Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

IV SA/Wa 34/20

IV SA/Wa 34/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-25

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
25 marca 2021
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 25 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran Sędzia WSA Anna Sidorowska – Ciesielska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 roku sprawy ze skargi Z. C. i I. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2019 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Z. C.i I. C. (dalej też jako: "skarżące") wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2018 r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie, że majątek ziemski [...] nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej [(Dz. U z 1945 r., Nr 3, poz. 13 ze zm.) – dalej jako: "dekret"]. Stan sprawy przedstawia się następująco: I. C., Z. C. i M. C. wnioskiem z 28 listopada 2014 r. wystąpiły do Wojewody [...] o stwierdzenie, że nieruchomości ziemskie majątku ziemskiego [...], gmina B., nie podlegały działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia, że przedmiot ww. wniosku nie podlegał działaniu art. 2 ust.1 lit. e dekretu. Organ podał, że I. C. składała już wnioski w tej sprawie - z 15 czerwca 2007 r. i z 12 października 2009 r. Wszczęte w ich wyniku postępowania administracyjne zostały umorzone decyzją z [...] marca 2010 r. w sprawie zespołu dworsko-parkowego [...], gmina B., natomiast decyzją z [...] kwietnia 2010 r. w sprawie majątków ziemskich [...] gm. B., S. gm. S., P. gm. S.. Umarzając te postępowania organ powoływał się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w postanowieniu z 1 marca 2010 r. (sygn. akt P 107/08), że do orzekania o prawach rzeczowych osób pozbawionych nieruchomości w ramach reformy rolnej właściwe są sądy powszechne, a nie organy administracji publicznej. Wojewoda [...] wskazał ponadto, że kwestia podpadania ww. nieruchomości pod działanie dekretu była przedmiotem postępowania przed sądami powszechnymi. Po rozpatrzeniu zażalenia I. C., Z. C. i M. C. wniesionego na powyższe postanowienie - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] grudnia 2014 r. Organ odwoławczy wskazał, że skoro przedmiotowa sprawa została już rozstrzygnięta prawomocnie przez sąd powszechny, to organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że rozpoznawanie sprawy po raz kolejny przez organ administracji byłoby nieuprawnione i na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia tego postępowania. I. C., Z. C. i M. C. wniosły skargę, uzupełnioną pismem z 30 września 2015 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżące wskazały, że wyroki sądów powszechnych nie są wiążące przy wydawaniu decyzji administracyjnych. Wyjaśniły jednocześnie, że wszystkie procesy cywilne w niniejszej sprawie zostały rozstrzygnięte na ich niekorzyść. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 listopada 2015 r. (sygn. akt I SA/Wa 816/15) oddalił skargę. W motywach wyroku Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, że kwestia dotycząca podpadania dawnego majątku [...] pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej była już przedmiotem postępowania przed sądami powszechnymi. Wyrokiem z 23 stycznia 2012 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy w [...] oddalił powództwo I. C. i Z. C. w przedmiocie podpadania przedmiotowych nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Na skutek złożonej apelacji od tego wyroku, Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z [...] maja 2012 r. (sygn. akt [...]) zmienił wyrok Sądu Okręgowego w [...] w punkcie 1. o tyle, że ustalił, że zespół dworsko-parkowy składający się z dworu i parku, stanowiący część dawnego majątku [...], a obecnie część nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] nie przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 dekretu. Wyrokiem z [...] września 2013 r. (sygn. akt [...]), Sąd Najwyższy oddalił skargi kasacyjne od ww. wyroku Sądu Apelacyjnego. Powyższe oznacza, że sprawa dotycząca kwestii podpadania omawianej nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej została już prawomocnie osądzona. W konsekwencji brak jest podstaw do ponownego prowadzenia postępowania w tym zakresie przez jakikolwiek sąd czy organ administracji. Wbrew bowiem stanowisku skarżących wyroki sądów powszechnych są wiążące zarówno dla organów administracji publicznej jak i dla innych sądów, w tym również sądów administracyjnych. Prowadzenie zaś przez organy postępowania w sprawie, w której wydany został już prawomocny wyrok prowadziłoby do naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i stanowiłoby naruszenie prawa, mogące stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Za uzasadnione zatem, w ocenie Sądu pierwszej instancji uznać należało stanowisko organów obu instancji wyrażone w zaskarżonych rozstrzygnięciach. Żądanie bowiem wydania decyzji w sprawie już rozstrzygniętej skutkuje odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Ponadto, choć jak słusznie podniosły skarżące Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10 uznał, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, to nie oznacza jednak, że wydane w tej sprawie wyroki sądów powszechnych nie mają mocy wiążącej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły I. C., M. C. i Z. C.. Prawomocnym postanowieniem z 29 lutego 2016 r. (sygn. akt I SA/Wa 816/15), Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną M. C. i Z. C.. Z kolei uwzględniając skargę kasacyjną I. C., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 maja 2018r. (sygn. akt I OSK 1536/16) uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z [...] grudnia 2014 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie zasługiwał zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie nie było możliwe zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., który charakteryzuje się oczywistością przeszkody stojącej na drodze do wszczęcia postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno organy jak i Sąd pierwszej instancji nie wzięły pod uwagę, że w niniejszej sprawie samo istnienie powołanych prawomocnych wyroków sądów powszechnych nie stanowi jeszcze o wystąpieniu powagi rzeczy osądzonej. Należało bowiem poddać analizie zarówno sentencje tych wyroków jak i ich uzasadnienia. W ocenie Sądu organ pierwszej instancji winien zatem był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i sprawdzić czy wyroki te objęły swoim zakresem całą nieruchomość o jakiej mowa we wniosku z 28 listopada 2014 r., tj. cały dawny majątek [...], czy też jakąś jego część stanowiącą działki, które wchodziły w jego skład. Jeśli zaś część to jaką i czy odpowiada ona nieruchomościom, na które wskazano we wniosku o wszczęcie postępowania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2018 r. umorzył postępowanie w sprawie o stwierdzenie, że nieruchomości ziemskie majątku ziemskiego [...], gm. B., nie podlegały działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postawę rozstrzygnięcia ww. sądów stanowił między innymi art. 2 ust. 1 lit. e, a przedmiotem rozstrzygnięcia o żądaniu powódek dotyczącym ustalenia, że dawny majątek ziemski [...] nie został przejęty na własność Skarbu Państwa, był cały obszar majątku. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w wyroku Sądu Najwyższego z 26 września 2013 r. Na stronie 10 uzasadnienia "podstawę rozstrzygnięcia o żądaniu powódek powinien stanowić art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej odniesiony - tak przyjął Sąd Apelacyjny - do stanu istniejącego w dniu wejścia w życie dekretu". Na stronie 11 uzasadnienia Sąd Najwyższy odniósł się do zarzutu zawartego w skardze kasacyjnej powódek dotyczącego nierozpoznania istoty sprawy w zakresie ustalenia legalności przejęcia całego majątku ziemskiego. Sąd Najwyższy wskazał, że "w sprawie taka sytuacja w odniesieniu do żądanego przez powódki ustalenia legalności przejęcia całego majątku ziemskiego niewątpliwie nie wystąpiła. Sąd drugiej instancji zbadał materialną przesłankę żądania powódek w zakresie dotyczącym ustalenia, tyle tylko, że jego wynik, z wyjątkiem dotyczącym zespołu dworsko-parkowego, nie był zgodny z oczekiwaniami powódek, ale niepomyślne dla strony powodowej rozstrzygnięcie sądu po zbadaniu materialnej przesłanki żądania nie może być utożsamiane z nierozpoznaniem istoty sprawy". Sąd Najwyższy jednocześnie wyjaśnił, że wydane w postępowaniu sądowym rozstrzygnięcie o żądaniu ustalenia niepodpadania nieruchomości działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu zastępuje decyzje normalnie właściwego w tym zakresie organu administracji. Wyrok prawomocny wiąże zatem analogicznie jak ostateczna decyzja właściwego organu administracyjnego wszystkie sądy i organy państwowe oraz organy administracji publicznej. Od powyższej decyzji odwołały się I. C., Z. C. i M. C.. W uzasadnieniu odwołania ponownie wskazano, że wyroki sądów powszechnych nie są wiążące przy wydawaniu decyzji administracyjnych, nadto przedstawiono szereg zarzutów, które zdaniem odwołujących się wskazują na nieprawidłowości w przejęciu majątku [...] na Skarb Państwa. Zażądano przeprowadzenia rzetelnego postępowania administracyjnego, dotyczącego bezprawnego zaboru majątku ziemskiego [...]. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2018 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że czyniąc zadość wytycznym NSA przeanalizowano zakres postępowania zakończonego ww. wyrokami Sądów. W rezultacie uznano, że zakres wniosku z 28 listopada 2014 r. jest tożsamy z zakresem sprawy zakończonej odpowiednio wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2012 r., wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] maja 2012 r. i wyrokiem Sądu Najwyższego z 26 września 2013 r. Niewątpliwie bowiem przedmiotem ww. wniosku było stwierdzenie, że cały majątek ziemski [...] nie podpadał pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Co prawda również we wniosku mowa bardzo ogólnie o nieruchomościach ziemskich majątku [...] o bliżej nieokreślonej powierzchni, jednakże mając na względzie, że przytoczone we wniosku argumenty dotyczą zarówno nieprawidłowości w przejęciu całego majątku i jak i poszczególnych jego części uznano, że intencją w wnioskodawców było skontrolowanie przejęcia na Skarb Państwa całego majątku [...]. Organ zwrócił też uwagę, że w ww. wyrokach w istocie rozpoznaniu uległy również argumenty podniesione we wniosku z 28 listopada 2014r., w tym chociażby twierdzenia dotyczące błędów widocznych w zaświadczeniu Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z [...] sierpnia 1946 r., dotyczących nieprecyzyjnego przywołania podstawy prawnej przejęcia nieruchomości oraz wskazania jako właściciela nieruchomości osoby już nieżyjącej, uchybień w postępowaniu wieczystoksięgowym, zasług właściciela majątku, bezpodstawnego przejęcia lasów znajdujących się w majątku i inne. Skoro zatem przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta prawomocnie przez sąd powszechny, a zapadłe w tej sprawie wyroki zastępują decyzje normalnie właściwego w tym zakresie organu administracyjnego, to brak było podstaw do prowadzenia merytorycznego postępowania w niniejszej sprawie. Organ administracji nie ma możliwości w postępowaniu administracyjnym dokonywania ustaleń odmiennych niż uczyni to już sąd w postępowaniu cywilnym, prawidło zatem organ pierwszej instancji uznał niniejsze postępowanie za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i umorzy postępowanie w sprawie. I. C. i Z. C.w skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2019 r. wskazały, że organ odwoławczy nie potrafi dokonać prawnej analizy opartej na faktach bezprawnego zaboru nieruchomości ziemskiej [...], skonfiskowanej na Skarb Państwa pod pozorem dekretu o reformie rolnej. Wskazały na okoliczności odnoszące się do niezgodności z prawem zaboru ich mienia. Podniosły również kwestię odszkodowania za bezprawny zabór nieruchomości ziemskiej [...]. Skarżące czują się potraktowane niesprawiedliwie. Ich zdaniem należy im się restytucja majątku. Przełożyły kserokopie wielu dokumentów mających stanowić w ocenie skarżących dowody na bezprawne zawłaszczenie własności rodu C., nadto i wniosek zawarty w piśmie z 15 stycznia 2021 r. "o wypłatę rekompensaty za bezprawny zabór lasów". Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - zwanej dalej: p.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2019 r. nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Przedmiotem zaskarżenia była decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie, że majątek [...], gmina B., nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 11 maja 2018 r. (sygn. akt I OSK 1536/16) uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 listopada 2015 r. (sygn. akt I SA/Wa 816/15) oraz postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2015 r. i Wojewody [...] z [...] grudnia 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku I. C., Z. C. i M. C. z 28 listopada 2014 r. o stwierdzenie, że nieruchomości ziemskie majątku ziemskiego [...], gmina B. nie podlegały działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej – uwzględnił zarzut skargi kasacyjnej dotyczący wydania ww. postanowień z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. Sąd II instancji wskazał, że chociaż generalna zasada związania oceną prawną wyrażoną w wyrokach sądów, wyklucza możliwość rozpoznania sprawy, której przedmiot został prawomocnie przesądzony, to rozstrzygające w sprawie organy, jaki i orzekający w sprawie Sąd I instancji, nie wzięły pod uwagę, że w niniejszej sprawie samo istnienie powołanych prawomocnych wyroków sądów powszechnych nie mogło stanowić o wystąpieniu powagi rzeczy osądzonej. Aby zatem ocenić czy powołanie przez organy obu instancji wyroki rozstrzygały sprawę, której wszczęcia domagały się strony, należało poddać analizie zarówno sentencje tych wyroków, jak i ich uzasadnienia. To wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i sprawdzenia czy wyroki te objęły swoim zakresem całą nieruchomość o jakiej mowa we wniosku z 28 listopada 2014 r., tj. cały dawny majątek [...], czy też jakąś jego część, stanowiącą działki, które wchodziły w jego skład. Jeśli zaś część - to jaką i czy odpowiada ona nieruchomościom, na które wskazano we wniosku o wszczęcie postępowania. W związku z powyższym nie było w przedmiotowej sprawie możliwości zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., który charakteryzuje się oczywistością przeszkody stojącej na drodze do wszczęcia postępowania. W związku z odesłaniem zawartym w art. 193 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, odpowiednie zastosowanie znajduje art. 153 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Co do zasady przepis ten ma zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w razie orzekania reformatoryjnego na podstawie art. 188 p.p.s.a. (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, opublikowano: LEX/el. 2019). Przytoczony art. 153 p.p.s.a, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 321/21). Z powyższego wynika, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Wojewoda [...] rozpoznawali niniejszą sprawę w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w wyżej przytoczonym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2018 r. Związanie to odnosi się także do Sądu orzekającego obecnie w sprawie. Z wydanych przez ww. organy, po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2018r., decyzji wynika, że w postępowaniu poprzedzającym rozstrzygnięcie w postaci jego umorzenia, poddano dogłębnej analizie zarówno sentencje wyroków Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2012 r. (sygn. akt [...]), Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] maja 2013 r. (sygn. akt [...]) i Sądu Najwyższego z 26 września 2013 r. (sygn. akt II CSK 14/13), jak i ich uzasadnienia. Organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające. Zgłębiły treść wniosku inicjującego postępowanie w sprawie z 28 listopada 2014 r. (dotyczącego nieruchomości wchodzących w skład majątku ziemskiego [...], gm. B., pow. N. i przeanalizowały zakres postępowania przed ww. Sądami, w którym przedmiotem była też kwestia dotycząca podpadania dawnego majątku [...] pod działanie dekretu. Na potwierdzenie przeprowadzonych czynności organ odwoławczy przywołał w uzasadnieniu stosowne ustalenia i motywy przedstawione w tych orzeczeniach, jednocześnie dokonał własnej oceny. W rezultacie ustalił, że wyroki te objęły swoim zakresem całą nieruchomość o jakiej mowa we wniosku z 28 listopada 2014 r., tj. cały majątek [...], gm. B.. Sąd ocenę tę w pełni zaakceptował i wobec przekonywującego jej ujęcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, za zbędne uznał przytaczanie wywodu organu w motywach uzasadnienia. Słusznie też zauważył organ odwoławczy, że w ww. wyrokach rozważaniom została też poddana argumentacja wniosku z 28 listopada 2014 r. w zakresie twierdzeń stron dotyczących błędów widocznych w zaświadczeniu Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z 23 sierpnia 1946 r., nieprecyzyjnego przywołania podstawy prawnej przejęcia nieruchomości, wskazania jako właściciela nieruchomości osoby już nieżyjącej, uchybień w postępowaniu wieczystoksięgowym, zasług przodków powódek (właściciela majątku), czy bezpodstawnego przejęcia lasów znajdujących się w majątku. Sąd Najwyższy w wyroku z 26 września 2013 r. też podkreślił, że "Wobec legalności przejęcia przez Skarb Państwa innych niż zespół dworsko-parkowy nieruchomości objętych pozwem nie mają oczywiście podstaw roszczenia windykacyjne powódek dotyczące tych nieruchomości, jak i roszczenia odszkodowawcze powódek związane z utratą tych nieruchomości, co czyni całkowicie bezprzedmiotowe w tym zakresie podniesione w skardze przez powódki zarzuty naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 5, art. 121 pkt 4, art. 223 i 417 k. c. art. 2 i 77 Konstytucji RP oraz art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju". Powyższe dowodzi, że organy administracji publicznej rozstrzygające w sprawie dokonały prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego, wypełniając tym samym wytyczne przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem skoro zakres wniosku skarżących okazał się tożsamy z zakresem sprawy prawomocnie zakończonej na gruncie postępowania cywilnego ww. wyrokami sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, to ustalenia te bez wątpienia dały podstawę do umorzenia postępowania w tej sprawie. W konsekwencji czego należało uznać, że przedmiotowa sprawa została prawomocnie osądzona na gruncie postępowania cywilnego. Organy administracji związane wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz ustaleniami poczynionymi przez ww. Sądy w postępowaniu cywilnym prawidłowo uznały niniejsze postępowanie za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i jako takie je umorzyły. Całokształt działań organów i poczynionych ustaleń doprowadziły organ odwoławczy do prawidłowego wnioskowania. Przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta prawomocnie w postępowaniu cywilnym przez sądy powszechne i Sąd Najwyższy; zapadłe w sprawie wyroki tychże Sądów zastępują decyzje normalnie właściwego w tym zakresie organu administracyjnego, co oznacza brak podstaw do prowadzenia merytorycznego postępowania w niniejszej sprawie; po uprawomocnieniu się wiążą zatem analogicznie, jak ostateczna decyzja właściwego organu administracyjnego, sądy i organy państwowe oraz organy administracji publicznej; organ nie ma możliwości w postępowaniu administracyjnym dokonywania ustaleń odmiennych niż uczynił to już sąd w postępowaniu cywilnym; w sprawach dotyczących nieruchomości objętych wskazanym rozstrzygnięciem należy w kwestii ich podlegania działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu przyjąć, że jest tak, jak wynika z tych orzeczeń. W efekcie trafnego uznania postępowania wszczętego wnioskiem z 28 listopada 2014 r. za bezprzedmiotowe i jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Opisanego działania organów, w sposób skuteczny i odnoszący się do przedmiotu kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, skarżące w istocie nie zakwestionowały w skardze, a i Sąd nie stwierdził naruszeń, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Podkreślenia wymaga, że skarżące w bardzo obszernej skardze i na dalszych etapach postępowania sądowego, w składanych pismach procesowych, nie sformułowały zarzutów ściśle odnoszących się do treści zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Zwłaszcza w zakresie podstawy rozstrzygnięcia organów, czyli umorzenia postępowania w przedmiocie podpadania majątku [...] pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z powodu ustalenia, że wyroki wydane w postępowaniu cywilnym dotyczące ww. majątku ziemskiego objęły swoim zakresem całą nieruchomość o jakiej mowa we wniosku stron z 28 listopada 2014 r., którym zainicjowano to postępowanie administracyjne. W skardze i w dalszym toku postępowania nie kwestionowano ustaleń organów co do zakresu postępowań prowadzonych przed sądami powszechnymi, natomiast wskazano na brak rekompensaty za przejęte mienie (podstawy do odszkodowania, restytucję majątku) oraz poczucie niesprawiedliwości związane z losem spornego majątku. Tymczasem wszystkie te okoliczności, jako nieobjęte zakresem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, tym samym musiały pozostać poza oceną Sądu sformułowaną w niniejszej sprawie. Sąd nie mógł też procesowo i merytorycznie rozważać wniosku i treści pisma z 15 stycznia 2021 r., albowiem kompetencją sądu administracyjnego, jak już na wstępie rozważań zostało podkreślone, jest kontrola danego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem. Kontrola sądu polega na zbadaniu czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu doszło lub nie do naruszeń wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Wobec wykazanej zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji nie doszło do uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.

Informacje o sprawie

Data wpływu
8 stycznia 2020
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Sędziowie
Aneta Dąbrowska /przewodniczący sprawozdawca/ Anna Sidorowska-Ciesielska Wanda Zielińska-Baran

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny