IV SA/Wr 170/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV wniosku M. N. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 17 grudnia 2025 r., nr DN.538.60.1.2025.KS-Ż w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Decyzją z dnia [...]. nr [...] Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego (dalej: organ) utrzymał w mocy, wydaną z upoważnienia organu, decyzję Prodziekana ds. Studenckich i Ogólnych Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia M. N. (dalej: skarżąca) z listy studentów V roku niestacjonarnych studiów jednolitych magisterskich na kierunku Prawo na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 2 stycznia 2026 r. Skargę nadano w placówce pocztowej wyznaczonego operatora w dniu 4 lutego 2026 r. (data stempla pocztowego na kopercie, w której nadano skargę - k.10). Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 170/26, Sąd odrzucił skargę. Podstawą odrzucenia skargi był fakt wniesienia jej po upływie terminu. W treści uzasadnienia Sąd wskazał, że w sprawie zaskarżoną decyzję organu skutecznie doręczono skarżącej w dniu 2 stycznia 2026 r., o czym świadczy treść zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy. Okoliczność tę potwierdzają dane zawarte w systemie e-monitoring Poczty Polskiej S.A. dotyczące przesyłki o numerze 00859007734046248412, którą przesłano do skarżącej zaskarżoną decyzję. Zatem termin do wniesienia środka zaskarżenia rozpoczynał bieg w dniu 3 stycznia 2026 r. i kończył się z upływem dnia 2 lutego 2026 r. (dzień 1 lutego 2026 r. przypadał w dniu wolnym od pracy). Tymczasem skarga na decyzję została wniesiona przez skarżącą w dniu 4 lutego 2026 r. (data stempla pocztowego na kopercie, w której nadano skargę), a więc 2 dni po upływie ustawowo wymaganego terminu. Sąd zwrócił również uwagę na charakter prawny znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji zawierającego podpis skarżącej i datę 2 stycznia 2026 r. jako dzień doręczenia jej decyzji. Powołując się na pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądowym wskazał, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeżeli został sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta więc z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, zaś jednym ze sposobów obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa zatem na zainteresowanym. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie obaliła tego domniemania. Postanowienie Sądu z dnia 20 kwietnia 2026 r. odrzucające skargę zostało doręczone skarżącej w dniu 27 kwietnia 2026 r. W dniu 17 kwietnia 2026 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek skarżąca przyznała, że zaskarżoną decyzję w dniu 2 stycznia 2026 r. odebrał dorosły domownik, tj. teściowa skarżącej K. N., która po jej odebraniu błędnie poinformowała skarżącą, że odbiór przez nią (doręczenie jej) zaskarżonej decyzji nastąpiło 5 stycznia 2026 r. Informacja ta spowodowała powstanie u skarżącej błędnego przekonania, że rzeczywiste doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 5 stycznia 2026 r. Skarżąca nie weryfikowała tej informacji, w tym u operatora pocztowego ani w systemie e-monitoring Poczty Polskiej S.A. Dopiero z postanowienia Sądu wydanego w dniu 30 marca 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 171/26, odrzucającego skargę M. N. (męża skarżącej) na decyzję organu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia M. N. z listy studentów, doszła do przekonania, że skargę na decyzję organu w swojej sprawie wniosła po upływie terminu. Skarżąca utrzymuje, że rzeczywista data doręczenia jej decyzji była późniejsza niż przyjęta przez Sąd w sprawie ze skargi M. N., zarejestrowanej w tut. Sądzie pod sygnaturą akt IV SA/Wr 171/26. Zdaniem skarżącej nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Końcowo skarżąca wskazała, że powodem błędnego ustalenia daty doręczenia jej zaskarżonej decyzji był stres związany z hospitalizacją skarżącej, z uwagi na zagrożoną ciążę, w Szpitalu Specjalistycznym im. A. Falkiewicza we Wrocławiu w okresie od 1 do 9 grudnia 2025 r. oraz od 19 stycznia do 27 marca 2026 r., na dowód czego przedłożyła kopię zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego fakt hospitalizacji w okresie od 19 stycznia do 27 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Jednocześnie ustawodawca w art. 87 § 2 p.p.s.a. wymaga, aby uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, strona dokonała składając wniosek. Ocenie Sądu podlega zatem, czy strona postępowania dołożyła wszelkiej możliwej staranności, jakiej należało od niej oczekiwać. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. powódź, pożar, przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się osobą trzecią przy dokonywaniu konkretnej czynności (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 2, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1998, s. 345). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy w sposób przekonujący uprawdopodobniony zostanie brak winy strony, a przy tym strona wykaże, że niezależna przeszkoda trwała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zaznaczyć należy, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. (zob. (red.) R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 409-410). Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw czy też nieznajomość prawa (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. II OZ 712/08; postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt I OZ 402/11, CBOSA). Ocena okoliczności uchybienia terminowi oraz uprawdopodobnienia braku winy w tym uchybieniu, dokonana w rozpoznawanej sprawie, nie uzasadnia przyjęcia, że niedotrzymanie terminu do wniesienia skargi na decyzję organu nastąpiło bez winy skarżącej. