IV SA/Wa 3079/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia [...] w [...] od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 15 stycznia 2018 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza sądowego.

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2018 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu [...] w [...]. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi tego Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu W uzasadnieniu postanowienia Referendarz podał, że skoro Skarżący jest stowarzyszeniem zwykłym, wobec tego, podobnie jak inne organizacje tego typu, zobligowany jest do zapewnienia środków finansowych na prowadzenie działalności określonej w regulaminie. Skoro nie zapewnił odpowiednich środków, nie można uznać, że podjął wystarczające kroki, aby zapewnić możliwość finansowania swojego udziału w postępowaniu sądowym. Odpis tego postanowienia doręczono Skarżącemu w dniu 6 lutego 2018 r. W ustawowym terminie Skarżący wniósł od niego sprzeciw. W jego uzasadnieniu podało, że w zostali wyeliminowani z toczącego się od 2016 r. postępowania administracyjnego oraz zaprzeczyli, że w regulaminie Stowarzyszenia był zapis mówiący o prowadzeniu polegającej m.in. na prowadzeniu sporów sądowych. Wskazali również, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 zwaną dalej Ppsa) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W ocenie Sądu wniesiony sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Z przedłożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Skarżący jest stowarzyszeniem zwykłym, utrzymuje się ze składek członkowskich. Podjęło działania mające na celu nabór nowych członków oraz pozyskania środków z dotacji i darowizn. W chwili obecnej nie posiada środków finansowych na poniesienie udziału w postępowaniu sądowym. W ocenie Sądu orzekający w niniejszej sprawie referendarz prawidłowo przyjął, że stowarzyszenie przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie spraw sądowych. Zatem stowarzyszenie, które prowadzeni spory sądowe, powinno liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów. Dlatego Stowarzyszenie powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki. Powyższy pogląd jest obecnie powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. W tym zakresie za nieuprawnione należy uznać stanowisko strony skarżącej, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy warunkuje to, że Stowarzyszenie nie ma majątku. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej – gdy wykażą, że nie mają żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Stowarzyszenie ubiegające się o taką pomoc powinno najpierw poczynić kroki celem skutecznego uzyskania odpowiednich środków finansowych od jego członków (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. II OZ 1324/17). Z wyjaśnień Skarżącego zawartych choćby w formularzu o przyznanie prawa pomocy wynika, że Stowarzyszenie podjęło kroki mające na celu zwiększenie liczby członków oraz pozyskanie dofinansowania ze źródeł zewnętrznych, jednak z akt sprawy nie wynika, aby te kroki osiągnęły zamierzony skutek. Natomiast argumentacja przedstawiona we wniosku, że członkami Stowarzyszenia są osoby generalnie niezamożne, nie może sprowadzać się do stworzenia sytuacji, w której działalność Stowarzyszenia realizowana będzie z budżetu Państwa. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, poprzez przyznanie prawo pomocy powoduje, że działalność stowarzyszenia dofinansowana zostaje środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2009 r. sygn. akt 1364/08). Skoro zatem postanowienie Referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 Ppsa należało orzec jak w sentencji.