IV SA/Wa 3356/17

Dnia 2 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, po rozpoznaniu w dniu 2 maja 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 marca 2018 roku sygn. akt IV SA/Wa 3356/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 14 marca 2018r., sygn. akt IV SA/Wa 3356/17 (k. 32 – 37) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, małżonkowie utrzymają się z emerytur w wysokości 1.829 zł miesięcznie oraz w wysokości 2.091 zł miesięcznie, małżonkowie są współwłaścicielami mieszkania o powierzchni 57,60 m2 i wartości około 350.000 zł, mieszkania o powierzchni 33 m2 i wartości około 90.000 zł oraz działki budowlanej o powierzchni 31,79 m2 i wartości około 60.000 zł, samochodu osobowego [...] z 2010r. o wartości około 17.000 zł. Referendarz sądowy wskazał, że skarżąca i jej mąż ponoszą następujące koszty utrzymania: czynsz za mieszkanie – 490 zł miesięcznie, rata kredytu zaciągniętego na zakup mieszkania – 1.319 zł miesięcznie, energia elektryczna – około 200 zł co dwa miesiące, lekarstwa – 350 zł miesięcznie, ubezpieczenie mienia – 1.800 zł rocznie. Referendarz sądowy wskazał, że zobowiązania i wydatki gospodarstwa domowego skarżącej i jej męża pochłaniają średnio 2.410 zł miesięcznie, a kwota ta obejmuje zwiększone obciążenia budżetu domowego, powodowane stanem zdrowia K. S. i jej męża (leki – 350 zł miesięcznie) oraz koniecznością zaciągnięcia kredytu na pokrycie kosztów związanych z zakupem mieszkania (rata kredytu - 1.319,10 zł miesięcznie). Łączny dochód skarżącej i jej męża ze świadczeń emerytalnych wynosi 3.920 zł miesięcznie, a zatem przekracza wydatki małżonków o kwotę ponad 1.500 zł miesięcznie. W ocenie referendarza sądowego, gdy dochód dwuosobowej rodziny przekracza 3.900 zł miesięcznie, a łączna kwota wykazanych przez skarżącą obciążeń budżetu domowego (w tym wydatków na leki i spłatę kredytu zaciągniętego na sfinansowanie zakupu mieszkania) wynosi średnio nieco ponad 2.400 zł miesięcznie, to uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których strona nie wyszczególniła w przedstawionym zestawieniu, jak koszty wyżywienia, czy ubrania, nie ma podstaw, aby przyjąć, że skarżąca i jej mąż nie są w stanie tak zaplanować koniecznych wydatków, aby - bez uszczerbku koniecznego utrzymania – zapłacić wpis od skargi w wysokości 1.603 zł. Ponadto posiadany przez skarżącą i jej męża majątek, w tym w szczególności nieruchomości o znacznej wartości, uniemożliwia zwolnienie od kosztów sądowych. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 41) znajdującego się w aktach sprawy wynika, że odpis postanowienia z dnia 14 marca 2018r. został doręczony skarżącej w dniu 11 kwietnia 2018r. W ustawowym terminie, w dniu 17 kwietnia 2018r., skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 marca 2018r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, albowiem kwota wpisu sądowego stanowi kwotę jednej emerytury małżeństwa. Skarżąca wskazała, że pozostaje pod stałą opieką lekarską neurologa, diabetologa, kardiologa i ponosi z tego tytułu wydatki. Wskazała, że wspólnie z mężem nie posiada potomstwa i z tego tytułu jest narażona w przyszłości na brak pomocy i nie może spieniężyć posiadanych nieruchomości (sprzeciw k. 42 – 44). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela rozstrzygnięcie referendarza sądowego i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Sprzeciw nie zawiera zarzutów, z których wynikałoby, iż zaskarżone rozstrzygnięcie obarczone jest błędem. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Wbrew zarzutom stawianym przez skarżącą referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojego męża. Referendarz sądowy słusznie zaznaczył, że dla rozpatrzenia wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi istotne były zawarte w nim informacje, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem, a łączne dochody małżonków wynoszą 3.920 zł miesięcznie, przy czym miesięczna kwota wydatków małżonków wynosi nieco ponad 2.400 zł. Zestawienie osiąganych dochodów i wydatków ponoszonych na utrzymanie własne wskazuje, że małżonkowie miesięcznie oszczędzają kwotę około 1.500 zł. Referendarz sądowy słusznie przyjął, że skoro skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem to nie można badając sytuację materialną przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącej. Należy wówczas uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a więc sytuację majątkową małżonka (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.09.2013r., I GZ 375/13, LEX nr 1363597). W świetle powyższego - w ocenie Sądu – referendarz sądowy zasadnie uznał, że sytuacja skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżąca wspólnie z mężem dysponuje majątkiem (nieruchomościami w postaci mieszkań oraz działką budowalną), z którego bez trudności i wyrzeczeń mogłaby pozyskać środki na opłacenie kosztów sądowych, w tym w szczególności na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 1.603 zł. Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyklucza - zdaniem Sądu - możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011r., I OZ 724/11, LEX nr 965945, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2010r., II FZ 430/10, LEX nr 742485). W tym miejscu należy podkreślić, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje jakimkolwiek stałym miesięcznym dochodem lub wolnym od obciążeń majątkiem, który może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeżeli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków związanych z postępowaniem. Posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2013r., II FZ 565/13, z dnia 29 maja 2013r., II OZ 406/13). Skarżąca nie wykazała, aby nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i męża, w tym w szczególności uiścić wpis od skargi we wskazanej kwocie 1.603 zł. Konkludując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a sprzeciw skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.