IV SA/Wa 891/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran Sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi małoletniej K.S. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] odmówił A. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w[...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], którym zaliczył małoletnią K. S. do osób niepełnosprawnych od wczesnego dzieciństwa do 31 grudnia 2019 r. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że kwestionowane orzeczenie o niepełnosprawności zostało doręczone skarżącej w dniu 21 grudnia 2017 r., wobec czego czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 4 stycznia 2018 r. W dniu 10 stycznia 2018 r. skarżąca wniosła odwołanie od kwestionowanego orzeczenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wskazując w treści wniosku o przywrócenie terminu "Otrzymaliśmy dokumenty 21 grudnia z powodu przerwy i okresu świątecznego nie byliśmy w stanie dostarczyć dokumentów w terminie". W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie spełniła przesłanek z art. 58 § 1 kpa warunkujących przywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania, ponieważ skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w niedochowaniu terminu. Nie zgadzając się z tym stanowiskiem A. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o pozytywne rozpatrzenie prośby. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ wydając to postanowienie nie naruszył prawa, a przy jego podjęciu nie uchybił zasadom i przepisom postępowania. Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) sprowadzają się do kontroli zaskarżonych aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi – stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – stwierdził, że skarga jest niezasadna. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie stanowi po pierwsze rezultat prawidłowych ustaleń faktycznych związanych bezpośrednio z okolicznościami istotnymi z punktu widzenia prawa procesowego, po drugie przy jego wydaniu organ nie uchybił jakimkolwiek zasadom i przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, po trzecie – postanowienie to jest rezultatem prawidłowego zastosowania przepisów prawa procesowego, i w końcu po czwarte – organ przeprowadził prawidłową wykładnię zastosowanych przepisów postępowania. Wyjaśnić również należy, że sąd administracyjny w zakresie swej właściwości bada wyłącznie zgodność z prawem kwestionowanego postanowienia. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na istotę rozstrzygnięcia, które poddane zostało kontroli sądowoadministracyjnej. Przedmiotem skargi jest bowiem wyłącznie postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a więc organ ten rozstrzygał wyłącznie kwestię proceduralną dotyczącą spełnienia przez skarżącą przesłanek określonych w art. 58 § 1 i § 2 kpa warunkujących przywrócenie uchybionego terminu. Jednym z warunków skutecznego skorzystania ze środka zaskarżenia jest zachowanie terminu wskazanego w § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110 z późn. zm.), tj. 14 dni od dnia doręczenia stronie orzeczenia o niepełnosprawności. Termin określony w tym przepisie jest terminem prekluzyjnym, a zatem jego uchybienie powoduje, że wniesienie odwołania przez stronę po jego upływie jest bezskuteczne. Oznacza to, że postanowienie wydane w trybie § 19 ust. 3 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia zamyka postępowanie odwoławcze. Jednakże w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 kpa, jeżeli strona uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę tę zainteresowany musi wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wspomniany siedmiodniowy termin ma przy tym charakter terminu zawitego, co oznacza, że nie może być on przywrócony. Ponadto, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu zainteresowany musi dopełnić czynności, dla której termin ten był określony. Z przepisów tych wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, ale pod warunkiem kumulatywnego spełnienia przez stronę czterech przesłanek: 1) osoba zainteresowana uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu; 2) zainteresowany wniesie wniosek o przywrócenie terminu; 3) dochowany zostanie termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (siedem dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu), który jest nieprzywracalny; 4) zainteresowany dopełni wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której termin był określony. Brak zaś spełnienia jednej z nich, wyklucza możliwość pozytywnego rozpoznania wniosku. Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi należy rozumieć wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jego woli i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie, inaczej mówiąc – wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/07, LEX nr 501183). Zauważyć przy tym należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie kwestionuje w skardze faktu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy jednoznacznie wynika, że kwestionowane orzeczenie o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu z dnia [...] grudnia 2017 r. zostało doręczone w dniu 21 grudnia 2017 r. W konsekwencji, pierwszym dniem terminu do złożenia odwołania był dzień 22 grudnia 2017 r., zaś ostatnim, czternastym dniem był dzień 4 stycznia 2018 r. Odwołanie od orzeczenia zostało wniesione dopiero w dniu 10 stycznia 2018 r. Porównanie tej daty z ostatnim dniem terminu do dokonania czynności wyraźnie wskazuje na fakt wniesienia odwołania z uchybieniem ustawowego, czternastodniowego terminu. Skarżąca nie uprawdopodobniła, zgodnie z art. 58 § 1 kpa, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ odwoławczy uznał, że wyjaśnienia, jakich udzieliła skarżąca na wytłumaczenie przyczyn uchybienia terminu do wniesienia odwołania, nie świadczą o tym, że nastąpiło to bez jej winy, a ocenę tę Sąd podziela. Przede wszystkim zauważyć należy, że "ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 kpa. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06, LEX nr 337473). Składając wniosek o przywrócenie terminu skarżąca jako jedyną przyczynę uchybienia terminu wskazała okres świąteczny, w którym nie mogła dostarczyć dokumentów w terminie. Nie jest to jednak podstawa do przywrócenia terminu. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, że przy zachowaniu należytej staranności w dbałości o interesy dziecka nie była w stanie wnieść odwołania w ustawowym terminie. Przeszkoda w dochowaniu terminu, na którą powołuje się skarżąca świadczy o niedołożeniu przez skarżącą należytej staranności w dbaniu o interesy dziecka. Wskazać też trzeba, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 kpa jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi bowiem tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Strona wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinna wskazać na te okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak winy w uchybieniu terminu, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda do złożenia odwołania była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Uprawdopodobnienie braku winy powinno się odnosić wyłącznie do przyczyn niedotrzymania terminu, a nie być skierowane przeciwko podstawie prawnej lub okolicznościom faktycznym dotyczącym samego orzeczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 1999 r., I SA/Lu 30/98, LEX nr 654416), jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Trafna jest zatem argumentacja organu podniesiona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że tak umotywowany wniosek skarżącej o przywrócenie terminu nie oznacza uprawdopodobnienia braku winy strony w spóźnionym wniesieniu środka odwoławczego, czego konsekwencją było niekorzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie zamieszczone w zaskarżonym postanowieniu. Mając na uwadze przedstawione rozważania, stwierdzić należy, że zarzuty skargi jako niezasadne, nie mogły doprowadzić do eliminacji zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.