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zaskarżona decyzja zawierała czytelne i zrozumiałe pouczenie, że wniesienie skargi na w/w akt dopuszczalne jest w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Argumentacja prezentowana przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu zmierza w kierunku wykazania, iż skutek doręczenia jej decyzji organu następuje wyłącznie w sytuacji gdy akt, na który przysługuje skarga, jest doręczony osobiście stronie takiej decyzji. Taka argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 43 zd. pierwsze ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 - dalej: k.p.a.), w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Doręczenie zastępcze dorosłemu domownikowi opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru jako dorosły domownik, która pokwitowała i przyjęła przesyłkę, przekazała ją adresatowi. W takim przypadku nie jest wymagane złożenie przez dorosłego domownika odrębnego oświadczenia o zobowiązaniu się do przekazania korespondencji adresatowi albo dokonanie stosownej adnotacji w tym względzie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Doręczyciel nie ma obowiązku zawiadomienia adresata o takiej formie doręczenia (jak ma to miejsce w przypadku pozostawienia przesyłki sąsiadowi bądź dozorcy domu) i nie weryfikuje, czy osoba obecna pod adresem stanowiącym miejsce zamieszkania adresata, która podejmuje się przekazania pisma (przesyłki), jest faktycznie domownikiem prowadzącym z adresatem wspólne gospodarstwo domowe, zwłaszcza, że pojęcie domownika można odnieść również do krewnych i powinowatych, którzy przebywają w mieszkaniu adresata jedynie okresowo za jego zgodą (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 113/26). Powołany art. 43 k.p.a. wskazuje zatem na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, iż takie doręczenie nastąpiło. W sprawie zaskarżoną decyzję organu odebrała pod adresem skarżącej w dniu 2 stycznia 2026 r. jej teściowa, co jak wspomniano wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy dowodu doręczenia zaskarżonej decyzji. Okoliczności tej nie kwestionuje sama skarżąca potwierdzając ją dodatkowo dołączonym do wniosku oświadczeniem teściowej, jako dorosłego domownika. Wobec tego doręczenie skarżącej zaskarżonej decyzji organu w dniu 2 stycznia 2026 r. należy uznać za skuteczne i prawidłowe. Składając podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru teściowa skarżącej zobowiązała się bowiem do oddania skarżącej przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Niedochowanie natomiast należytej staranności przez osobę uprawnioną przez ustawodawcę do odbioru pism i zobowiązującej się do przekazania adresatowi przesyłki nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Jednocześnie ponownego podkreślenia wymaga, że zwrotne potwierdzenie odbioru ma walor dokumentu urzędowego, który dowodzi doręczenia przesyłki w jeden z przepisanych sposobów - w rozpatrywanej sprawie w trybie art. 43 k.p.a., a dane w nim zawarte są dowodem tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie wynikające z ww. dokumentu, świadczącego o dokonaniu doręczenia zastępczego, ma charakter wzruszalny. Podejmując próbę obalenia tego domniemania, należy mieć jednak na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Wzruszenie domniemania wymaga zatem od faktycznego adresata udowodnienia, że osoba, która pokwitowała odbiór przesyłki i poświadczyła, że jest dorosłym domownikiem rzeczywiście nim nie była, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt III FSK 1462/22). O braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi nie świadczy również okoliczność późniejszego, tj. następującego po dniu 2 stycznia 2026 r. przekazania jej przez teściową, jako dorosłego domownika, zaskarżonej decyzji organu i udzielenia jej błędnej informacji co do daty doręczenia decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, który Sąd podziela, iż ewentualność, że dorosły domownik, który odebrał przesyłkę oraz podjął się przekazania jej adresatowi, a następnie tego nie uczynił, bądź też uczynił to z opóźnieniem lub też czyniąc to wprowadził adresata przesyłki w błąd co do daty jej doręczenia, jest ewidentnym zaniedbaniem tej osoby. Konsekwencje takiego zachowania domownika obciążają adresata korespondencji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1105/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 113/26). Na powyższą ocenę zawinionego przez skarżącą uchybienia terminu do wniesienia skargi nie ma również wpływu podniesiona przez skarżącą okoliczność hospitalizacji skarżącej. Nie kwestionując powagi tej sytuacji, zdaniem Sądu należy zauważyć, że hospitalizacja skarżącej nastąpiła w dniu 19 stycznia 2026 r. Zaskarżona decyzja organu została jej doręczona w dniu 2 stycznia 2026 r. Skarżąca zatem jeszcze przed rozpoczęciem leczenia szpitalnego mogła skutecznie wnieść skargę na w/w decyzję organu, znając treść zawartego w decyzji pouczenia o terminie na wniesienie skargi. Ponadto po dniu rozpoczęcia leczenia szpitalnego skarżąca miała możliwość wyręczenia się osobą trzecią, tj. mężem (także będącym adresatem decyzji organu o skreśleniu z listy studentów) lub teściową jako jej dorosłymi domownikami, po stronie których nie było obiektywnych przeszkód by w terminie nadać przesyłkę zawierającą wnoszoną przez skarżącą skargę lub by wnieść tę skargę osobiście w siedzibie organu. Ponadto sama skarżąca przyznaje, że w przedmiocie daty doręczenia zaskarżonej decyzji oparła się wyłącznie na słownej informacji domownika, nie weryfikując jej ani w systemie e-monitoring Poczty Polskiej ani bezpośrednio u operatora pocztowego, co dodatkowo, zdaniem Sądu, zwiększa stopień jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności mające świadczyć o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi nie zostały przez skarżącą uprawdopodobnione. Tym samym skarżąca nie wykazała, iż bez swojej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi, o czym Sąd postanowił jak w sentencji postanowienia.