IV SA/Wr 114/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV wniosku K.D. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi K.D. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 30 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: I. odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi; II. zwrócić skarżącemu z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Pismem z 24 marca 2025 r. przesłano K.D. (dalej: skarżący) odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego postanowieniem z 24 kwietnia 2025 r. tut. Sąd skargę odrzucił. Skarżący wniósł zażalenie na wspomniane postanowienie, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, przy tym dokonał wpłaty kwoty 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 17 czerwca 2025 r. (II OZ 940/25) oddalił zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86-87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem wskazanych wyżej warunków. Przedmiotem oceny Sądu pozostaje zatem ocena wystąpienia przesłanki braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do opłacenia wpisu sądowego. Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 85 p.p.s.a., czynność dokonana w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Usunięcie ujemnych następstw procesowych powstałych wskutek uchybienia terminu możliwe jest dzięki instytucji jego przywrócenia uregulowanej w art. 86-89 p.p.s.a. Przywrócenie terminu prowadzi do stworzenia sytuacji, w której uchybiony termin dla dokonania określonej czynności w postępowaniu sądowym rozpoczyna swój bieg na nowo. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa wprawdzie, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99). Nadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z 22 stycznia 2014 r., II OZ 10/14). W orzecznictwie i literaturze zgodnie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2017, s. 515-516). Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. To na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu (por. postanowienie NSA z 17 marca 2009 r., I OZ 211/09). Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, np. stan nadzwyczajny, problemy komunikacyjne, klęska żywiołowa (powódź, pożar), czy nagła choroba strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 26 października 2009 r., I OZ 996/09). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienia NSA z: 22 stycznia 2014 r., I OZ 10/14; 31 stycznia 2014 r., I OZ 52/14 i 1 grudnia 2015 r. II OZ 1223/15). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy dostrzec należy, że skarżący podniósł, iż uchybienie terminu do opłacenia skargi nastąpiło na skutek zagubienia korespondencji z Sądu podczas prac remontowych w domu. Jak twierdził, wezwanie prawdopodobnie zostało omyłkowo zniszczone zanim zapoznał się z jego treścią. Ponadto wskazał, że jest osobą w podeszłym wieku i cierpi na liczne choroby, na dowód czego przedstawił odpis dokumentacji medycznej. Oceniając powyższe okoliczności Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uprawdopodobniałyby brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W szczególności nie uprawdopodabniają go same stwierdzenia skarżącego o zniszczeniu wezwania o wpis podczas prowadzonych prac remontowych w domu zanim mógł zapoznać się z jego treścią (mając na uwadze okoliczność, że osobiście odebrał wezwanie). W tym zakresie wyjaśnienia wprost należy uznać jako niewskazujące na jego niezawinione zaniechanie. Skarżący nie uprawdopodobnił zatem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i że istniała niezależna od niego przyczyna uniemożliwiająca dochowanie terminu. Racjonalnym działaniem strony zainteresowanej w rozpoznaniu jej sprawy jest bowiem dochowanie z najwyższą starannością wszelkich obowiązków, które są warunkiem nadania biegu sprawie. Nawiązując zaś do aspektu stanu zdrowia skarżącego Sąd wyjaśnia, że nie każda choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Tylko nagła choroba może stanowić przesłankę do przywrócenia terminu jeśli zostaną spełnione określone warunki. Choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym, wnioskodawca na kanwie niniejszej sprawy powinien był chociaż uprawdopodobnić, że jego stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał mu prowadzenie spraw i dokonywanie czynności w sposób pozwalający na terminowe wywiedzenie środka prawnego. Tymczasem przedłożone przez niego dokumenty z lat 2014 – 2022, chociaż niewątpliwie świadczą o dolegliwościach zdrowotnych, to nie stanowią jednoznacznego dowodu na brak możliwości terminowego wypełnienia nałożonego obowiązku. Dlatego Sąd stwierdza, że skarżący nie uwiarygodnił, że zadbał w należyty sposób o swoje interesy. W sprawie nie wystąpiły też nadzwyczajne zdarzenia, których przy dołożeniu należytej staranności, nie można było przezwyciężyć. W związku z powyższym wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony, co skutkować musi odmową przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Stąd orzeczono na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. jak w punkcie pierwszym sentencji. Orzeczenie z punktu drugiego sentencji postanowienia znajduje oparcie w przepisie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.