicznych, o które ubiega się wnioskodawca, z sądowych systemów reprtoryjno-biurowych, jest tak de facto niewykonalne i wymaga bezpośredniego dostępu do akt sprawy. Decyzja potwierdza, że pozyskanie danych, o które wnioskodawca się ubiega, wymaga tym samym przeprowadzenia obszernej analizy zbioru orzeczeń wydanych w latach 2022-2024 i pogrupowania informacji zgodnie z wnioskiem, tworząc tabelaryczne zestawienie statystyczne. Konieczność wykonania czynności analitycznych, obejmujących wyselekcjonowanie/grupowanie informacji źródłowych, wymaganych dla zestawienia danych, o jakie ubiega się wnioskodawca, kwalifikuje żądaną informację do kategorii informacji przetworzonej, gdyż wbrew twierdzeniom wnioskodawcy nie ma możliwości aby w prosty sposób wygenerować wnioskowane dane z systemu. W chwili złożenia wniosku nie istniała informacja w postaci gotowych (prostych) danych żądanych przez wnioskodawcę. I choć z treści samej decyzji rzeczywiście nie wynika liczba spraw, które musiałyby zostać poddane odręcznej analizie, to i tak bez tej informacji należy przyjąć, że jest to ogromna ilość. Odnosząc się bowiem już tylko do Wydziału Karnego Odwoławczego, który nie prowadzi wykazu postanowień i zarządzeń dotyczących kwestii wyznaczania stronom obrońców lub pełnomocników i dane znajdują się w aktach spraw sądów I instancyjnych, wskazać należy, że "ich pozyskanie wymagałoby ściągnięcia i przeglądu setek (a nawet tysięcy) akt", co wynika z treści pisma Prezesa Sądu z 25 lipca 2025 r. Powyższe dane w zestawieniu z właściwością Sądu Okręgowego we Wrocławiu obrazują zatem nie tylko skalę potencjalnej ilości spraw, które musiałyby zostać poddane badaniu przez pracowników Sądu, lecz również zakres dodatkowych czynności, które musiałyby zostać podjęte przez tych pracowników (ściągnięcie akt z Sądów I instancyjnych, dokonanie ich analizy i ostatecznie dokonanie selekcji wg. kryteriów wskazanych przez wnioskodawcę i przygotowanie danych zgodnie z przedstawioną przez wnioskodawcę tabelą). Bez wątpienia czynności te należy uznać za pracochłonne, czasochłonne, a dodatkowo wymagające ponadprogramowego zaangażowania pracowników wszystkich Wydziałów Sądu, którzy aby je wykonać niewątpliwie musieliby oderwać się od swoich podstawowych obowiązków w zakresie obsługi spraw orzeczniczych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, co do których Sąd celowo odniósł się szczegółowo zakreślając stan faktyczny sprawy, przyjąć należy, iż zasadne jest stanowisko organów, że żądane przez skarżącą informacje należy uznać za przetworzone, nawet bez dokładnego wskazania, ile osób musiałoby być wyłączonych i na jak długo z wykonywania podstawowych obowiązków. Wobec powyższego trzeba podzielić stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że żądana przez stronę skarżącą informacja publiczna jest informacją przetworzoną. Zasadnie zatem organy obu instancji oceniły, iż uzyskanie żądanej informacji przez skarżącą jest uzależnione od wykazania przez nią szczególnego interesu publicznego oraz że skarżąca tego szczególnego interesu nie wykazała. Argumentacja skarżącej podana we wniosku, w odpowiedzi na wezwanie Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu, w odwołaniu oraz w skardze nawiązuje do niezbędności pozyskania danych dla analizy obecnej praktyki w zakresie wyznaczania pełnomocnika/obrońcy z urzędu oraz dla poprawy funkcjonowania pomocy prawnej i szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości, jak również służyć ma dobru klientów reprezentowanych przez pełnomocników/obrońców z urzędu. Odnosi się także do ustawowych zadań samorządu radców prawnych oraz udziału w pracach legislacyjnych dotyczących przymusu adwokacko-radcowskiego. Zdaniem Sądu, który w całości podzielił pogląd wyrażony w analogicznej sprawie przez tut. Sąd w wyroku o sygn. akt IV SA/Wr 79/26 i przyjął jako własny, taka argumentacja nie jest wystarczająca dla uzasadnienia żądania objętego wnioskiem. Zadanie samorządu radców prawnych polegające na badaniu funkcjonowania pomocy prawnej nie przekłada się bezpośrednio na prawny obowiązek sądów przygotowania danych/zestawień służących tym badaniom, tym bardziej, że organy samorządu zawodowego radców prawnych, będąc adresatem postanowień lub zarządzeń dotyczących radców prawnych, posiadają własne dane mogące dać obraz funkcjonowania pomocy prawnej. Stanowisko skarżącej nie wskazuje, że dane, o które zwróciła się ona do Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu, są nie tyle potrzebne, co niezbędne dla prowadzonych badań. Znowu zadnie polegające na współdziałaniu w kształtowaniu i stosowaniu prawa naprowadza raczej na zasadność podejmowania przez organy samorządu współpracy o charakterze instytucjonalnym, wykraczającej poza ramy prawa do informacji publicznej, podejmowanej np. przez zawieranie porozumień z prezesami sądów, które umożliwiałyby wzajemną wymianę informacji pomiędzy właściwymi podmiotami i pozyskanie informacji rzeczywiście niezbędnych do oceny sytuacji, formułowania wniosków, czy propozycji zmian legislacyjnych. Twierdzenia skarżącej w tym zakresie są bardzo ogólne. Słusznie tym samym organy obu instancji uznały, że nie można mówić o wykazaniu przez nią możliwości realnego wykorzystania informacji. Ze wskazanych przez skarżącą okoliczności nie wynika, w jaki realny sposób informacje dotyczące ilości wydanych postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu adwokata/radcy prawnego miałyby być wykorzystane i jaki miałyby wpływ na określone działania. Sam fakt prowadzenia badań dotyczących funkcjonowania pomocy prawnej czy bardzo ogólnie opisanych prac legislacyjnych nie oznacza, że uzyskanie przedmiotowych informacji miałoby znaczenie – i to szczególnie istotne – dla interesu publicznego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że posiadanie przez samorząd zawodowy określonych uprawnień publicznych nie może być potraktowane jako automatyczne posiadanie szczególnie istotnego interesu publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Nie jest zatem możliwe wykazywanie przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez wskazywanie na określone uprawnienia publicznoprawne samorządu zawodowego. Dostęp do określonych informacji w przypadku organów samorządu zawodowego musi wynikać albo z normy szczególnej albo opierać się na ogólnych zasadach uregulowanych w u.d.i.p. To zaś pociąga za sobą konieczność wykazania przez taki podmiot przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego jak każdy inny podmiot (patrz np. wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., III OSK 3410/21, CBOSA). Odnosząc się do zarzutów skargi dodać należy, że choć uzasadnienie decyzji organu odwoławczego w omawianym zakresie nie jest szerokie, to jednak organ ten wyraźnie wskazał przyczynę dla której uznał, że uzyskanie przez skarżącą żądanej informacji publicznej nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dlatego też podnoszone braki w tym zakresie nie mogły przesądzić o konieczności uchylenia zaskarżanej decyzji. Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza art. 16 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jako że wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, a strona skarżąca nie wykazała, iż jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Sąd nie dopatrzył się także innych istotnych wadliwości mogących mieć wpływ na wynik sprawy, w tym naruszenia przepisów postępowania. W szczególności wystarczająco przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego uzasadnione stało się wydanie decyzji odmownej. Wobec powyższego, po stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, należało oddalić skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
18 marca 2026
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów Aneta Brzezińska /sprawozdawca/ Ewa Kamieniecka /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny