IV SA/Wa 3260/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Protokolant st. spec. Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na odbiorcę odpadów oddala skargę

Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] października 2016 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...], nakładającą karę pieniężną w wysokości [...] zł na A. K. (dalej powoływany również jako skarżący) jako odbiorcę odpadów o kodzie 150110 przywiezionych nielegalnie z [...], bez dokonania uprzedniego zgłoszenia na podstawie art. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] października 2016 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia. W dniu [...] maja 2013 r. GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnego przywozu odpadów z [...] do Polski przez skarżącego. Postępowanie wszczęto w związku z ustaleniami Inspektorów WIOŚ w [...] Delegatura w [...] obecności 120 pojemników o pojemności od 1000 do 2000 litrów, z metalu i tworzyw sztucznych na posesji A. K. Podczas tej kontroli ustalono też, że ok. 20 zbiorników jest oczyszczona, a pozostałe są zanieczyszczone resztkami oleju opałowego. Ponadto na posesji znajdowało się 12 sztuk używanych butli po gazach. Zgodnie z pisemną informacją złożoną przez skarżącego do protokołu kontroli z [...] maja 2013 r. w/w pojemniki zostały przez niego osobiście odebrane nieodpłatnie od osób prywatnych i firm zlokalizowanych na terenie [...] i przywiezione do Polski w okresie od 2008 do jesieni 2012 r. Ich poprzedni właściciele wykorzystywali je jako zbiorniki na olej opałowy i pozbyli się ich w związku z modernizacją systemu ogrzewania. Skarżący przywiózł je do Polski w celu wykorzystania jako zbiorniki wody deszczowej, jako zbiorniki bezodpływowe ścieków, w celu magazynowania gnojowicy oraz wody wytworzonej w instalacji solarnej, zatem niezgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Zanieczyszczone zbiorniki na olej opałowy, których ilość oszacowano na ok. 100 sztuk wypełniały definicję odpadu określoną w ustawie z 14.12.2012 r. o odpadach, gdyż stały się odpadami już w momencie pozbycia się ich przez ich ówczesnych posiadaczy na terenie [...] Skarżący zebrał więc odpady, które następnie wwiózł na teren Polski. Odpady te nie są klasyfikowane pod żadnym kodem załącznika III, IIIB oraz IV i IVA do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14.06.2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Jednocześnie należy je zaklasyfikować jako opakowania zawierające pozostałości lub zanieczyszczone przez substancje niebezpieczne pod kodem 150110 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 27.09.2001 r. w sprawie katalogu odpadów. Przywóz odpadów przez skarżącego z zagranicy odbywał się bez wymaganego zezwolenia, co wypełniało definicję nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów. Postanowieniem z dnia [...].07.2013 r. GIOŚ wezwał skarżącego do zagospodarowania 5 Mg (100 sztuk) odpadów w postaci zbiorników na olej opałowy zaklasyfikowanych pod kodem 150110 oraz 0,12 Mg (12 sztuk) odpadów w postaci butli po gazach technicznych zaklasyfikowanych pod kodem 150111 na terytorium kraju w instalacji posiadającej decyzję właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów o kodzie 150110 oraz 150111. Postanowienie to oraz utrzymujące je w mocy orzeczenie organu odwoławczego zostało uchylone wyrokiem WSA w Warszawie z 18.03.2014 r., który uznał ocenę organów co do uznania w/w przedmiotów za odpady za przedwczesną. W toku kolejnej kontroli w dniach [...] maja – [...] czerwca 2016 r. Inspektorzy WIOŚ w [...] ustalili, że na posesji skarżącego znajduje się 82 zbiorniki, w tym 61 z PCV i 21 stalowych. Analiza chemiczna próbek pobranych ze wszystkich zbiorników wykazała, że w 41 zbiornikach znajdują się niepolarne węglowodory aromatyczne, uznawane za substancje niebezpieczne, zgodnie z definicją z art. 3 pkt 37 ustawy Prawo ochrony środowiska, jako substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Nie stwierdzono obecności używanych butli po gazach technicznych, przekazano je do firmy [...] w [...] W toku tej kontroli skarżący przedstawił oświadczenie sprzeczne z poprzednim stwierdzając, że część zbiorników została sprowadzona do Polski z [...] w 2002 r. i nie jest obecnie w stanie stwierdzić które to są zbiorniki. Nadto, że zbiorniki stalowe poddał procesowi konserwacji poprzez natrysk na wewnętrzne ściany smaru stosowanego do konserwacji maszyn rolniczych, a część zbiorników PCV była wykorzystywana w jego gospodarstwie rolnym m. in do magazynowania w nich paliw płynnych do maszyn rolniczych i pojazdów. Kolejne rozstrzygnięcie sprawy przez GIOŚ zawarte w postanowieniu z [...].08.2014 r. znak: [...] oraz utrzymującym je w mocy postanowieniu z dnia [...].01.2015 r. .znak: [...] było przedmiotem postępowania przed WSA, który prawomocnym wyrokiem z 7.07.2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 911/15 oddalił skargę A. K. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że nie budzi wątpliwości ocena i kwalifikacja spornych zbiorników jako odpadu jak również okres sprowadzenia na teren Polski w/w odpadów wskazany pierwotnie przez skarżącego na lata 2008 - 2012. Zatem prawidłowo [...] WIOŚ w postanowieniu z dnia [...].08.2014 r. dokonał klasyfikacji przywiezionych z [...] odpadów kodem 150110. Opierając się na powyższej ocenie organ I instancji zdaniem GIOŚ we właściwy sposób zastosował przepisy art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, nakładając karę pieniężna na skarżącego jako odbiorcę odpadów o kodzie 150110 przywiezionych nielegalnie z [...], bez dokonania uprzedniego zgłoszenia na podstawie art. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Jednocześnie – jak wskazał organ odwoławczy - WIOŚ miarkując wysokość kary pieniężnej w sposób prawidłowy ocenił kryteria z art. 34 w/w ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i wymierzył karę najniższą. Odnosząc się do oświadczenia skarżącego podniósł, że obowiązująca w tym zakresie regulacja prawna nie daje organom żadnych uprawnień do badania sprawy pod kątem odstąpienia od wymierzenia kary lub nałożenia jej w przedziale niższym niż określony we wskazanym art. 32. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. K. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzucił, że organ winien wezwać go do zagospodarowania odpadów, a następnie nałożyć obowiązek zagospodarowania odpadów, a dopiero gdyby skarżący nie wywiązał się z nałożonych obowiązków nałożyć karę pieniężną. Wskazał, że postanowieniem z [...].08.2014 r. GIOŚ wezwał skarżącego do zagospodarowania odpadów, a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. GIOŚ nałożył na skarżącego obowiązek zagospodarowania odpadów przez ich przekazanie uprawnionemu odbiorcy. Zdaniem skarżącego istotne jest, że już po otrzymaniu pierwszego wezwania od GIOŚ jesienią 2015 r. przekazał pojemniki firmie specjalizującej się w gospodarowaniu odpadów, która odebrała je z posesji i miała po ich zważeniu przedstawić odpowiednie dokumenty, czego nie uczyniła. Skarżący informował o tym [...] J. K., który przeprowadził kontrolę na posesji i nie stwierdził na niej pojemników/odpadów. W tej sytuacji, w ocenie skarżącego, nie ma podstaw do nakładania kary pieniężnej, skoro wypełnił nałożone obowiązki. Z ostrożności procesowej podniósł, że nałożona kara jest ogromna, skarżący nie dysponuje taką sumą, aby zapłacić karę. Jest rolnikiem, prowadzi gospodarstwo rolne, które jest jedynym źródłem jego utrzymania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakładającą karę pieniężną w wysokości [...] zł na skarżącego jako odbiorcę odpadów o kodzie 150110 przywiezionych nielegalnie z [...], bez dokonania uprzedniego zgłoszenia na podstawie art. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Materialnoprawną podstawą decyzji jest przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. 2016, poz.1948). Zgodnie z tym przepisem, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie, bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50000 do 300000 zł. Z kolei przepis art. 34 przywołanej wyżej ustawy stanowi, że przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został prawidłowo ustalony przez organy administracji i Sąd uznaje go za własny. Okoliczność, że skarżący jest odbiorcą odpadów przesądzona została w postępowaniu jakie toczyło się z udziałem skarżącego w przedmiocie wezwania go do zagospodarowania odpadów. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wezwał skarżącego do zagospodarowania odpadów w postaci 41 sztuk zbiorników wykonanych z metalu i PCV zanieczyszczonych substancjami ropopochodnymi (odpad o kodzie 150110) w krajowej instalacji posiadającej decyzję na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów o wymienionym kodzie. Zażalenie od tego postanowienia nie zostało uwzględnione i GIOŚ postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygniecie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r. (sygn. akt IV SA/Wa 911/15) oddalił skargę A. K. na powyższe postanowienie. Wyrok ten jest prawomocny. Ostateczny wynik postępowania prowadzonego przez GIOŚ na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006 jest wiążący dla organu wymierzającego karę administracyjną za niezgodne z prawem przemieszczanie odpadu. Aczkolwiek nie jest to orzeczenie wiążące z mocy prawa, co nie zmienia faktu, że funkcjonuje ono w obrocie prawnym i ustala, że odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów ponosi skarżący jako odbiorca odpadów. Oznacza to, że postanowienie GIOŚ ma znaczenie prejudycjalne dla innych postępowań wynikających ze stwierdzonego przez organ stanu faktycznego. W świetle powyższego zasadnym było w oparciu o przepis art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nałożenie kary pieniężnej na skarżącego jako odbiorcę odpadów o kodzie 150110 przywiezionych nielegalnie z [...], bez dokonania uprzedniego zgłoszenia na podstawie art. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Jednocześnie podzielić należy ocenę organów obu instancji odnośnie potrzeby miarkowania wysokości nałożonej kary pieniężnej. Zdaniem Sądu w sposób prawidłowy organy dokonały oceny kryteriów z art. 34 w/w ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wymierzając karę w najniższej wysokości przewidzianą w art. 32 ust. 1 tj. [...] zł. Odnosząc się do stanowiska strony skarżącej ze skargi wskazać należy, że postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, zakończone ostatecznym postanowieniem GIOŚ z dnia [...] stycznia 2015 r., ma na celu odwrócenie skutków nielegalnego, transgranicznego przemieszczania odpadów. Po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w postanowieniu o którym mowa w art. 25 ust. 1 GIOŚ w drodze decyzji określa sposób gospodarowania tymi odpadami na terenie kraju – art. 26 pkt 3 ustawy. Konsekwencje nie wykonania decyzji określającej sposób zagospodarowania tych odpadów na terytorium kraju wskazane są w art. 31 w/w ustawy. Przepis ten stanowi o podleganiu karze aresztu lub grzywny (ust. 1 cyt. przepisu), przy czym orzekanie w sprawach o których mowa w ust. 1 i 2 następuje na zasadach i trybie określonym w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia – art. 31 ust. 3 ustawy z 29 czerwca 2007 r. Całkowicie odrębny od wskazanego wyżej postępowania byt prawny i charakter ma postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego przemieszczania odpadów (rozdział 9 ustawy, przepisy art. 32 – 35). Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie wymiaru kary w oparciu o ocenę przez organ szkodliwości ujawnionego nielegalnego przemieszczenia odpadów. Zgodnie bowiem z art. 34 ustawy przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006. Reasumując, obowiązek nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 32 ustawy nie ustaje, choćby skarżący jako odbiorca odpadów zagospodarował je, wykonując postanowienie GIOŚ z [...] sierpnia 2014 r. W tej sytuacji zarzut skargi naruszenia art. 32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie zasługuje na uwzględnienie. Nie jest też zasadny zarzut dotyczący sytuacji finansowej skarżącego, która jego zdaniem jest tego rodzaju, że uniemożliwia mu zapłacenie nałożonej kary. Cyt. przepis art. 32 nie daje WIOŚ żadnych uprawnień do badania sprawy pod kątem odstąpienia od wymierzenia kary lub nałożenia jej w przedziale niższym niż wskazany w w/w przepisie. Jedynym uprawnieniem jest możliwość miarkowania kary z czego WIOŚ skorzystał wymierzając karę pieniężną w najniższej przewidzianej wysokości. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku – art. 151 p.p.s.a.